Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Radyo Televizyon ve Sinema Lisans Programı » Medya Endüstrisi

Medya Endüstrisi

Ünite 7: Medya Endüstrisi ve Sosyal Medya

Kaynak: ders kitabı, sayfa 218

İlk İnternet Sayfasının Tarihi

Dünyadaki ilk web sayfası 1991 yılında kullanıma girmiştir. Günümüzde toplam internet sayfa sayısı 1 milyarı aşmış durumdadır ancak bu sayfaların büyük bir kısmı aktif değildir.

Ekşi Sözlük'ün Kuruluşu

Türkiye’de interaktif sözlük kavramının ilk örneği olan ekşi sözlük 1999 yılında kurulmuştur. Günümüzde sosyal medyanın ayrılmaz ve en bilinen katılımcı bilgi platformlarından biridir.

Blogger'ın Google Tarafından Satın Alınması

1999 yılında blog hizmeti vermeye başlayan Blogger, hizmetini ücretsiz hale getirerek yaygınlaşmış; 2003 yılında teknoloji devi Google tarafından satın alınarak hizmet ağı genişletilmiştir.

Dizüstü Edebiyatı Akımı

Türkiye'de blog yazarları (Pucca, Angutyus vb.) yazılarının Okyanus Yayınevi tarafından kitaplaştırılmasıyla 'dizüstü edebiyatı' adı verilen yeni bir edebi türün doğmasını sağlamıştır.

Anahtar Kavramlar

Sosyal Medyaİdeolojik ve teknolojik içeriklerin kullanıcı merkezli olarak üretilmesine ve geliştirilmesine izin veren internet tabanlı uygulamaların bütünüdür. Örnek olarak Facebook, Twitter ve Instagram gibi platformlar gösterilebilir.

Medya EndüstrisiKitle iletişim araçlarının (gazete, TV, radyo, internet vb.) üretimi, dağıtımı ve tüketimini içeren, teknolojik gelişmelerden ve pazar dengelerinden doğrudan etkilenen geniş ekonomik ve kültürel sektördür.

Geleneksel Medyaİçeriklerin kurumsal odaklarca tek yönlü olarak üretildiği, televizyon, radyo, basılı gazete ve dergi gibi mecraları kapsayan eski tip kitle iletişim sistemidir.

Yeni MedyaBilgisayar, internet, akıllı telefonlar ve dijital ağlar temelinde şekillenen, sayısal, etkileşimli, multimedya özellikli ve kullanıcıyı aktif kılan yeni iletişim ortamlarının genel adıdır.

İnternetDünya çapındaki bilgisayar ağlarını birbirine bağlayan ve 'ağların ağı' olarak adlandırılan, veri alışverişine ve multimedya paylaşımına olanak tanımış küresel iletişim altyapısıdır.

Web 2.0İnternet kullanıcılarının sadece içerik tüketen konumdan çıkıp içerik üreten ve paylaşan konuma gelmesini sağlayan, etkileşimli web teknolojileri dönemidir.

WikilerKullanıcıların web tarayıcıları aracılığıyla ortaklaşa sayfa içerikleri yaratmalarını ve düzenlemelerini sağlayan sunucu yazılımlarıdır. En bilinen örneği Wikipedia'dır.

Sosyal AğlarKullanıcıların kişisel profiller açarak tanıdıkları veya tanımadıkları kişilerle iletişim kurduğu, metin, fotoğraf ve video paylaştığı platformlardır. Örnek: Facebook ve LinkedIn.

SözlüklerKullanıcıların deneyim, tecrübe ve yorumlarından beslenen, interaktif bilgi ve fikir paylaşılan platformlardır. Örnek metindeki ilk interaktif sözlük olan Ekşi Sözlük.

BloglarKişilerin veya grupların uzmanlık veya ilgi alanlarına göre güncel yazılarını, fikirlerini paylaştıkları web günlükleridir. Örnek: Blogger veya WordPress tabanlı kişisel sayfalar.

MikrobloglarBloglara kıyasla çok daha kısa karakter sınırlarıyla (anlık iletiler, fotoğraflar) bilgi paylaşımına izin veren sosyal medya aracıdır. En yaygın örneği Twitter'dır.

KişiselleştirmeKullanıcıların sosyal medya platformlarında kendilerine özgü profiller oluşturması, sanal kimlikler ('sanal ben') yaratması ve bu profilleri dilediğince biçimlendirmesidir.

Etkileşimlilikİletişimin tek yönlü olmayıp gönderici ile alıcının anlık olarak yer değiştirdiği, paylaşılan verilere saniyeler içinde geri dönüş ve yorum yapılabilme özelliğidir.

KitlesizleştirmeYeni iletişim teknolojilerinin, kitlelere tek tip mesaj yaymak yerine tek tek bireylere özel mesajlar iletme ya da alma yeteneği sunmasıdır.

Asenkron Olabilmeİletişim sürecinin zaman ve mekân bağımlılığından kurtarılarak kullanıcı tarafından istenildiği zaman başlatılması, dondurulması veya bitirilmesidir.

Bilgi KirliliğiSosyal medyada paylaşılan bilgilerin herhangi bir denetimden geçmemesi ve doğruluğunun teyit edilememesi nedeniyle sanal ortamda yayılan yanlış, kirli ve manipülatif veriler bütünüdür.

Dijital Gözetimİnternette ve sosyal medyada gezinen bireylerin bıraktığı izlerin, profillerin ve paylaşımların servis sağlayıcılar, hackerler veya devlet organları tarafından izlenmesi ve fişlenmesidir.

Vatandaş GazeteciliğiSıradan vatandaşların şahit oldukları olayları akıllı telefonlarıyla kayıt altına alarak sosyal medya aracılığıyla doğrudan kitlelerle paylaşması ve haber üretmesidir.

Viral ReklamcılıkGeleneksel yer-zaman satın alma reklamcılığının yerini alan, internet ağları üzerinden kullanıcıların kendi aralarındaki paylaşımlarla yayılan ücretsiz ve elektronik pazarlama yöntemidir.

Erişim Sağlayıcıları BirliğiTürkiye'de internet ortamında mahkemelerce verilen içerik kaldırma ve erişimi engelleme kararlarını site sahiplerine bildirmeden doğrudan uygulayan yasal birlikteliktir.

5. GüçYasama, yürütme, yargı ve dördüncü güç olan geleneksel medyadan ayrı, onların üstünde konumlanan; bağımsız, esnek ve denetleyici yapıya sahip sosyal medyanın yeni tanımıdır.

PanoptikonizmFoucault'nun gözetim toplumunu açıklamakta kullandığı kavramın sosyal medyaya uyarlanmış hali olup, bireylerin sürekli izlendiği bilinciyle otoriteye daha bağlı görünme çabasını ifade eder.

Diğer Önemli Bilgiler

Harry Potter Sosyal Medya Başarısı

Sinema endüstrisinin dev yapımı Harry Potter, serisi 2011'de sona ermesine rağmen Facebook'ta 76.5 milyon beğeniye ve milyonlarca Twitter takipçisine sahip olarak sosyal medyayı pazarlamada en iyi kullanan örneklerdendir.

We Are Social 2016 Küresel Verileri

2016 raporuna göre dünyada 3.630 milyon aktif internet kullanıcısı ve 2.671 milyon aktif sosyal medya kullanıcısı bulunmaktadır. Sosyal medya kullanıcı sayısı bir önceki yıla göre %26 artmıştır.

Facebook Kullanıcı İstatistikleri

Dünyanın en popüler sosyal medya ağı olan Facebook, 2016 verilerine göre 1.712 milyar aktif kullanıcı sayısına ulaşmıştır. Twitter ise aynı dönemde 313 milyon kullanıcıya sahiptir.

Türkiye Sosyal Medya Nüfus Oranı

WeAreSocial 2016 raporuna göre Türkiye nüfusunun %53'üne denk gelen 42 milyon kişi aktif sosyal medya kullanıcısıdır. Ülkemizde internete akıllı telefonlardan erişim oranı %45 (36 milyon) düzeyindedir.

Türkiye'de Cihaz Kullanım Süreleri

Türkiye'de bireyler bilgisayarda ortalama 4 saat 14 dakika, mobil cihazlarda 2 saat 35 dakika geçirmektedir. Buna karşın televizyon izleme süresi 2 saat 18 dakikada kalmıştır.

Türkiye'de En Aktif Sosyal Medya Platformları

Türkiye'deki internet kullanıcılarının en aktif olduğu platformlar sıralamasında %32 ile Facebook ilk sırada yer alırken, onu %24 ile WhatsApp, %20 ile Facebook Messenger ve %17 ile Twitter izlemektedir.

5651 Sayılı İnternet Kanunu

Türkiye’de internet ortamındaki suçlarla mücadeleyi ve yayın düzenlemelerini içeren 5651 Sayılı Kanun, özel hayat ihlallerinde hızlı içerik kaldırma ve site engelleme mekanizmaları sunmaktadır.

Berlin Duvarı ve İletişim Teknolojisi

Thierry Gaudin'in 1988'de telefon sahipliği oranı üzerinden diktatörlüklerin yıkılacağını öngörmesinden kısa süre sonra, Kasım 1989'da Berlin Duvarı yıkılmış ve Doğu Avrupa'da çözülme süreci başlamıştır.

Twitter'da Tweet Atma Artışı

2007 yılında Twitter'da günde sadece 5 bin tweet atılırken, 2013 yılında bu rakam 500 milyona ulaşmış; 2016 yılında ise toplam 220.108.757.141 tweet gönderilmiştir.

İnternet Kullanımının Tarihsel Gelişimi

1995 yılında dünya genelinde internet kullanıcısı oranı %1'in altındayken, 2005'te 1 milyara, 2010'da 2 milyara, 2014'te ise 3 milyar barajını aşarak bugün %49'un üzerine çıkmıştır.

Erişim Sağlayıcıları Birliği Yetkisi

Mahkemelerin internet içeriklerine yönelik aldığı kaldırma kararları doğrudan Erişim Sağlayıcıları Birliği'ne iletilir ve Birlik ilgili içeriği site sahibine haber vermeden hızla erişime engeller.

Sınavda Dikkat Et

Sosyal medyanın Kaplan ve Haenlein (2010) tanımını ezberleyin; sınavda 'kullanıcı merkezli internet tabanlı uygulamalar' vurgusu sıkça sorulmaktadır.
Web 2.0 ile gelen en büyük değişimin 'kullanıcının aynı zamanda içerik üreticisi (prosumer) olması' olduğunu unutmayın.
Van Dijk'ın yeni medya tanımındaki 'yapay belleklerin bir birleşimi' ifadesine ve Nurçay Türkoğlu'nun üçlü sınıflandırmasına (karşılıklı iletişim, kitlesizleştirme, asenkron olabilme) dikkat edin.
Türkiye'deki internet hukukunu düzenleyen kanunun numarasının '5651 Sayılı Kanun' olduğunu ve 'Erişim Sağlayıcıları Birliği'nin görevini mutlaka hafızanıza kazıyın.
Chan'ın 5 özelliği (toparlayıcılık, bağlanırlık, bütünlük, anlaşılırlık, işbirliği) ile Polat'ın internet eleştirilerini birbirine karıştırmamaya özen gösterin.
Sosyal medyanın '5. Güç' olarak nitelendirildiğini ve geleneksel medyanın yer-zaman satın alma mantığının yerini viral reklamcılığa bıraktığını unutmayın.