Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
"Ortalama insan" modeline göre tasarım yapmanın neden sakıncalı olduğunu ve insan popülasyonunun normal dağılım eğrisi ile ilişkisini kendi cümlelerinizle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Tüm fiziksel boyutları tam olarak ortalama değerlere sahip birey neredeyse yoktur. Normal dağılım (çan eğrisi) nedeniyle popülasyonun yarısı ortalamanın altında, yarısı üstündedir; bu yüzden sadece ortalamaya göre tasarım yapmak hedef kitlenin büyük kısmını dışarıda bırakır.
Alıştırma 1myders hazırladı
Çevrenizdeki bir ofis sandalyesini veya çalışma masasını inceleyerek, bu mobilyanın antropometrik tasarım ilkelerinden hangisine (uç değerler, ayarlanabilirlik veya ortalama değer) göre tasarlandığını gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bu alıştırmada mobilyanın yükseklik ayarı gibi mekanizmaları varsa 'ayarlanabilir aralıklara göre tasarım' ilkesinin benimsendiği belirtilmelidir. Eğer sabit bir masa ise üretim maliyeti ve teknik kısıtlar nedeniyle 'ortalama değerlere göre tasarım' ilkesinin tercih edildiği açıklanmalıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bir iş yerindeki acil durdurma butonlarının yerleşimi ile bir binanın tavan yüksekliğinin tasarlanmasında hangi persantil değerlerinin (5. mi yoksa 95. mi) neden kullanılması gerektiğini karşılaştırarak analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Acil durdurma butonları için en kısa çalışanların bile erişebilmesi adına 5. persantil esas alınmalıdır. Tavan yüksekliği gibi hacim tasarımlarında ise en uzun boylu kişilerin rahatça sığabilmesi için 95. persantil değerleri baz alınmalıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bir yangın çıkış kapısının yüksekliği ile bir makinedeki acil durdurma butonunun konumunu belirlerken hangi persantil (yüzdelik dilim) değerlerinin (5. veya 95. persantil) kullanılması gerektiğini karşılaştırarak gerekçelendiriniz.
Yanıt / ipucu
Yangın kapısı yüksekliğinde en uzun insanların bile sığabilmesi için sınırlandırıcı hacim kuralı gereği 95. persantil esas alınmalıdır. Acil durdurma butonunda ise kolu en kısa olan bireyin bile ulaşabilmesi için erişim kuralı gereği 5. persantil tercih edilmelidir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Günlük hayatta sıklıkla kullandığınız bir ürünün (örneğin çalışma masası veya araba koltuğu) statik ve dinamik antropometri ilkelerine göre nasıl tasarlandığını inceleyerek örnekler veriniz.
Yanıt / ipucu
Araba koltuğu sabit oturma boyutları için statik antropometriden yararlanırken, direksiyon çevirme ve pedalsa basma gibi hareketler için dinamik antropometri verileri kullanılarak tasarlanmıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
'Ortalama insan' modeline göre tasarlanmış tek tip bir okul sırasının, sınıftaki öğrenciler üzerinde yaratabileceği olası fiziksel ve ergonomik sorunları tartışınız.
Yanıt / ipucu
Ortalama insana göre yapılan tasarımlar uç değerlerdeki çok uzun veya çok kısa öğrencilere uyum sağlamaz. Bu durum öğrencilerin ders sırasında duruş bozuklukları, kas-iskelet sistemi ağrıları, erken yorulma ve odaklanma sorunları yaşamasına yol açar.
Alıştırma 4myders hazırladı
Kuşaklar arası değişkenliğin (seküler trend) geçmiş yıllara ait antropometrik veriler üzerindeki etkisini araştırarak günümüzdeki tasarım süreçleri açısından neden sürekli güncellemeler gerektirdiğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Beslenme ve sağlık koşullarının iyileşmesiyle her on yılda bir boy ortalaması artmaktadır. Eski verilerin kullanılması bugünün insanına uygun olmayan ergonomik tasarımlara yol açar.
Alıştırma 4myders hazırladı
Kuşaklar arası değişkenlik (seküler trend) kavramını dikkate alarak, 1970'li yıllarda toplanmış antropometrik verilerle günümüzde bir otomobil kokpiti tasarlamanın ne tür riskler barındıracağını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Seküler trend nedeniyle her on yılda bir ortalama insan boyu yaklaşık 1 cm uzamaktadır. 1970'lerin verileriyle yapılan günümüz tasarımlarında, modern kullanıcılar kokpite sığmakta zorlanacak, diz ve baş mesafesi yetersiz kalacak ve ergonomik konfor sağlanamayacaktır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Ayakta ve oturarak yapılan antropometrik ölçümlerde uyulması gereken standart vücut duruşu kurallarını uygulayarak bir arkadaşınızın temel boy ve dirsek yüksekliği ölçümlerini yönergelere uygun şekilde gerçekleştiriniz.
Yanıt / ipucu
Ayakta ölçümde baş dik, topuklar bitişik ve ağırlık eşit dağılmış olmalıdır; otururken ise dizler 90 derece açıyla yere basmalı ve kollar doğal sarkık pozisyonda tutulmalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Bir mutfak tezgahı tasarımı yaparken statik antropometri verileri ile dinamik antropometri verilerinin hangi aşamalarda ve nasıl kullanılacağını örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Tezgahın yerden yüksekliği gibi sabit boyutlar belirlenirken ayakta durma pozisyonundaki statik antropometri verileri kullanılır. Kullanıcının tezgah üzerindeki dolaplara uzanması veya lavaboya eğilmesi gibi hareketli süreçler tasarlanırken ise dinamik antropometri verilerinden yararlanılır.
