Antropometriİnsan vücudunun boyutlarını, biçimlerini, ağırlığını ve oranlarını belirli standartlar çerçevesinde ölçen ve inceleyen anatomi bilim dalıdır. Örneğin, iş istasyonu tasarımlarında çalışanların boy ve kol erişim mesafelerinin ölçülmesinde kullanılır.
Statik Antropometriİnsan vücudunun hareket etmediği, standart ve sabit duruş pozisyonlarında (ayakta veya oturur halde) ölçülen yapısal boyutlarını inceleyen alandır. Sandalye oturma yüksekliği veya masa tablası yüksekliği tasarımlarında bu verilerden yararlanılır.
Dinamik AntropometriVücut boyutlarının belirli bir fiziksel iş, hareket veya aktivite gerçekleştirilirken ölçülen işlevsel boyutlarını inceleyen alandır. Bir makine operatörünün kontrol paneline uzanırken vücudunun aldığı dinamik pozisyonların ölçümü buna örnektir.
Persantil (Yüzdelik Dilim)Belirli bir antropometrik ölçünün, popülasyonun yüzde kaçını kapsadığını veya geride bıraktığını gösteren istatistiksel değerdir. Örneğin, 5. persantil boy uzunluğu, popülasyonun sadece %5'inin bu boydan daha kısa olduğunu ifade eder.
Uç Değerlere Göre TasarımPopülasyonun en uç sınırlarındaki kullanıcıları (en kısa %5 veya en uzun %5) baz alarak yapılan ve genellikle %5 ile %95 persantil arasını kapsayan tasarım ilkesidir. Asansör kabin yüksekliğinin en uzun boylu insanlara göre tasarlanması bu ilkeye örnektir.
Ayarlanabilir Aralıklara Göre TasarımFarklı fiziksel boyutlardaki kullanıcıların ürünü kendi ölçülerine göre uyarlayabilmesi için mekanik esneklik sunan tasarım yaklaşımıdır. Ofis sandalyelerinin amortisörlü yükseklik ayarı veya otomobil koltuklarının ileri-geri mekanizmaları buna örnektir.
Ortalama Değerlere Göre TasarımPopülasyonun aritmetik ortalama boyutları esas alınarak yapılan, ancak kullanıcıların büyük kısmını tam olarak kapsayamayan tasarım ilkesidir. Genellikle esnek malzemelerden üretilen kazak, çorap ve eldiven gibi giysi tasarımlarında kullanılır.
Harpenden CihazıAntropometrik ölçümlerde, vücut organları ve deri kıvrımları üzerinden hassas ve serbest doğrusal ölçümler yapmak amacıyla kullanılan özel bir el aletidir. Vücut yağ oranı ve bölgesel kalınlık ölçümlerinde yaygın olarak tercih edilir.
Seküler Trend (Kuşaklar Arası Değişkenlik)Beslenme, sağlık ve yaşam koşullarının iyileşmesine bağlı olarak insan vücut boyutlarının nesilden nesile artış göstermesi olgusudur. Son 50 yılda her on yılda bir insan boyunun ortalama 1 cm uzaması bu duruma somut bir örnektir.
Birey İçi DeğişkenlikAynı bireyin vücut boyutlarının yaşlanma, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyi ve sağlık durumuna bağlı olarak zaman içerisinde değişiklik göstermesidir. Gençlikten yaşlılığa geçişte boy kısalması veya kilo artışı bu değişkenliğe örnektir.
Fotometrik Ölçüm YöntemiKamera, andrometrik ve sterometrik cihazlar kullanılarak insan vücudunun optik ve görsel yöntemlerle temassız şekilde ölçülmesini sağlayan antropometri metodudur. Hızlı veri toplama avantajı sunmakla birlikte optik hata olasılığı barındırır.
Kavrama GücüÇalışanın el ve ön kol kaslarının ürettiği maksimum sıkma kuvvetini ifade eden fiziksel kapasitedir. Ergonomik analizlerde genellikle sağ el kullanılarak el dinamometresi adı verilen cihazla ölçülür.
Dolaylı AydınlatmaIşık akısının en az %90'ının tavana veya duvarlara yönlendirilip, bu yüzeylerden geri yansımasıyla sağlanan aydınlatma yöntemidir. Gölgeleri ve kamaşmayı en aza indirerek ofislerde konforlu bir çalışma ortamı sunar.
Hasta Bina SendromuPencereleri açılmayan ve merkezi havalandırmaya bağlı kapalı binalarda çalışanlarda görülen halsizlik, baş ağrısı, gözlerde batma ve cilt kuruluğu gibi şikayetler bütünüdür. Doğal havalandırmanın yetersiz olduğu modern ofislerde sıkça rastlanır.
Termal KonforBir çalışma ortamında çalışanların sıcaklık, nem ve hava akımı gibi iklimsel koşullar açısından kendilerini rahat ve huzurlu hissetme durumudur. Ofisler için ideal sıcaklık 20-26 °C, bağıl nem ise %30-70 aralığındadır.
Lüks (Lux)Aydınlatma şiddetinin uluslararası standart birimidir ve birim yüzeye düşen toplam ışık akısını ifade eder. Ofis ortamlarında yapılan işin niteliğine göre genellikle 500 lüks civarında bir aydınlatma şiddeti tercih edilir.
GürültüNiteliği, frekansı ve niceliği bozulmuş, çalışanlar üzerinde fizyolojik ve psikolojik rahatsızlıklar uyandıran istenmeyen sesler bütünüdür. Ofis ortamlarında gürültü düzeyi ortalama 50-55 dB aralığında seyretmektedir.
Ozon SalınımıOfislerde sıkça kullanılan fotokopi makineleri ve lazer yazıcılar gibi yüksek gerilimle çalışan elektronik cihazların havaya yaydığı kimyasal gaz emisyonudur. Yetersiz havalandırılan ofislerde solunum yolu rahatsızlıklarına yol açabilir.
Yansıma DüzeyiYüzeylerin üzerine düşen ışığı geri yansıtma oranı olup, kullanılan renklerin tonuna göre büyük değişiklik gösterir. Örneğin beyaz yüzeyler ışığın %75 ve daha fazlasını yansıtırken, koyu renkler %20 veya daha azını yansıtır.
İzdüşüm Düzlemi ÖlçümüBoy ve kol uzunluğu gibi yüksek hassasiyet gerektirmeyen doğrusal vücut boyutlarının, belirli referans düzlemler baz alınarak doğrudan ölçülmesi yöntemidir. Temel antropometrik veri toplama süreçlerinde yaygın olarak kullanılır.
