Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Günlük hayatınızdan veya çevrenizden dinamik ve statik kassal etkinliklere birer örnek vererek, bu iki çalışma biçiminin kas içi kan akışı ve yorulma süreleri açısından yarattığı fizyolojik farkları kendi cümlelerinizle karşılaştırın.
Yanıt / ipucu
Örnek olarak merdiven tırmanma (dinamik) ile bir cismi havada uzun süre sabit tutma (statik) seçilebilir. Dinamik çalışmada ritmik kasılma-gevşeme kan akışını ve oksijeni artırıp atıkları uzaklaştırarak yorgunluğu geciktirirken; statik çalışmada sürekli gerilim damarları sıkıştırarak oksijen düşüşüne, atık birikimine ve hızlı yorgunluğa yol açar.
Alıştırma 1myders hazırladı
Günlük yaşamınızdan veya iş ortamınızdan birer adet statik, dinamik ve karma (statik ve dinamik hareketlerin bir arada yapıldığı) çalışma örneği bularak her birinin vücudunuzda yarattığı fiziksel etkileri karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Dinamik işlerde (örneğin yürümek) kaslardaki pompalama etkisi kan akışını artırıp yorulmayı geciktirirken, statik işlerde (örneğin ağır bir cismi sabit tutmak) kan akışı engellendiği için hızla ağrı ve yorgunluk oluşur. Karma işlerde ise (örneğin patates soymak) bir el statik olarak nesneyi sabitlerken diğer el dinamik hareketi gerçekleştirerek iki fizyolojik yükü bir arada barındırır.
Alıştırma 2myders hazırladı
İş fizyolojisinde yer alan karma işlere (aynı anda hem statik hem dinamik hareket içeren) günlük çalışma ortamından özgün bir örnek bulun ve bu iş sırasında vücudun hangi bölümünün statik, hangi bölümünün dinamik çalıştığını analiz edin.
Yanıt / ipucu
Örneğin yazı yazarken veya bilgisayar faresi kullanırken kol ve bilek sabit bir pozisyonda (statik) tutulurken parmaklar tıklama ve yazma hareketini (dinamik) yürütür. Bu analiz, karma işlerde kas yükünün dengeli dağıtılması gerekliliğini anlamanızı sağlar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Sürekli ayakta durarak çalışan bir tezgahtar ile sürekli bilgisayar başında oturan bir ofis çalışanının maruz kaldığı statik yükleri ve bu yüklerin yol açabileceği olası kas-iskelet sistemi şikayetlerini analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Sürekli ayakta duran çalışanda kan dolaşımının yavaşlamasına bağlı olarak ayak-bacak ağrıları ve varisler oluşabilir. Sürekli oturan ofis çalışanında ise sırt, boyun ve destekleyici ekipman yetersizse diz ile baldır ağrıları gözlenebilir; her iki durum da uzun süreli sabit duruşların farklı bölgelerde yarattığı statik yüklerden kaynaklanır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Çalışma ortamında uzun süreli statik duruşların insan vücudunda yol açtığı kas-iskelet sistemi şikayetlerini (boyun, sırt, bel veya bacak ağrıları) inceleyerek, bu şikayetleri önlemek için iş istasyonunda alınabilecek ergonomik tedbirleri listeleyin.
Yanıt / ipucu
Statik yükü azaltmak için çalışma masası ve sandalye antropometrik verilere göre ayarlanmalı, gövdenin öne eğilmesi engellenmeli ve çalışanların doğal (nötral) pozisyonu koruması sağlanmalıdır. Ayrıca maksimum kas gücünün %30 aşılmamasına dikkat edilmelidir.
Alıştırma 3myders hazırladı
İş fizyolojisinde aşırı kas zorlanmalarını önlemek amacıyla uygulanan kuvvetin sınırlandırılması kuralını araştırınız ve bir iş istasyonunda bu sınırı aşmamak için ne gibi önlemler alınabileceğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Uygulanan kuvvet, çalışanın maksimum kas gücünün %30'unu kesinlikle aşmamalıdır. Bunu sağlamak için iş istasyonlarında ağır malzemelerin taşınmasında çekme yerine itme gücünden yararlanılmalı, iş istasyonları antropometrik verilere göre tasarlanmalı ve destekleyici mekanik ekipmanlar kullanılmalıdır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Yük kaldırma, taşıma, itme ve çekme işlerinde insan vücudunun fizyolojik zorlanmasını en aza indirmek için ergonomi prensiplerine uygun olarak hangi stratejilerin izlenmesi gerektiğini tartışın.
Yanıt / ipucu
Yükler vücuda mümkün olduğunca yakın ve simetrik taşınmalıdır. Malzeme hareketlerinde çekme yerine vücut ağırlığından yararlanılan itme gücü tercih edilmeli ve kuvvet tek bir kas grubuna değil, birden fazla kas grubuna bölüştürülmelidir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Ağır bir kutuyu yerden kaldırıp taşıyan bir işçinin, omurgasının L5-S1 disklerine binen yükü ve fizyolojik zorlanmasını minimuma indirmek için uygulaması gereken ergonomik kaldırma ve taşıma kurallarını listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
İşçi, yükü kaldırırken hatalı pozisyonlardan kaçınmalı ve yükü vücuduna en yakın, simetrik şekilde tutarak taşımalıdır. Ayrıca kuvveti tek bir kas grubuna yüklemek yerine birden fazla kas grubuna bölüştürmeli ve vücut ağırlığından doğru açıyla yararlanmalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Günlük enerji tüketim kalemlerini (yaşama payı, serbest zaman payı ve iş payı) göz önünde bulundurarak, yoğun fiziksel güç gerektiren bir iş kolunda yorgunluğu önlemek adına ideal bir mola ve iş organizasyonu planı tasarlayın.
Yanıt / ipucu
Planınızda bazal metabolizma ve iş enerjisi dengesini gözeterek, aşırı yüklenmeleri önlemek için düzenli dinlenme araları (molalar) ve dinamik çalışma formlarını içeren bir vardiya akışı kurgulamalısınız.
Alıştırma 5myders hazırladı
İş yerinde yorgunluğun belirtilerini (subjektif yorgunluk, dikkat azalması vb.) göz önünde bulundurarak, bir işletmede iş kazalarını önlemek amacıyla nasıl bir mola ve dinlenme senaryosu planlanması gerektiğini gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Yorgunluk performansı düşürüp iş kazası riskini artırdığı için, vardiya süresi içerisinde planlı dinlenme araları (molalar) organize edilmelidir. Bu molalar, kasların ve organizmanın işlevsel yeteneğini geri kazanmasını sağlayarak hem çalışanın sağlığını korur hem de üretimde sürdürülebilir verimlilik artışı sunar.
