← Ünite 8
Yönetimde Güncel Yaklaşımlar

Ünite 8: Temel (Öz, Çekirdek) Yetenek, Core Competence - ve Dış Kaynaklardan Yararlanma -Outsourcing-

Tarihsel Outsourcing Örnekleri (19. Yüzyıl İngiltere ve Fransa)
19. yüzyılda İngiltere'de metal üretiminde ve kamu sektöründe (hapishane yönetimi, yol yapımı, atık yönetimi); Fransa'da ise su depolanması ve demiryolu yapımında ilk ilkel outsourcing uygulamaları görülmüştür.
Canon Firmasının Temel Yetenek Stratejisi
Canon, optik, imaj alma ve mikro işlemci kontrolü bilgisini temel yetenek olarak belirlemiş; bu yeteneği fotokopi, lazer yazıcı ve fotoğraf makineleri gibi pek çok farklı üründe başarıyla kullanmıştır.
Türkiye'de En Yaygın İlk Outsourcing Uygulamaları
Türkiye'de dış kaynak kullanımının en bilinen ve ilk uygulanan örnekleri 'personel taşıma servisi' ile 'yemek temin hizmetleri' olup, işletmeler bu işleri uzman nakliye ve yemek firmalarına devretmektedir.
İnşaat ve İmalatta Yerli Outsourcing Yöntemleri
Türkiye'de özellikle inşaat sektöründe yaygın olarak görülen 'taşeron kullanma' ve imalat sektöründeki 'fason üretim' uygulamaları, yerli iş dünyasındaki klasik birer outsourcing örnekleridir.

Anahtar Kavramlar

Temel (Öz, Çekirdek) Yetenek (Core Competence)Bir işletmeyi rakiplerinden ayıran, vizyonunu gerçekleştirmede temel rol oynayan ve rakiplerce taklit edilmesi güç olan bilgi, beceri ve yeteneklerin bütünüdür. Örneğin Canon firmasının optik ve mikro işlemci kontrolü alanındaki bilgisi onun temel yeteneğidir.
Dış Kaynaklardan Yararlanma (Outsourcing)İşletmelerin çekirdek faaliyetlerine odaklanmak, maliyet avantajı sağlamak ve sabit maliyetleri değişken maliyete dönüştürmek için öz yetenek gerektirmeyen işleri başka işletmelere devretmesi sürecidir. Örneğin bir firmanın yemek pişirme işini bu işte uzmanlaşmış dış bir firmaya vermesi buna örnektir.
Yalın Organizasyon (Lean Organization)Temel yetenek dışındaki işlerin dış kaynaklara devredilmesiyle organizasyon yapısının sadeleşmesi, hiyerarşik kademelerin azalması ve işletmenin daha esnek hale gelmesi durumudur. Bu yapı yöneticilere stratejik konularda düşünme imkânı tanır.
Co-Sourcing (Ortak Kaynak Kullanımı)Öz yetenek bazında işletmeler arasında oluşan stratejik ortaklık ve işbirliği ilişkisini ifade eder. Gelişen bilişim teknolojileri sayesinde ana işletme ile tedarikçinin sürekli iletişim ve ortak çalışma içinde olmasını sağlar.
Yenilik Yapabilmek (Innovation)Bazı görüşlere göre bir işletmenin sahip olabileceği en önemli ve tek temel yetenektir. İşletmelere rakipleri karşısında uzun vadeli rekabet gücü sağlayan yeni ürün, teknoloji ve süreç geliştirme kapasitesidir.
İşgören Kiralamaİşletmelerin ihtiyaç duydukları personeli bağlı oldukları dış işverenlerden kiralayarak tek bir ücret ödemesi yapması türüdür. Bu yöntem işletmelerin iş gücü maliyetlerini kontrol etmesini ve eğitim yükünden kurtulmasını sağlar.
Şebeke OrganizasyonlarıBüyük işletmelerin dış kaynak ihtiyaçlarını karşılamak ve daha yalın olmak için tercih ettiği, merkeziyetçilikten uzak, esnek ve bürokrasinin az olduğu dış kaynak kullanım modelidir.
Benchmarking (Kıyaslama / Süreç Benzersizliği)İşletmelerin daha önce denenmemiş süreçleri uygulayarak hangi faaliyetlerin tedarikçi işletmelerden yararlanılarak gerçekleştirilmesi gerektiğine karar vermesini sağlayan bir yönetsel tekniktir.
İkincil HizmetlerSabit maliyetleri azaltmak ve işgücü esnekliği sağlamak amacıyla yemekhane, temizlik ve kafeterya gibi ana faaliyet alanı dışındaki işlerin dış tedarikçilere devredilmesidir.
Temel Ürünler (Core Products)İşletmenin sahip olduğu temel yeteneklerin (bilgi ve becerilerin) uygulanması sonucunda ortaya çıkan ve nihai ürünlerin üretiminde kullanılan ara veya temel mal ve hizmetlerdir.

Diğer Önemli Bilgiler

Japon Firmalarının Tedarikçi İşbirlikleri

Japon firmaları, kaliteyi artırmak ve maliyetleri düşürmek amacıyla tedarikçi işletmelerle sıkı ve stratejik işbirlikleri (co-sourcing) kurarak dış kaynak kullanımında yüksek başarı elde etmektedir.

Taşımacılık ve Turizm Sektöründe Rakiplerle İttifak

Turizm ve nakliye işletmeleri, kârlılığın yüksek olduğu güzergâhlarda tam bir rekabet içindeyken, kârlılığın düşük olduğu güzergâhlarda birbirleriyle ittifak kurarak dış kaynak/işbirliği modeli uygulamaktadır.

Sınavda Dikkat Et

  • Temel yeteneğin en kritik özelliğinin 'taklit edilmesi güç olması' ve 'rakipler tarafından kolayca görülmemesi' olduğunu unutmayın, sınavda bu özellikler sıkça çeldirici olarak sorulur.
  • Outsourcing'in geçici bir moda akımı değil, planlı ve uzun dönemli stratejik bir yönetim kararı olduğunu kesinlikle aklınızda tutun.
  • Yararlanılan dış kaynağın 'çeşidine göre' (geleneksel, danışmanlık, bağımsız çalışanlar, işgören kiralama vb.) ile 'kapsamına göre' (ikincil hizmetler, şebeke organizasyonları, stratejik işbirliği vb.) türlerini birbirine karıştırmayın.
  • İşletmenin sahip olabileceği en önemli tek temel yeteneğin 'yenilik yapabilmek (innovation)' olarak kabul edildiği bilgisini not edin.
  • Outsourcing uygulayan işletmenin tedarikçiye işin nasıl yapılacağını değil, sadece ulaşılmak istenen sonucu bildirdiğini unutmayın.
  • Temel yetenek ile doğrudan ilgili işlerin şirket içinde yürütülmesi, geri kalan işlerin ise dış kaynaklara devredilmesi gerektiği kuralını sakın unutmayın.