Ünite 9: İstihdamın Yapısal Dönüşümü — Örnekler

Japonya'da 1970 ve 1990 yılları arasında toplam imalat üretimi iki buçuk kat artmıştır. Ancak bu devasa üretim artışına rağmen, fabrikalardaki otomasyonun etkisiyle imalat sektöründe çalışan mavi yakalı işçi sayısı toplamda hiç artış göstermemiştir. Japon ekonomistler bu süreçte yeni mavi yakalı işler yaratmak yerine, kaynakları doğrudan eğitime ve bilgi işçisi yetiştirmeye yatırmayı tercih etmiştir.

Enformasyon teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte, endüstri toplumunun fabrikalara dayalı katı dokuz-beş mesai düzeni çözülmeye başlamıştır. Günümüzde bir çalışanın evde çalışma veya yarı zamanlı (part-time) çalışma gibi esnek modelleri tercih etmesi bu duruma örnektir. Bu yeni atipik çalışma şekilleri, özellikle ailevi sorumlulukları olan kadınlar ve gençler için çalışma hayatını eğitim ve aile yaşantısıyla uyumlu hale getirmektedir.

Geleneksel bir fabrikada mavi yakalı işçinin çalışma temposunu doğrudan makine belirlerken ve işçi makinenin bir uzantısı gibi çalışırken, modern bir bilgisayar uzmanı veya araştırmacı bilgisayarı kendi yöntemine göre yönlendirir. Bu yeni işçi profilinde makine insanın emrindedir. Yaptığı işte yöneticisinden daha uzman olan bu çalışana emirler vermek yerine, onun yaratıcılığını ve iç motivasyonunu destekleyen yatay bir yönetim modeli uygulanır.