| Erkan-i Erba'a | Devletin idare, hukuk, maliye ve bürokrasisini yürüten dört temel rükün. | Vezir, Kazasker, Defterdar, Nişancı | Liyakatsiz atamalar ve idari yozlaşma |
| Seyfiye / Ehl-i Orf | Savaşta komutan, barışta idareci olan yönetici askeri sınıf. | Veziriâzam, beylerbeyleri, sancakbeyleri | Disiplinsizlik ve askeri yapının bozulması |
| Ilmiye | Eğitim, yargı ve irşad faaliyetlerini yürüten ilim sınıfı. | Kadılar, müderrisler, ulema | Mevalizâde kanunu ile liyakatin sarsılması |
| Timar Sistemi | Zirai ekonominin ve eyalet ordusunun temel direği olan sistem. | Tımar sahipleri, sipahiler | Rüşvet, iltizam ve sefere gitmeme |
| Asafnâme | Veziriazamın yetkileri ve maliyeyi ele alan muhtasar eser. | Lütfi Paşa | Bürokratik ve mali aksaklıklar |
| Nushatü’s-selâtîn | Padişahların sorumluluklarını ve devlete zarar verenleri ele alan eser. | Gelibolulu Mustafa Âlî | Yönetimdeki aksaklıklar ve bozulmalar |
| Usulü’l-hikem | Askeri ihmalkarlık ve harp teknolojisinin yenilenmesi gerektiğini vurgulayan eser. | Hasan Kafi el-Akhisarî | Ateşli silahlar karşısında geride kalma |
| Mizanü’l-hak | Toplumsal çatışmaları ve ilmî gerilemenin sebeplerini tahlil eden eser. | Kâtip Çelebi | Medreselerden aklî ilimlerin kaldırılması |
