Ünite 13: İkinci Dünya Savaşı Yılları ve Türkiye Cumhuriyeti’nde Çok Partili Hayatın Kurulması — Alıştırmalar

Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.

1. Uygulamalar 1
   Cezmi Eraslan tarafından kaleme alınan 'Türkiye'de Çok Partili Hayatın Kurulmasında Bir Dönüm Noktası: 12 Temmuz 1947 Beyannamesi' adlı makaleyi okuyunuz.
2. Uygulama Soruları 1
   12 Temmuz Beyannamesi’ni değerlendiriniz.
3. Alıştırma 1myders hazırladı
   Atatürk’ün vefatının ardından İsmet İnönü’nün oy birliğiyle cumhurbaşkanı seçilmesinde etkili olan siyasi faktörleri ve bu süreçte ordunun takındığı tavrı açıklayınız.
   Yanıt / ipucu

   İnönü'nün parti genel başkan vekili olarak milletvekili aday listelerini belirleyen ekipte yer alması seçilmesinde etkili olmuştur. Bu süreçte ordu tamamen tarafsız kalmış ve siyasete müdahale etmemiştir.
4. Alıştırma 2myders hazırladı
   İkinci Dünya Savaşı'nın olağanüstü ekonomik şartlarıyla mücadele etmek amacıyla çıkarılan Milli Korunma Kanunu, Varlık Vergisi ve Toprak Mahsulleri Vergisi uygulamalarının toplumsal ve ekonomik sonuçlarını değerlendiriniz.
   Yanıt / ipucu

   Milli Korunma Kanunu ile üretime ve fiyatlara sert devlet müdahalesi getirilmiş; Varlık Vergisi özellikle gayrimüslim ticaret erbabının, Toprak Mahsulleri Vergisi ise köylü ve çiftçilerin büyük tepkisini çekerek huzursuzluğa yol açmıştır.
5. Alıştırma 3myders hazırladı
   Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı sonrasında çok partili hayata geçiş kararını tetikleyen dış güvenlik tehditlerini ve bu süreçte CHP içinden çıkan muhalif hareketin ilk somut adımını belirtiniz.
   Yanıt / ipucu

   Dış tehdit, Sovyetler Birliği'nin Kars, Ardahan ve Boğazlar üzerindeki toprak ve üs talepleridir. İçerideki ilk somut adım ise Celal Bayar ve arkadaşları tarafından sunulan 'Dörtlü Takrir' adlı önergedir.