Ünite 13: İkinci Dünya Savaşı Yılları ve Türkiye Cumhuriyeti’nde Çok Partili Hayatın Kurulması — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
İnönü'nün cumhurbaşkanlığına geçişinde Ordu'nun tarafsız kaldığını ve CHP meclis grubunun aday göstermeden oybirliğiyle seçim yaptığını unutmayın.
İnönü'ye verilen 'Milli Şef' ve 'Değişmez Genel Başkan' unvanlarının 1938'deki Olağanüstü Kurultay'da kabul edildiğini, 1946 kongresinde ise kaldırıldığını karıştırmayın.
İkinci Dünya Savaşı yıllarında çıkarılan Milli Korunma Kanunu, Varlık Vergisi ve Toprak Mahsulleri Vergisi'nin çıkarılış gerekçelerini ve doğurduğu sosyal tepkileri iyi kavrayın.
Varlık Vergisi'nin (1942) gayrimüslim tüccar kesimi en çok etkileyen düzenleme olduğunu ve 1944'te kaldırıldığını sınavda ayırt edici bilgi olarak unutmayın.
Çok partili hayata geçişte 'Dörtlü Takrir' (7 Haziran 1945), Milli Kalkınma Partisi (1945) ve Demokrat Parti (7 Ocak 1946) kronolojisini sırasıyla ezberleyin.
12 Temmuz Beyannamesi'nin (1947) Cumhurbaşkanı İsmet İnönü tarafından iktidar ve muhalefet arasındaki kavgaları bitirmek için bir hakemlik metni olarak hazırlandığını kesinlikle bilin.
1946 seçimlerinde 'açık oy, gizli tasnif' sisteminin uygulandığını, 1950 seçimlerinde ise gizli oy, açık tasnif ve adli teminat (hakim güvencesi) sistemine geçildiğini unutmayın.
Türkiye'de iktidarın ilk kez halk oyuyla barışçıl bir şekilde el değiştirdiği seçimin 14 Mayıs 1950 olduğunu ve Demokrat Parti'nin kazandığını kesinlikle bilmeniz gerekir.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
Milli ŞefMüstakil GrupMilli Korunma KanunuVarlık VergisiToprak Mahsulleri VergisiÇiftçiyi Topraklandırma KanunuKöy EnstitüleriDörtlü TakrirMilli Kalkınma PartisiDemokrat Parti12 Temmuz BeyannamesiHürriyet MisakıMuvazaaAçık Oy, Gizli TasnifHusumet AndıŞemsettin Günaltay HükümetiEbedi ŞefÇoğunluk Sistemi
