Ünite 3: YAŞ DÖNGÜSÜYLE ORTAYA ÇIKAN BAŞLICA DEĞİŞİMLER — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Levinson'un kuramına göre ilk yetişkinlik ile orta yetişkinlik çağlarının biyolojik, psikolojik ve sosyal özelliklerini birbiriyle karşılaştırarak temel farkları listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
İlk yetişkinlik (17-45 yaş) yüksek enerji, biyolojik zirve, aşk, aile kurma ve mesleki ilerleme gibi yüksek doyum ve streslerin bir arada olduğu dönemdir. Orta yetişkinlikte (40-65 yaş) ise biyolojik duraksama başlarken, psikolojik ve sosyal açıdan yeni nesilleri yetiştirme ve deneyim aktarma gibi verimlilik odaklı roller ön plana çıkar.
Alıştırma 1myders hazırladı
Levinson'un kuramında yer alan 'ilk yetişkinlik' ile 'orta yetişkinlik' çağlarını biyolojik, psikolojik ve sosyal açılardan karşılaştırarak temel farkları listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
İlk yetişkinlik biyolojik zirveyi ve yüksek enerjiyi barındırırken, orta yetişkinlikte biyolojik duraksama başlar. Psikolojik ve sosyal açıdan ise ilk yetişkinlik aşk, aile kurma ve mesleki ilerleme odaklıyken; orta yetişkinlik yeni nesilleri yetiştirme, deneyim aktarma ve üretkenlik odaklıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bireysel yaşam döngüsü ile aile yaşam döngüsü kavramları arasındaki farkları açıklayarak, aile yaşam döngüsünün son aşaması olan 'yaşlılık ve emeklilik döngüsü'nün getirdiği değişimlere örnekler veriniz.
Yanıt / ipucu
Bireysel yaşam döngüsü tek bir kişinin gelişim evrelerini kapsarken, aile yaşam döngüsü ailenin ortak gelişim aşamalarını betimler. Yaşlılık ve emeklilik döngüsünde çiftler birbirine yakınlaşır ve sakinleşir; ancak akran kayıpları ve sağlık sorunları gibi stres faktörleriyle baş etmek durumunda kalırlar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bireysel yaşam döngüsü ile aile yaşam döngüsü kavramları arasındaki farkı açıklayarak, aile yaşam döngüsünün son aşamasında eşlerin karşılaşabileceği riskleri tartışınız.
Yanıt / ipucu
Bireysel döngü tek bir kişinin gelişimini, aile döngüsü ise ailenin ortak aşamalarını kapsar. Son aşama olan yaşlılık ve emeklilik döneminde eşler yakınlaşsa da, akran kayıpları ve sağlık sorunları motivasyon düşüşü ile krizlere yol açabilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Yaşlanma sürecinde insan vücudunda meydana gelen morfolojik ve fizyolojik değişimleri (boy, beyin, deri, dolaşım ve sindirim sistemleri açısından) araştırıp bir tablo halinde özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
Yaşlanmayla boyda 3-4 cm kısalma, beyin kütlesinde azalma, deride elastikiyet kaybı ve kırışıklık görülür. Fizyolojik olarak ise tansiyon yükselirken kalp hızı düşer, akciğer kapasitesi azalır ve sindirim sisteminin hareketliliği yavaşlar.
Alıştırma 3myders hazırladı
Yaşlanma sürecinde insan vücudunda meydana gelen morfolojik ve fizyolojik değişimlere metinden yola çıkarak üçer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Morfolojik değişimlere boy kısalması, postür değişikliği ve derideki elastisite kaybı örnek verilebilir. Fizyolojik değişimlere ise kan basıncının artması, kalp atış hızının düşmesi ve sindirim sistemi hareketliliğinin azalması örnek gösterilebilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Erikson'un 'üretkenliğe karşı durgunluk' krizi çerçevesinde, 40-60 yaş arasındaki kadınlarda yaş dönümü çökkünlüğünün (depresyonunun) ortaya çıkma nedenlerini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Bu dönemde doğurganlığın sona ermesi (menopoz), çocukların evden ayrılması ve emeklilik gibi çoklu krizler bir arada yaşanır. Üretkenlik duygusunu geliştiremeyen ve beklentilerinin gerçekleşmeyeceğini düşünen bireylerde durgunluk ve eşler arası uyumsuzlukların tetiklediği yaş dönümü çökkünlüğü gelişebilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Kadınlarda 40-60 yaşları arasında görülen 'yaş dönümü çökkünlüğü' (depresyon) durumunu tetikleyen çoklu kriz faktörlerini ve Erikson'un 'durgunluk' kavramını ilişkilendirerek analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Menopoz, çocukların evden ayrılması ve emeklilik gibi çoklu krizler bu dönemde birleşir. Erikson'a göre bu dönemde üretkenlik sağlayamayan bireyler, beklentilerinin gerçekleşmeyeceği endişesiyle durgunluk ve klinik düzeyde yaş dönümü çökkünlüğü yaşarlar.
Alıştırma 5myders hazırladı
Yaşlılık döneminde ortaya çıkan ekonomik ve demografik değişimlerin, aile içi kuşaklararası yardımlaşma ilişkilerini nasıl tersine döndürdüğünü örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Emeklilikle gelen gelir düşüşü ve sağlık sorunları ailenin yaşam standardını geriletir. Bu durum, geleneksel olarak büyüklerin gençlere yardım ettiği yapıyı tersine çevirerek, yaşlılıkta gençlerin büyüklere ekonomik ve fiziksel destek sağladığı bir yardımlaşma modeline dönüştürür.
Alıştırma 5myders hazırladı
Nüfusun yaşlanması ve demografik değişimlerin aile içi kuşaklararası yardımlaşma örüntülerini nasıl tersine çevirdiğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ekonomik gelir düşüşü ve fiziksel kısıtlılıklar nedeniyle aile içi roller değişir. Geleneksel olarak büyüklerin gençlere maddi ve manevi yardım ettiği yapı, yaşlılık döneminde gençlerin büyüklere destek ve bakım vermesi şekline dönüşür.
