Neo-Klasik Yönetim TeorisiKlasik teorinin eksikliklerini gidermek amacıyla doğan, örgüt içindeki insan unsurlarını, sosyal ilişkileri ve psikolojik faktörleri inceleyen yönetim yaklaşımıdır. Örneğin, çalışanların sadece ekonomik kazançla değil, grup aidiyetiyle motive olduğunu savunur.
Hawthorne AraştırmalarıElton Mayo ve ekibi tarafından 1924-1934 yılları arasında yürütülen, işgören verimliliğinde beşeri ve sosyal faktörlerin rolünü ortaya koyan altı aşamalı kapsamlı araştırmalardır. Örneğin, aydınlatma deneyleriyle fiziki koşullardan ziyade psikolojik faktörlerin önemi anlaşılmıştır.
X Teorisiİnsanın doğuştan tembel olduğunu, çalışmaktan kaçındığını ve sorumluluk almak istemediğini savunan kötümser yönetim modelidir. Örneğin, bu teoriye göre çalışanları motive etmek için sıkı denetim ve ceza tehdidi şarttır.
Y TeorisiÇalışmanın insan için doğal bir faaliyet olduğunu, bireylerin uygun koşullarda sorumluluk üstlenebileceğini ve yaratıcı olabileceğini savunan iyimser yönetim modelidir. Örneğin, yöneticiler ceza vermek yerine çalışanlara yaratıcılıklarını açığa çıkaracak ortamlar hazırlamalıdır.
Olgunlaşma KuramıChris Argyris tarafından geliştirilen, bireylerin işletmelerde yetki ve sorumluluk aldıkça pasiflikten aktifliğe, bağımlılıktan bağımsızlığa doğru evrildiğini savunan kuramdır. Örneğin, görevleri kısıtlanan çalışanlar olgunlaşamaz.
Sosyal İnsan ModeliNeo-klasik yaklaşımın insan tanımı olup, bireylerin maddi kazançlar kadar sosyal kabul, arkadaşlık ve grup normlarından etkilendiğini ifade eden modeldir. Örneğin, çalışanlar bir grubun üyesi olarak takdir edilmeye büyük değer verir.
İnformal ÖrgütResmi yapı ve şemaların dışında, çalışanların ortak ilgi, arkadaşlık ve sosyal etkileşimleri sonucu kendiliğinden oluşan gayriresmi gruplar ve ilişkiler ağıdır. Örneğin, Hawthorne deneylerinde işçilerin kendi aralarında kurdukları üretim normu grupları buna örnektir.
Canlı MakinelerRobert Owen'ın işçileri nitelendirmek için kullandığı, çalışanların da tıpkı makineler gibi bakıma, ilgiye ve desteğe ihtiyaç duyduğunu belirten kavramdır. Örneğin, işçilerin çalışma koşulları iyileştirildiğinde ölü makineler gibi olan verimlilikleri artırılmıştır.
Öz-denetimBireylerin dışarıdan bir baskı veya denetçi olmaksızın, kendi amaçlarına ulaşmak için kendi davranışlarını yönlendirmesi ve kontrol etmesidir. Örneğin, Y Teorisi'ne göre çalışanlar iş yerinde öz-denetim uygulayabilirler.
Personel Yönetiminin BabasıÇalışma koşullarını iyileştiren, çocuk işçi çalıştırmayı reddeden ve personeline yaptığı yatırımın karşılığını alan Robert Owen için kullanılan unvandır. Örneğin, Owen işçilere temizlik ve terbiye kuralları öğreterek bu unvanı hak etmiştir.
Rasyonel İnsan ModeliKlasik yönetim yaklaşımının insanı sadece ekonomik çıkarları doğrultusunda hareket eden, bencil ve rasyonel bir varlık olarak gören varsayımıdır. Örneğin, klasik teori çalışanların sadece para için çalıştığını iddia etmiştir.
Biçimsel Olmayan Örgüt YapısıKlasik teorinin aksine neo-klasik teorinin inceleme alanına giren, resmi hiyerarşi dışındaki sosyal bağları ve insan ilişkilerini kapsayan örgütlenme biçimidir. Örneğin, çalışanların öğle aralarındaki sosyal etkileşimleri bu yapıya dahildir.
