Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Adalet Önlisans Programı » İdari Yargı

Ünite 8: Kararların Uygulanması — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 20 soru var.

1 / 200 doğru

İptal Kararı

İdari yargı mercileri tarafından hukuka aykırı bulunan idari işlemleri tesis edildikleri tarihten itibaren geçmişe etkili olarak hükümsüz kılan karardır. Bu karar işlemin tesisinden önceki hukuki durumu aynen geri getirir. Örneğin memuriyetten çıkarma işleminin ••• ile memur hiç ayrılmamış sayılır.

İptal Kararı — İdari yargı mercileri tarafından hukuka aykırı bulunan idari işlemleri tesis edildikleri tarihten itibaren geçmişe etkili olarak hükümsüz kılan karardır. Bu karar işlemin tesisinden önceki hukuki durumu aynen geri getirir. Örneğin memuriyetten çıkarma işleminin iptali ile memur hiç ayrılmamış sayılır.

Kanuna Karşı Hile / Fiili Yol — İdarenin bir yargı kararının sonuçlarını etkisiz kılmak veya arkasından dolanmak amacıyla hukuken geçerli olmayan gerekçeler üretmesi veya muvazaalı işlemler tesis etmesi durumudur.

Tam Yargı Davası — İdari işlem veya eylemler nedeniyle kişisel hakları doğrudan ihlal edilenlerin uğradıkları maddi ve manevi zararların gürültülerek tazmin edilmesi amacıyla açtıkları idari dava türüdür. Kararın infazı parasal bir borcun idarece ödenmesini gerektirir.

Kesin Hükme Saygı İlkesi — Yargı mercileri tarafından verilen ve kesinleşen kararların, taraflar ve idare bakımından bağlayıcı olması, idarece hiçbir suretle değiştirilememesi veya sonuçsuz bırakılamaması yönündeki uluslararası ve anayasal hukuk ilkesidir.

Muhasebei Umumiye Kanunu m. 59 — Mahkeme ilamlarına dayanan borçların ödenmesinde idari bütçede karşılık bulunmadığı takdirde sırasıyla ihtiyat faslından veya beklenmeyen giderler (maarifi gayrı melhuze) faslından ödenek aktarılarak borcun ödenmesini zorunlu kılan yasal düzenlemedir.

Kişisel Sorumluluk — Kamu görevlilerinin idari hizmetle ilgisi olmayan, açıkça hukuka aykırı ve kasıtlı tutum ve davranışları nedeniyle kişisel kusurları çerçevesinde haksız fiil esaslarına göre sorumlu tutulmalarıdır.

Hak Arama Hürriyeti ve Mahkemeye Erişim Hakkı — Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan, kişilerin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak adil yargılanma ve mahkemeden verilen kararların etkili ve gecikmeksizin uygulanmasını talep etme hakkıdır.

Hukuk Devleti İlkesi — Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan, devlete ait tüm organların, işlem ve eylemlerinde hukuka bağlı olduğu, kişilere hukuki güvenlik sağladığı ve mahkeme kararlarına kayıtsız şartsız uyulduğu devlet düzenidir.

Tahsis (Kamu Hizmetine Özgüleme) — Kamu tüzel kişilerinin mülkiyetindeki bir malı doğrudan kamu yararına veya spesifik bir kamu hizmetinin yürütülmesine özgülemesi işlemidir. Belediyeler haczi önlemek için bu yola başvurabilmektedir.

Devlet Mallarının Haczedilmezliği — İcra ve İflas Kanunu'nun 82/1. maddesi uyarınca Devlet mülkiyetinde bulunan veya özel kanunlarında haczedilemeyeceği belirtilen kamusal malların haciz işlemine tabi tutulamaması kuralıdır. Bu kural kamu hizmetlerinin aksamadan yürütülmesi amacına hizmet eder.

Hukuki İmkânsızlık — İdari yargı merciince verilen bir iptal kararının, yürürlükteki mevzuat hükümleri veya hukuki engeller nedeniyle aynen uygulanmasının imkânsız olması durumudur. Örneğin yaş haddini dolduran bir memurun göreve iade kararının mevzuat gereği uygulanamaması buna örnektir.

Hizmet Kusuru — İdarenin yürüttüğü kamu hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi şeklinde ortaya çıkan ve idarenin hukuki tazminat sorumluluğunu doğuran anonim kusurdur. Yargı kararının uygulanmaması ağır bir hizmet kusurudur.

Maddi İmkânsızlık — Bir idari yargı kararının, fiili durumun geri döndürülemeyecek şekilde ortadan kalkmış olması nedeniyle fiziken uygulanmasının imkânsız hale gelmesidir. Örneğin yıkılan bir binanın iptal kararı sonrası eski haliyle fiilen aynen oluşturulamaması maddi imkânsızlıktır.

Rücu — İdarenin, kamu görevlisinin kişisel kusuru nedeniyle üçüncü kişilere ödemek zorunda kaldığı maddi veya manevi tazminat miktarını, kusuru oranında ilgili kamu görevlisinden talep ederek tahsil etmesi işlemidir.

Kazanılmış Hak — Hukuki düzenlemelerin ilgili kişi hakkında uygulanması suretiyle tüm şartları tamamlanarak kesinleşmiş ve kişinin lehine doğmuş bulunan hukuki durumdur. Düzenleyici işlemler iptal edilse dahi bu işlemlere dayanarak geçmişte tesis edilen bireysel işlemlerle kazanılan haklar korunur.

Yürütmenin Durdurulması Kararı — İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, dava sonuna kadar işlemin icrailik niteliğini askıya alan teminatlı veya teminatsız karardır. İdare bu kararı da en geç 30 gün içinde uygulamak zorundadır.

Tecil Faiz Oranı — Tazminat ve vergi davalarında mahkeme kararının tebliğ tarihi ile idarece ödemenin yapıldığı tarih arasında kalan süre için 6183 sayılı Kanun'un 48. maddesine göre hesaplanan faiz türüdür. Davacının banka hesap numarasını idareye bildirdiği tarihe kadar geçen sürede faiz işlemez.

Düzenleyici İşlem — İdarenin genel, soyut, nesnel ve kural koyucu nitelikte tesis ettiği tüzük, yönetmelik, imar planı gibi idari işlemlerdir. Yargı kararıyla iptal edildiklerinde eski düzenleme kendiliğinden yürürlüğe girmez; idarenin yeni bir düzenleme yapması gerekir.

Bağlı Yetki — İdarenin bir yargı kararı veya yasal düzenleme karşısında herhangi bir takdir hakkı bulunmaksızın, mevzuatın veya mahkeme ilamının emrettiği işlemi aynen ve derhal tesis etmek zorunda olması durumudur.

Özel Mal — Kamu tüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunup doğrudan kamu yararına veya bir kamu hizmetine tahsis edilmemiş olan, özel hukuk hükümlerine tabi ve kural olarak haczedilebilen mallardır.