Ünite 5: Mondros’tan Lozan’a Türkiye — Önemli Kavramlar

30 Ekim 1918'de imzalanan ve Osmanlı Devleti'ni fiilen sona erdiren ateşkes antlaşmasıdır. 7. maddesiyle İtilaf Devletleri'ne güvenliklerini tehdit eden herhangi bir bölgeyi işgal etme yetkisi vermiştir.

Mütareke sonrası işgallere karşı vatanı savunmak amacıyla kurulan milli cemiyetlerin genel adıdır. Hakların savunulması ve bağımsızlık ilkesini esas alırlar.

İşgallere karşı halkın kendi imkanlarıyla oluşturduğu gönüllü milis kuvvetleridir. Düzenli ordu kurulana kadar düşman ilerleyişini yavaşlatmışlardır.

Milli Mücadele'nin siyasi programı ve hedefidir. Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilmiş olup vatanın bölünmez sınırlarını belirler.

Erzurum Kongresi'nde oluşturulan ve Sivas Kongresi'nde tüm ülkeyi temsil eder hale getirilen yürütme organıdır. TBMM açılana kadar milli hareketin hükümeti gibi çalışmıştır.

Rum Patrikhanesi tarafından kurulan ve Bizans'ı yeniden canlandırmayı (Megali İdea) hedefleyen zararlı cemiyettir.

Yunanistan'ın bağımsızlığı ve genişlemesi için çalışan, Anadolu'daki Rumları isyana teşvik eden cemiyettir.

Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermeni devleti kurmak amacıyla terör faaliyetleri yürüten Ermeni silahlı örgütleridir.

Yunanlıların 'Büyük Ülkü' olarak adlandırdıkları, İstanbul ve Batı Anadolu'yu kapsayan büyük bir Yunan imparatorluğu kurma hayalidir.

Milli Mücadele'nin gerekçesini, yöntemini ve amacını belirleyen ihtilal bildirisi niteliğindeki belgedir.

Kendini yönetemeyecek devletlerin büyük devletler tarafından yönetilmesi fikridir. Sivas Kongresi'nde kesin olarak reddedilmiştir.

Sakarya Savaşı öncesi ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için halktan malzeme toplanmasını öngören milli yükümlülük emirleridir.

TBMM'ye karşı çıkan isyanları bastırmak ve asker kaçaklarını önlemek amacıyla kurulan olağanüstü yetkili mahkemelerdir.

TBMM'nin otoritesini korumak amacıyla çıkardığı, meclise karşı gelenleri vatan haini sayan kanundur.

Mondros'un 24. maddesinde geçen ve Ermeni devleti kurulması planlanan altı doğu ilidir (Erzurum, Van, Elazığ, Diyarbakır, Sivas, Bitlis).

İzmir'in Yunanistan'a katılmasına (ilhakına) karşı çıkan ve bölgenin Türk olduğunu savunan direniş prensibidir.

Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti'ni parçalama ve Türkleri Avrupa'dan atma projesine verilen genel isimdir.

TBMM'nin Ermenistan ile imzaladığı, ilk askeri ve siyasi zaferini belgeleyen antlaşmadır.

Sakarya Zaferi sonrası Fransa ile imzalanan ve Güney Cephesi'ni kapatan antlaşmadır.

Büyük Taarruz sonrası imzalanan, Doğu Trakya ve İstanbul'un savaşsız kurtarılmasını sağlayan ateşkes antlaşmasıdır.

Sivas Kongresi kararlarını halka duyurmak amacıyla çıkarılan ilk milli gazetedir.

Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Millî'yi kabul ettiren vatansever milletvekili grubudur.

İtilaf Devletleri'nin Osmanlı'ya dayattığı, Türk milletini yok sayan ancak TBMM tarafından reddedilen ölü doğmuş antlaşmadır.

Sakarya Zaferi sonrası Mustafa Kemal Paşa'ya verilen en yüksek askeri rütbedir.

Yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin tek bir kurumda (TBMM) toplanması ilkesidir.