İnfografik
Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Çocuk Gelişimi Lisans Programı » Çocuk Gelişiminde Normal ve Atipik Gelişim
← Ünite 2
Çocuk Gelişiminde Normal ve Atipik Gelişim

Ünite 2: Doğum Öncesi ve Yenidoğan Gelişimi

Günlük Folik Asit Dozu
Nöral tüp defekti gibi sinir sistemi anomalilerini önlemek amacıyla, gebelik planlayan kadınların gebelikten 3 ay önce başlayıp gebeliğin ilk 3 ayı boyunca her gün 0,4 mg (400 mikrogram) folik asit alması önerilir.
Dünya Genelinde Anomalili Doğum Oranı
Dünyada her yıl yaklaşık 4 milyon anomalili doğum gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Bu sayı, tüm canlı yenidoğan nüfusunun %2 ila %6'sına tekabül eden ciddi bir orandır.
Gebelikte Normal Kilo Kazanımı
Gebelik süresince normal kilodaki bir kadının toplamda 9 ila 13 kg arasında ağırlık kazanması sağlıklı kabul edilir. İlk üç ayda 1-2 kg, sonraki aylarda ise haftalık ortalama yarım kilo artış beklenir.
Yenidoğanın Fizyolojik Kilo Kaybı
Bebekler doğumdan sonraki ilk birkaç gün içinde vücutlarındaki fazla sıvıyı atarak ağırlıklarının %5 ila %10'unu kaybederler. Bu fizyolojik bir süreçtir ve bebek 10-14. günlerde doğum kilosuna tekrar ulaşır.

Anahtar Kavramlar

Verniks KazeozaRahim içinde fetüsü koruyan, cilde kayganlık ve nem sağlayan beyaz, kremsi ve yağlı tabakadır. Doğumda koruyucu özellikleri nedeniyle hemen yıkanıp temizlenmemeli, cildin emmesi beklenmelidir.
LanugoYenidoğanın özellikle sırt, omuz ve alın bölgesini kaplayan ince, yumuşak tüylerdir. Genellikle doğumdan sonraki ikinci hafta içinde giysilere sürtünerek veya banyo esnasında kendiliğinden dökülür.
MiliaYenidoğanın burnunda, alnında ve yanaklarında görülen, yağ bezlerinin geçici olarak tıkanması sonucu oluşan bir milimetre çapındaki beyaz, toplu iğne başı büyüklüğündeki papüllerdir.
Mongol LekeleriÖzellikle Asya, Güney Avrupa ve Afrika kökenli bebeklerin arka lumbar ve kalça bölgesinde görülen, koyu renkli, büyük ve düzensiz lekelerdir. Okul çağında kendiliğinden kaybolur.
Kapiller HemanjiomYenidoğanların ensesinde, alnında, burun kemiğinde veya göz kapaklarında sıklıkla görülen koyu kırmızı renkli damarsal lekelerdir. Yüzdekiler birkaç ayda, ensedekiler ise daha uzun sürede kaybolur.
Fizyolojik SarılıkDoğumdan sonraki ilk 24 saatten sonra ortaya çıkan, bebeğin fazla olan alyuvarlarının yıkılmasıyla açığa çıkan bilirubin maddesinin ciltte birikmesiyle oluşan ve bulaşıcı olmayan sık rastlanan sarılık türüdür.
Patolojik SarılıkDoğumdan sonraki ilk 24 saat içinde hemen ortaya çıkan, genellikle anne ve bebek arasındaki kan uyuşmazlığından kaynaklanan ve acil tıbbi tedavi gerektiren tehlikeli sarılık türüdür.
Fontanel (Bıngıldak)Kafatası kemiklerinin birleşme noktalarındaki esnek, bağ dokudan oluşan açıklıklardır. Ön bıngıldak elmas şeklinde olup 12-18. aylarda, arka bıngıldak ise üçgen şeklinde olup 2-4. aylarda kapanır.
Koanal AtreziBurun deliklerinin doğuştan kapalı olması durumudur. Yenidoğanlar öncelikle burundan nefes aldıkları için bu durum ciddi solunum sıkıntısına yol açar; bebek ağladığında ağızdan nefes aldığı için morarması hafifler.
PolidaktiliYenidoğanın el veya ayaklarında normalden fazla sayıda (altı veya daha fazla) parmak bulunması durumunu ifade eden doğumsal bir anomalidir.
SindaktiliYenidoğanın el veya ayak parmaklarının birbirine yapışık veya perdeli olarak doğması durumunu tanımlayan konjenital bir anomalidir.
Simian ÇizgisiAvuç içinde yatay olarak uzanan tek bir belirgin çizginin bulunması durumudur. Bu fiziksel özellik sıklıkla Down Sendromu olan çocukların muayenesinde önemli bir klinik bulgudur.
TeratojenGebelikte anne karnındaki bebeğe ulaşarak hatalı hücre bölünmesine, doku ve organ oluşumunda kalıcı kusurlara ve anomalilere yol açan radyasyon, ilaç, virüs gibi zararlı dış etkenlerdir.
İlk Reaktif FazDoğumdan sonraki ilk yarım saatlik süreyi kapsayan, bebeğin son derece aktif, uyanık, hareketli olduğu, kuvvetli ağladığı ve kalp atım hızının dakikada 180'e kadar çıktığı ilk uyum dönemidir.
BüyümeBireyin fiziksel yapısında yaşa bağlı olarak görülen, boy artışı ve kilo alımı gibi vücudun tümünün ya da bölümlerinin hacimsel ve nicel olarak artmasını ifade eden süreçtir.
ToksoplazmaKedilerin dışkısıyla veya çiğ etlerle bulaşan, gebe kadında hafif seyretmesine rağmen plasenta yoluyla bebeğe geçerek beyin ve göz hasarına, hatta düşüklere yol açabilen tek hücreli bir parazittir.
SGA (Small for Gestational Age)Bebeğin gebelik haftasına göre beklenenden daha düşük bir doğum ağırlığına sahip olması durumudur. Genellikle annenin yetersiz beslenmesi, sigara kullanımı veya plasental yetmezlik nedeniyle görülür.

Diğer Önemli Bilgiler

Yenidoğanın Ortalama Boy Sınırları

Sağlıklı bir yenidoğanın boy uzunluğu cinsiyete göre değişir. Kız bebeklerde beklenen boy aralığı 49-53 cm iken, erkek bebeklerde bu değer 50-54 cm arasında ölçülmektedir.

Ön Bıngıldağın Kapanma Süresi

Kafatasının üst-ön kısmında yer alan elmas şeklindeki ön (anterior) fontanelin çapı 1-4 cm arasındadır ve doğumdan sonraki 12. ila 18. aylar arasında tamamen kapanması beklenir.

Arka Bıngıldağın Kapanma Süresi

Kafatasının arkasında yer alan üçgen şeklindeki küçük arka (posterior) fontanelin uzunluğu 0.5-1 cm arasındadır ve doğumdan sonraki 2. ila 4. aylar arasında hızla kapanır.

Yenidoğanın Baş ve Vücut Oranı

Yetişkinlerde baş uzunluğu toplam boyun sekizde biri (1/8) iken, yenidoğan bebeklerde baş oldukça büyüktür ve toplam boy uzunluğunun yaklaşık dörtte birini (1/4) oluşturur.

Bebeklerde Kilo Katlama Evreleri

Yenidoğan bebekler hızlı büyüme evresinde haftada ortalama 150 gram alarak 5. ayın sonunda doğum ağırlıklarının iki katına, 1 yaşın sonunda üç katına ve 2.5 yaşın sonunda dört katına ulaşırlar.

Gebelikte Günlük Kalori İhtiyacı

Gebelikte 'iki canlıyım, iki kat yemeliyim' inanışı yanlıştır. Gebelik döneminde normal beslenmeye ek olarak günlük ortalama 2200 kalori alınması anne ve bebek sağlığı için tamamen yeterlidir.

Pasif İçicilik ve Erken Doğum Riski

Sigara dumanına maruz kalan pasif içici gebelerde bile bebeğin doğum ağırlığı negatif etkilenir. Sigara içen veya dumanına maruz kalan gebelerde erken doğum riski içmeyenlere göre tam 2,5 kat daha fazladır.

Bebeklerde İlk Hareketlerin Hissedilmesi

Gebeliğin 5. ayına gelindiğinde anne adayı bebek hareketlerini (kıpırdanma ve tekmeleri) ilk kez hissetmeye başlar. Bu ayda bebeğin boyu 20-25 cm, ağırlığı ise yaklaşık 500 grama ulaşmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Folik asit kullanım zamanına dikkat edin: Gebelikten 3 ay önce başlayıp gebeliğin ilk 3 ayı boyunca günlük 0,4 mg alınmalıdır, çünkü nöral tüp defektini önlemede bu süre kritiktir.
  • Bebeklerde cinsiyeti babanın belirlediğini unutmayın: Annenin yumurtası her zaman X taşırken, babadan gelen sperm X (kız) veya Y (erkek) kromozomu taşıyarak cinsiyeti tayin eder.
  • Aspirin kullanımının riskini aklınızda tutun: Gebelikte aspirin kullanımı hem anne hem bebekte kan pıhtılaşmasını bozduğu için kanama riskini artırır ve doktor onayı olmadan alınmamalıdır.
  • Toksoplazma parazitinin bulaşma yollarını iyi öğrenin: Çiğ et, yıkanmamış sebzeler ve kedi dışkısı (tuvalet kabı) en önemli bulaş kaynaklarıdır ve bebekte beyin/göz hasarı yapar.
  • Yenidoğanın fizyolojik kilo kaybı oranını unutmayın: Doğumdan sonraki ilk günlerde bebek ağırlığının %5-10'unu kaybeder ve bu durum 10-14. günlerde telafi edilir.
  • Fontanellerin kapanma sürelerini karıştırmayın: Ön fontanel (elmas şeklinde) 12-18. aylarda, arka fontanel (üçgen şeklinde) ise 2-4. aylarda kapanır.
  • Simian çizgisi ve Down Sendromu ilişkisini sınav için not edin: Avuç içindeki tek yatay çizgi (Simian çizgisi) Down Sendromunun en tipik fiziksel belirtilerinden biridir.