İnfografik
← Ünite 8
Eğitim Bilimine Giriş

Ünite 8: 8. Ünite - Eğitim Biliminde Araştırma Yöntemleri

Mustafa Kemal Atatürk'ün 1924 Konuşması
Mustafa Kemal Atatürk, 1924 yılında yaptığı konuşmada medeniyet, hayat ve başarı için en gerçek yol göstericinin ilim ve fen olduğunu vurgulamıştır. İlim ve fennin gelişimini zamanında takip etmenin şart olduğunu belirterek, binlerce yıl önceki kuralları bugün aynen uygulamanın bilimsel olmadığını ifade etmiştir.
Şule Hanım'ın Veli Semineri Araştırması
Okul müdürü Şule Hanım, velilerin seminerlere katılmama nedenlerini belirlemek için Ayşe Öğretmen ile birlikte anket hazırlamıştır. Üniversitedeki akademisyenlerin görüşleriyle son şekli verilen anket velilere uygulanmış ve %90 gibi yüksek bir geri dönüş oranı elde edilmiştir.
Seminerlerin Hafta Sonuna Alınması Kararı
Şule Hanım'ın okulunda yapılan anketin en önemli sonucu, velilerin eğitim seminerlerinin hafta içi yerine hafta sonu yapılmasını istemeleridir. Bu somut araştırma bulgusuna dayalı olarak okul yönetimi tüm veli etkinliklerini hafta sonuna kaydırma kararı almıştır.
Öğrenme Kuramlarının Ortaya Çıkışı
'Birey nasıl öğrenir?' sorusuna yanıt arayan temel araştırmalar sayesinde davranışçı, bilişsel ve yapılandırmacı öğrenme kuramları geliştirilmiştir. Bu kuramsal çalışmalar, doğrudan sınıf içi anlık sorunları çözmek yerine öğrenme olgusunu genel olarak açıklamayı amaçlar.

Anahtar Kavramlar

Bilimsel bilgiNesnel, evrensel doğruluğu kanıtlanmış ve aksi kanıtlanıncaya kadar doğru olarak kabul edilen bilgi türüdür. İsteyen herkesin paylaşımına açık olup aynı süreçler izlenerek yeniden üretilebilir.
Bilimsel araştırmaProblemlere güvenilir çözümler aramak amacıyla planlı ve sistematik olarak verilerin toplanması, çözümlenmesi, yorumlanarak değerlendirilmesi ve rapor edilmesi sürecidir.
Eğitim bilimiBireylerin davranışlarının planlı olarak değiştirilmesi ve geliştirilmesi için yasa ve ilkeler bulmaya, bu amaçla teknikler geliştirmeye çalışan uygulamalı bir süreçtir.
Temel araştırmaAmacı kuram üretmek ya da var olan kuramları sınayarak kuramsal bilgilere yenilerini eklemek olan, günlük yaşamdaki sorunlara doğrudan çözüm bulmayı hedeflemeyen araştırma türüdür.
Uygulamalı araştırmaÖncelikli amacı günlük yaşamda karşılaşılan pratik sorunlara doğrudan çözümler bulmak olan, genellenebilirliği sınırlı ve yerel sorunlara yönelik araştırma türüdür.
Değerlendirme araştırmasıBir programın veya etkinliğin etkililiği hakkında karar vermek amacıyla yapılan, karar vericilere bilimsel verilere dayalı seçenekler sunan araştırma türüdür.
Eylem (Aksiyon) araştırmasıUygulamada ortaya çıkan sorunların anlaşılmasına ve çözülmesine yönelik olarak bizzat uygulayıcıların (örneğin öğretmenlerin) tek başlarına ya da bir araştırmacıyla birlikte yürüttükleri çalışmalardır.
Nicel araştırmaGerçekliği nesnel kabul eden, sayılar, ölçümler, tümdengelim, kontrol ve deney gibi kavramlara vurgu yaparak değişkenler arasındaki ilişkileri açıklamayı amaçlayan araştırma yaklaşımıdır.
Nitel araştırmaSosyal gerçekliğin öznel ve değişken olduğunu kabul eden, doğal ortamlarda algıların ve olayların bütüncül ve derinlemesine betimlenmesini amaçlayan araştırma yaklaşımıdır.
DeğişkenEn az iki farklı değer alabilen ve bir araştırmada incelenen özelliklerin her biridir. Örneğin yaş, öğrenci başarısı ve öğretim yöntemi birer değişkendir.
Bağımlı değişkenBir araştırmada açıklanması istenen, araştırmacıyı rahatsız eden ve bağımsız değişkenin etkisiyle değiştiği düşünülen sonuç değişkenidir.
Bağımsız değişkenBağımlı değişken üzerinde etkisinin olduğu düşünülen, araştırmacı tarafından manipüle edilen ya da seçilen neden değişkenidir.
Sayıltı (Varsayım)Doğruluğu ya da yanlışlığı araştırmacı tarafından mevcut olanaklarla test edilmeyen, ancak doğru olduğu kabul edilerek araştırmaya başlanan temel yargılardır.
EvrenAraştırma sonuçlarının genellenmek istendiği, ortak özellikleri taşıyan bireylerin ya da nesnelerin oluşturduğu bütünsel gruptur.
ÖrneklemEvrene genelleme yapmaya olanak verecek biçimde, evrenin içinden belirli kurallara göre seçilen ve üzerinde doğrudan çalışma yapılan sınırlı gruptur.

Diğer Önemli Bilgiler

Drama Yönteminin İş Birliğine Etkisi Örneği

Okul öncesi dönem çocuklarında drama yönteminin iş birliği becerilerini geliştirmedeki etkisini ölçen bir araştırma, deneysel araştırma desenine somut bir örnektir. Burada drama yöntemi bağımsız değişken, iş birliği becerisi ise bağımlı değişkendir.

Ev Ödevi Miktarı ve Başarı İlişkisi

Ev ödevi miktarı ile öğrenci başarısı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar bağıntısal (korelasyonel) araştırmalara örnektir. Bu araştırmalarda değişkenler manipüle edilmeden, aralarındaki birlikte değişim derecesi istatistiksel olarak incelenir.

Türkiye'deki Nicel Araştırma Geleneği

Alanyazın incelemelerine göre Türkiye'de eğitim bilimleri alanında nicel araştırma geleneği ağırlıklı olarak kendini göstermiş ve bu alanda çok sayıda çalışma yapılmıştır. Nitel araştırma yaklaşımı ise kuramsal ve uygulama düzeyinde daha geç ve sınırlı gelişim göstermiştir.

Yöntem Çeşitlemesi (Karma Desen)

Aynı araştırma sorusunu yanıtlamak amacıyla nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanılması yöntem çeşitlemesi olarak adlandırılır. Bu yaklaşım, araştırma probleminin hem genellenebilir hem de derinlemesine anlaşılmasını sağlar.

Katılımcı Teyidi Uygulaması

Nitel araştırmalarda verilerin doğruluğunu ve güvenirliğini artırmak amacıyla, hazırlanan araştırma raporu henüz son haline getirilmeden önce katılımcıların onayına ve görüşüne sunulur. Bu etik ve metodolojik sürece katılımcı teyidi denir.

Televizyon ve Çocuk Kitabı Araştırması

Doç. Dr. Metin Işık ve ekibi tarafından 6-12 yaş grubundaki 1000 ilköğretim öğrencisiyle (500 kız, 500 erkek) yüz yüze görüşülerek yapılan araştırma, çocukların günde en az 3 saat televizyon izlediğini ve erkek çocukların kızlardan daha fazla ekran başında kaldığını ortaya koymuştur.

Türk Milli Eğitiminde Bilimsellik İlkesi

Türk Milli Eğitimi'nin temel ilkeleri arasında yer alan bilimsellik ilkesi, her derece ve türdeki ders programlarının, öğretim yöntemlerinin, ders araç ve gereçlerinin bilimsel ve teknolojik gelişmelere göre sürekli güncellenmesini yasal bir zorunluluk haline getirmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Sayıltı ve sınırlılık farkına dikkat edin: Sayıltı doğru kabul edilen yargılardır, sınırlılık ise araştırmacının bütçe veya zaman gibi nedenlerle vazgeçtiği durumlardır.
  • Bağımlı ve bağımsız değişkeni karıştırmayın: Bağımlı değişken etkilenen (sonuç), bağımsız değişken ise etkileyen (neden) durumdur.
  • Nitel araştırmaların kuramla ilişkisini unutmayın: Nicel araştırmalar bir kuramla başlarken, nitel araştırmalar genellikle bir kuram oluşturarak son bulur.
  • Görüşme türlerinin esneklik derecelerini bilin: Yarı-yapılandırılmış görüşme, ek sorulara izin verdiği için yapılandırılmış görüşmeye göre daha esnektir.
  • Katılımcı teyidi kavramını etik sorularında arayın: Araştırma raporlaştırılmadan önce verilerin doğruluğu için katılımcıların onayına sunulması sürecidir.