Estetik, nesnenin dokusundan, renklerinden ve tonundan yani fenomenal nesneden hoşlandığımızda, bize duyumsal bir keyif verdiği zaman keşfedilir. Ancak duyumsal değerlerin idrak ve takdir edilmesi sadece bir ilk aşama olup, estetik özneyi çoğu durumda sanat eserinin formel değerine götürür. Estetik nesne veya sanat eseri için form, onun dış görünüşü veya şeklinden ziyade, parçalarının karşılıklı ilişkilerinin belirlediği genel yapı ve bütünsel organizasyondur. Sanatsal formun ölçütü olarak genellikle birlik, hatta organik birlik önerilmiştir. Birlik kaosun, karışıklığın ve uyumsuzluğun tam karşıtını ifade eder; yani nesne birlikli olduğu zaman, onu meydana getiren parçaların ahenkli bir bütün içinde ve gereksiz hiçbir şey ihtiva etmeyecek şekilde bir araya getirilmiş olması anlatılmak istenir. Estetik nesne veya sanat eserinin duyumsal ve formel değerleri birlikte, onun en temel değeri olan güzelliği meydana getirir. Estetik bir kavram olarak güzellik, genellikle sanatsal bir nesnenin şekil, renk, ses, tasarım veya ritim gibi duyusal tezahürlerden doğup insan zihnine bir algısal haz deneyimi, bir anlam ya da doyum sağlayan bir özelliği olarak tanımlanır. Güzelliğin nesnel ve mutlak bir değer mi yoksa öznel ve göreli bir değer mi olduğu estetiğin uzun tarihinin en önemli sorusunu oluşturur. Antik çağda Yunanlı düşünürler güzelliğin nesnel olduğunu savunurken, modern felsefede güzellik daha çok öznel bir açıdan değerlendirilmiştir. Felsefi güzellik teorileri klasik ve modern olarak ikiye ayrılır. İlk Çağda Pythagoras’tan başlayıp on sekizinci yüzyıla kadar süren klasik gelenek her yönden nesnelcidir ve Pythagorasçı gelenek olarak adlandırılır. Bu gelenek güzelliğin esas itibarıyla doğada, müzikte ve matematiksel teoriler türünden entelektüel yapımlarda örneklendiğini düşünür. Örneğin Pythagorasçılara göre dünya, unsurları arasında belli bir ölçü, orantı, düzen ve ahenk olduğu için güzeldir. Aynı gelenek içinde yer alan Platon’a göre duyusal dünyada var olan somut şeylerin güzelliği değişebilir veya yok olup gidebilir; fakat güzelliğin bu zamansal ve göreli cisimleşmelerinin üstünde ve ötesinde ezeli ve ebedi bir Güzellik İdeası vardır. Buna karşın on sekizinci yüzyıl öncesinde ilk kez Sofistlerde ve Epikürosçularda gördüğümüz, her bakımdan öznelci olan ikinci geleneğe hazcı gelenek adı verilebilir. Hazcı gelenekte ya da modern felsefede güzellik, realist ve nesnel boyutunu büyük ölçüde kaybederek esas itibarıyla öznel bir açıdan değerlendirilir. Burke, güzellik idelerimizin nesnelerin bizatihi kendilerinden değil deneyimlendiği şekliyle nesnelerden geldiğini söyler. Hume da güzellik değerinin öznel olduğunu, dünyayı belirli şekillerde tecrübe etmek için gerekli psikofiziksel donanıma ya da bir “beğeni mekanizmasına” sahip insan varlıklarına bağlı bulunduğunu öne sürer. Estetik özne, estetik nesne karşısında estetik tavır alabilen kişidir; bir sanat eleştirmeni, sanat eğitimi almış biri veya belli bir beğeniye ve sanat duyarlılığına sahip sıradan bir insan olabilir. Estetik özneyi belirleyen temel özelliklerden birincisi bir beğeni duygusuna sahip olması, ikincisi ise estetik bir tutum geliştirmiş olmasıdır. Estetik tutum, özneyi nesneye bağlayan özel bir ilişkidir ve en önemli özelliği çıkar gözetmeyen bir tavır olmasıdır. Kant, güzellik karşısında duyulan hoşlanmanın her tür arzu, ilgi ve çıkardan bağımsız olduğunu ilk kez açıkça dile getirmiştir. Estetik yargı, estetik öznenin estetik nesneye estetik tutumla yöneldikten sonra gerçekleştirdiği estetik değer yükleme edimidir. Hume ve Kant estetik yargıyı çok büyük ölçüde öznel temeller üzerinde, kişisel beğeniyi dışa vuran beğeni yargısı olarak tanımlamışlardır. Beğeni yargılarının doğruluğundan söz edilemez ama geçerliliğinden söz edilebilir. Estetik yargıda yasa veya kuralların hiçbir şekilde işe karışmaması, yargının doğrudan doğruya tek tek nesnelere yönelmiş olmasını yansıtır. Estetik öznelciliğin karşısına çıkan en önemli problem beğeni problemidir; yani estetik yargının salt hoşlanma ya da hazza dayanan öznel temelini, sınırsız bir rölativizme düşmeden koruyamama problemidir. Kant bu problemi aşmak için estetik yargının tekil bir yargı olmasına karşın evrensel bir onay talep ettiğini, hoşlanmanın her türlü kişisel arzu ve ilgiden bağımsız olması ve bilgi yetilerinin özgür oyunu sayesinde saf bir beğeni yargısına ulaşıldığını belirtir. Estetiğin ikinci ana bölmesi sanat felsefesidir. Sanat felsefesi sanatları sınıflandırır, farklı sanat dallarını sanat olarak tanımlamayı mümkün kılan ortak bir sanat idaresinin veya özün olup olmadığını araştırır. Aristoteles tarafından temellendirilen bilme (theoria), eylemde bulunma (praxis) ve bir şeyler vücuda getirme (poiesis) faaliyetlerinden üçüncüsü sanat ve zanaatı doğurur. Sanat, temel işlevi güzeli meydana getirmek olan öznel faaliyet olarak tanımlanır. Güzel sanatlar farklı ölçütlere göre sınıflandırılmıştır. Hiyerarşik düzene göre sınıflandırma özneldir; örneğin Hegel klasik sanatları idealiteleri açısından mimariden şiire doğru yükselecek şekilde sınıflandırmıştır. En maddi sanat olan mimari en aşağıda yer alırken, şiir en yüksek sanattır. Schopenhauer ise müziği sanatların zirvesine yerleştirmiştir. Nesnel ölçütlere göre sınıflandırma ise araçlara veya ortamlara (işitsel, görsel, karma sanatlar, edebiyat) ve zaman-mekân ölçütüne (mekân sanatları ve zaman/ritim sanatları) dayanır. Sanatı tanımlamaya yönelik girişimler özcü ve özcülük karşıtı olmak üzere ikiye ayrılır. Özcü yaklaşım sanatı belirleyen asli birtakım özelliklerin (temsil, ifade, form) olduğunu savunur. Yirminci yüzyılda ise özcülük karşıtlığı (anti-özcülük) egemen olmuş, Wittgenstein ve sanat sosyolojisi sanatın tarihsel, toplumsal ve kültürel bağlamından soyutlanamayacağını savunmuştur. Temsil ya da taklit olarak sanat anlayışı, Platon'un mimetik sanat anlayışıyla başlar. Platon sanatın insanı gerçeğin kendisine değil, görünüşlere, gölgenin gölgesine götürdüğünü savunur. Ressamın masası İdeanın gerçekliğinden iki derece uzaktır. Platon ayrıca mimetik şiirin ruhun akıl dışı, coşkun ve taşkın parçasına hitap ettiği gerekçesiyle şairleri ideal devletinden atmıştır. İfadeci sanat anlayışı, sanatı içsel dünyaya, sanatçının duygu yaşantılarına ve bunların ifadesine bağlar. Collingwood ve Croce bu anlayışın en önemli temsilcileridir. Croce'ye göre sanat duygunun ifadesidir ve asıl ifade sanatçının ruhunda meydana gelir; fiziksel eserler bu manevi sentezi koruma amacına aracılık eder. İfadecilik sezgi, ifade, yaratıcılık, özgünlük ve deha kavramlarını öne çıkarır. Formalist sanat anlayışı sanatın özünün formda olduğunu öne sürer. Kant'ın ardından yirminci yüzyılda Clive Bell, 'anlamlı form' kavramını ortaya atmıştır. Bell'e göre sanatın yegâne ortak paydası formdur ve gerçek sanat eserleri izleyicide pratik ilgilerden bağımsız estetik bir duygu uyandıran anlamlı forma sahip olan eserlerdir. Marksist sanat anlayışı, sanatın ideoloji ile bilim arasında bir yerde olduğunu savunarak sosyolojik bir alternatif yaratır. Althusser, Adorno ve Lukács gibi isimlerce geliştirilen bu görüşe göre sanat, dünyayı insanların düşündüğü şekliyle sunan yansıtmadır. Devrimci sanat, izleyicinin yanlış bilincini sarsarak toplumsal değişmenin aracı olurken; Adorno sanatın toplumsal gerçekliğe rehberlik etmesi gerektiğini savunur. George Dickie tarafından geliştirilen kurumsal sanat anlayışı, sanat eseri olabilmek için iki koşul öne sürer: eserin insan elinden çıkma bir şey olması ve ona sanat eseri statüsü verecek bir sanat dünyasının varlığı. Sanat dünyası üyeleri bir 'vaftiz etme' eylemi yoluyla nesneye sanat eseri statüsü yüklerler. Bu teori iyi sanat ile kötü sanat arasında ayrım yapamadığı için eleştirilmiştir. Arthur Danto tarafından geliştirilen tarihselci sanat anlayışı, sanatın içinde üretildiği toplumsal, kültürel ve tarihsel bağlama göre ele alınması gerektiğini savunur. Danto, bir sanat eserinin bir konusu olması, temsilin sanatçının tutumunu ifade etmesi, bunun metaforlarla yapılması, metaforik temsilin tarihsel bağlama bağlı olması ve içeriğin yorum tarafından oluşturulması şeklinde beş koşul sıralar.