Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Yurttaşlık ve Çevre Bilgisi

Ünite 1: Devletin Oluşumu: Toplum ve Topluluk — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Patriarşi — İnsanlık tarihinin ilk yönetim şekli olup, zenginlik tutkusunun henüz ortaya çıkmadığı, insanların erdemli bir yaşam sürdüğü ve yazılı yasalara ihtiyaç duymadığı dönemdir. Platon'a göre yüksek ahlaki düzeyi nedeniyle ideal devlete en çok benzeyen yönetim biçimidir.

Timokrasi — İdeal devletin bozulmasından sonra ortaya çıkan, bilgenin önemsenmediği, şan ve şöhrete önem veren askerlerin iktidarı ele geçirdiği Sparta benzeri yönetim biçimidir. Bu sistemde sadece savaş düşünülür ve halk boyunduruk altına alınır.

Oligarşi — Gelir üstünlüğüne dayanan, devlet yönetiminin sadece zenginler tarafından yürütüldüğü ve yoksulların yönetimden tamamen dışlandığı devlet düzenidir. Platon'a göre bu sistem paranın gücüne ve şiddete dayanır.

Demokrasi — Oligarşinin yol açtığı iç savaşta yoksulların zenginleri yenmesiyle kurulan, yurttaşların devlet işlerini eşit paylaştığı ancak kısa sürede yasasızlığa ve kargaşaya dönüşen yönetim biçimidir. Platon bu rejimi bir düzen değil, başıboş bir kargaşa ortamı olarak görür.

Tiranlık — Halka hoş görünmek isteyen demagogların kışkırtmasıyla kurulan, tamamen şiddet, baskı, ağır vergiler ve korku üzerine inşa edilmiş en kötü yönetim biçimidir. Tiran, iktidarını korumak için sürekli savaş çıkarır ve yabancılardan oluşan bir ordu kurar.

Üniter Devlet — Tek bir yönetim merkezinin bulunduğu, yasama, yürütme ve yargı organlarının tek olduğu ve merkezi yönetimin alt idari birimlere (belediye, ilçe, köy gibi) bölündüğü hukuki devlet yapısıdır.

Karma Devlet — Birden fazla devletin kendi iç işlerinde bağımsız veya belirli kurallarla bir araya gelerek oluşturduğu, federasyon ya da konfederasyon şeklindeki devlet yapılanmasıdır.

Teokratik Devlet — Devletin yönetim mekanizmalarının ve yasalarının dini kurallara göre şekillendirildiği, halkın dini esaslarla yönetildiği devlet biçimidir.

Millet Sistemi — Osmanlı İmparatorluğu'nda toplumu oluşturan farklı dini ve etnik grupların kendi inanç ve geleneklerine göre dikey olarak örgütlenmesini sağlayan, imparatorluğun dengesini koruyan pragmatik yönetim modelidir.

Patrimonyal Bürokrasi — Siyasi ve iktisadi denetimi elinde tutan, gücünü liderin veya hükümdarın kişisel otoritesinden alan ve Osmanlı toplum düzeninin en tepesinde yer alan merkezi yönetim sınıfıdır.