Ünite 6: Franchising ve İşletme Satın Alma — Önemli Kavramlar

Belli bir ürüne, hizmete ya da sürece sahip bir işletmenin (franchisor), bir başka işletmeye (franchisee) belli bir süre için gerekli ödemeleri yapması ve ilgili koşulları sağlaması şartıyla sözkonusu ürün, hizmet ya da süreci kullanma iznini verdiği anlaşmadır.

Franchising sisteminde, kendisini kanıtlamış bir iş modeline, markaya, ürüne veya hizmete sahip olan ve bunları belirli bir bedel karşılığında başkasına kullandıran franchising veren işletmedir.

Franchising anlaşması kapsamında, franchisor'ın markasını, iş sistemini ve yönetim modelini belirli bir coğrafi bölgede ve standartlarda kullanmak üzere bedel ödeyen franchising alan girişimcidir.

Franchisor tarafından franchisee'ye sunulan; muhasebe, insan kaynakları, pazarlama ve üretim gibi temel işletme fonksiyonlarını içeren eğitim ve sürekli danışmanlık desteğidir.

Franchisor temsilcilerinin franchisee'yi programlı ziyaret ederek performans değerlendirmesi, yerel pazarlama analizi ve operasyonel denetim yapması veya genel merkezden uzman danışmanlık sunmasıdır.

İşletmelerde maliyet kontrolü, stok yönetimi, nakit akışı, işe alım, işten çıkarma ve eğitim gibi kritik kararların standart bir el kitabı doğrultusunda denetlenmesini sağlayan sistemdir.

Franchisor'ın tüm şubeler için çok büyük miktarlarda toplu alım yapması sayesinde birim satın alma maliyetlerini düşürerek elde ettiği finansal ve operasyonel üstünlüktür.

Franchisee'nin sisteme dahil olurken isim hakkı, personel eğitimi, lisanslar, faaliyet el kitapları ve kuruluş yeri desteği gibi temel hizmetler için franchisor'a ödediği başlangıç bedelidir.

Türkiye'de franchising sistemiyle işini kurmak isteyen girişimcilere destek olan, sektörün standartlarını belirleyen ve geliştiren Franchising Derneği'dir.

Sıfırdan iş kurmak yerine, halihazırda faal olan, müşterisi, tedarikçisi, personeli ve finansal geçmişi bulunan bir işletmeyi devralarak işe başlama yöntemidir.

İşletme satın alma sürecinde, firmanın geçmiş dönem finansal raporları, kayıtları, mevcut sahibi ve çalışanları ile yapılan görüşmelerden elde edilen doğrudan bilgilerdir.

İşletme satın alma kararı öncesinde müşteriler, tedarikçiler, medya haberleri, sektör raporları ve profesyonel danışmanlardan toplanan bağımsız bilgilerdir.

Küçük esnafı korumak amacıyla getirilen, defter tutma zorunluluğu olmayan, stopaj ve KDV muafiyeti sağlayan, ticari kazancın hasılat ile gider farkına göre tespit edildiği vergilendirme sistemidir.

Basit usul şartlarını taşımayan, daha büyük ölçekli şahıs işletmelerinin ve şirketlerin tabi olduğu, tüm gelir ve giderlerin resmi defter ve belgelerle beyan edildiği standart vergilendirme sistemidir.