İnfografik
← Ünite 6
Girişimcilik ve İş Kurma

Ünite 6: Franchising ve İşletme Satın Alma

IFA Beş Yıllık Yaşam Oranı Araştırması
International Franchise Association (IFA) tarafından yapılan çalışmalara göre, ABD'de gerçekleştirilen franchise yatırımlarının %97'si beşinci yılın sonunda faaliyetlerine devam etmektedir. Ancak bu yüksek oran, sadece ankete geri dönüş yapan %20'lik başarılı franchisor grubu üzerinden hesaplandığı için gerçek durumu tam yansıtmayabilir.
Timothy Bates'in Akademik Başarı Araştırması
Wayne State Üniversitesi'nden Timothy Bates'in yaptığı çalışmaya göre, 1987 yılında franchising anlaşması yapan işletmelerin sadece %54'ü 1991 yılı itibarıyla ayakta kalabilmiştir. Bu araştırma, franchising sisteminin her koşulda risksiz olduğu yönündeki genel algıyı sarsmış ve bağımsız girişimcilerin o dönemde daha başarılı olduğunu ortaya koymuştur.
ABD Yıllık İşletme Satış İstatistiği
Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) her yıl tipik olarak ortalama 500.000 adet mevcut işletme el değiştirmekte, yani satın alınarak yeni sahipleriyle faaliyetlerine devam etmektedir.
UFRAD Mustafa Aydın Açıklaması
UFRAD Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Aydın'ın verilerine göre, Türkiye'de sadece eğitim sektöründe binin üzerinde kurum franchising sistemiyle çalışmaktadır. Sistem ilk başta yabancı firmalarla başlamışken, günümüzde franchising veren 200 firmanın yarısı yerli markalardan oluşmaktadır.

Anahtar Kavramlar

FranchisingBelli bir ürüne, hizmete ya da sürece sahip bir işletmenin (franchisor), bir başka işletmeye (franchisee) belli bir süre için gerekli ödemeleri yapması ve ilgili koşulları sağlaması şartıyla sözkonusu ürün, hizmet ya da süreci kullanma iznini verdiği anlaşmadır.
FranchisorFranchising sisteminde, kendisini kanıtlamış bir iş modeline, markaya, ürüne veya hizmete sahip olan ve bunları belirli bir bedel karşılığında başkasına kullandıran franchising veren işletmedir.
FranchiseeFranchising anlaşması kapsamında, franchisor'ın markasını, iş sistemini ve yönetim modelini belirli bir coğrafi bölgede ve standartlarda kullanmak üzere bedel ödeyen franchising alan girişimcidir.
Yönetim UzmanlığıFranchisor tarafından franchisee'ye sunulan; muhasebe, insan kaynakları, pazarlama ve üretim gibi temel işletme fonksiyonlarını içeren eğitim ve sürekli danışmanlık desteğidir.
Alan DesteğiFranchisor temsilcilerinin franchisee'yi programlı ziyaret ederek performans değerlendirmesi, yerel pazarlama analizi ve operasyonel denetim yapması veya genel merkezden uzman danışmanlık sunmasıdır.
Yönetsel Kontrol Mekanizmalarıİşletmelerde maliyet kontrolü, stok yönetimi, nakit akışı, işe alım, işten çıkarma ve eğitim gibi kritik kararların standart bir el kitabı doğrultusunda denetlenmesini sağlayan sistemdir.
Ölçek EkonomisiFranchisor'ın tüm şubeler için çok büyük miktarlarda toplu alım yapması sayesinde birim satın alma maliyetlerini düşürerek elde ettiği finansal ve operasyonel üstünlüktür.
Franchise Giriş ÖdemesiFranchisee'nin sisteme dahil olurken isim hakkı, personel eğitimi, lisanslar, faaliyet el kitapları ve kuruluş yeri desteği gibi temel hizmetler için franchisor'a ödediği başlangıç bedelidir.
UFRADTürkiye'de franchising sistemiyle işini kurmak isteyen girişimcilere destek olan, sektörün standartlarını belirleyen ve geliştiren Franchising Derneği'dir.
Mevcut İşletmenin Satın AlınmasıSıfırdan iş kurmak yerine, halihazırda faal olan, müşterisi, tedarikçisi, personeli ve finansal geçmişi bulunan bir işletmeyi devralarak işe başlama yöntemidir.
İç Kaynaklı Bilgiİşletme satın alma sürecinde, firmanın geçmiş dönem finansal raporları, kayıtları, mevcut sahibi ve çalışanları ile yapılan görüşmelerden elde edilen doğrudan bilgilerdir.
Dış Kaynaklı Bilgiİşletme satın alma kararı öncesinde müşteriler, tedarikçiler, medya haberleri, sektör raporları ve profesyonel danışmanlardan toplanan bağımsız bilgilerdir.
Basit Usulde VergilendirmeKüçük esnafı korumak amacıyla getirilen, defter tutma zorunluluğu olmayan, stopaj ve KDV muafiyeti sağlayan, ticari kazancın hasılat ile gider farkına göre tespit edildiği vergilendirme sistemidir.
Gerçek Usulde VergilendirmeBasit usul şartlarını taşımayan, daha büyük ölçekli şahıs işletmelerinin ve şirketlerin tabi olduğu, tüm gelir ve giderlerin resmi defter ve belgelerle beyan edildiği standart vergilendirme sistemidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Basit Usul Kira Sınırı (2018)

01.01.2018 tarihi itibarıyla basit usule tabi olabilmek için yıllık kira bedelinin büyükşehir belediye sınırları içinde 7.400 TL'yi, diğer yerlerde ise 4.900 TL'yi aşmaması gerekmektedir.

Basit Usul Yıllık Alım Sınırı (2018)

Girişimcinin basit usulde vergilendirilebilmesi için satın aldığı malları olduğu gibi veya işleyerek satanların yıllık alım tutarının 01.01.2018 tarihinden itibaren 100.000 TL'yi aşmaması şarttır.

Basit Usul Yıllık Satış Sınırı (2018)

01.01.2018 tarihi itibarıyla basit usul kapsamına girebilmek için işletmenin yıllık toplam satış tutarının en fazla 148.000 TL sınırında kalması yasal bir zorunluluktur.

Götürü Usulün Kaldırılması Kanunu

29.07.1998 tarih ve 23417 sayılı Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan 4369 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu'ndaki 'Götürü usulde vergilendirme' kaldırılarak yerine 'Basit usulde vergilendirme' getirilmiştir.

Franchise Reklam Havuzu Katkı Oranı

Franchising sistemlerinde her bir franchisee, ulusal pazarlama ve reklam bütçelerinde kullanılmak üzere satışlarından elde ettiği cironun genellikle %1-2'sini franchisor'ın reklam havuzuna aktarır.

Franchise Nakit Sermaye Karşılama Oranı

Pek çok franchisor, franchisee adayının işe başlarken ihtiyaç duyacağı toplam başlangıç maliyetlerinin %25 ile %50'sini kendi nakit kaynaklarından (öz sermaye) karşılamasını şart koşmaktadır.

Sınavda Dikkat Et

  • IFA'nın %97'lik başarı oranı ile Timothy Bates'in %54'lük başarı oranı arasındaki farka dikkat edin; sınavda franchisingin her zaman risksiz olmadığını gösteren Bates'in araştırması sorulabilir.
  • Basit usulde vergilendirilenlerin defter tutmadığını, stopaj (vergi kesintisi) yapmadığını ve KDV'den muaf olduğunu unutmayın; bu muafiyetler sınavda doğrudan soru olarak gelmektedir.
  • Kuyumcular, inşaat taahhüt işi yapanlar ve şehirler arası taşımacılık yapanların basit usulden yararlanamayacağını mutlaka aklınızda tutun.
  • İşletme satın alırken müşteriler ve tedarikçilerin 'dış bilgi kaynağı', finansal raporlar ve çalışanların ise 'iç bilgi kaynağı' olduğunu karıştırmayın.
  • Franchisee'nin cirodan ödediği reklam havuzu payının genellikle %1-2 oranında olduğunu ve bu durumun franchisor'a maliyet üstünlüğü sağladığını unutmayın.
  • İşletme satın alma sürecinin ilk ve en önemli kuralının 'Anlaşmaya varmak için acele etmemek' olduğunu, acele kararların felaketle sonuçlanabileceğini aklınızda bulundurun.