Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » İktisat Lisans Programı » Mikro İktisat

Ünite 2: Tüketici Davranışları Kuramı ve Tüketici Talebi — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Bütçe Doğrusu — Tüketicinin belirli bir gelir düzeyi ve mal fiyatları altında satın alabileceği maksimum mal bileşimlerini gösteren geometrik yerdir. Örneğin, Px=2, Py=1 ve I=10 iken bütçe doğrusu x eksenini 5, dikey ekseni 10 noktasında keser.

Marjinal Dönüşüm Oranı (MRT) — Bütçe doğrusunun eğiminin mutlak değerini ifade eden ve bir maldan bir birim daha fazla alabilmek için diğer maldan vazgeçilmesi gereken oranı gösteren kavramdır. Örneğin MRT=1/2 ise 1 birim x almak için yarım birim y'den vazgeçilir.

Fayda — Bir mal veya hizmetin tüketilmesi sonucunda tüketicinin elde ettiği tatmin veya mutluluk düzeyidir. Jeremy Bentham tarafından felsefi temelleri atılmıştır.

Kardinal Fayda — Faydanın nesnel olarak ölçülebileceğini, sayısal indekslerle ifade edilerek kişiler arasında toplanabilir ve karşılaştırılabilir olduğunu savunan yaklaşımdır. Örn. Hamburger tüketiminden 5 util fayda sağlanması.

Ordinal Fayda — Faydanın mutlak olarak ölçülemeyeceğini, ancak tüketim sepetlerinin en çok sevilenden en az sevilene doğru sıralanabileceğini savunan modern yaklaşımdır.

Toplam Fayda (TU) — Belirli bir zaman diliminde bir malın çeşitli miktarlarının tüketilmesi sonucu ulaşılan toplam tatmin düzeyidir. İlave tüketimle artar ancak azalan bir hızla büyür.

Marjinal Fayda (MU) — Belirli bir zaman diliminde bir maldan bir birim daha fazla tüketilmesi sonucunda toplam faydada meydana gelen değişmedir. Toplam fayda fonksiyonunun türevidir.

Azalan Marjinal Fayda Kanunu — Bir malın tüketimi arttıkça, o malın her ilave biriminin sağladığı marjinal faydanın zamanla azalacağını ifade eden kanundur.

Bütünlük Aksiyomu — Tüketicinin herhangi iki mal sepetini (A ve B) karşılaştırabildiğini, birini diğerine tercih edebileceğini veya her iki sepete karşı kayıtsız kalabileceğini belirten aksiyomdur.

Geçişlilik Aksiyomu — Tüketici tercihlerindeki içsel tutarlılığı gösteren ilkedir; eğer tüketici A'yı B'ye, B'yi de Z'ye tercih ediyorsa, mantıksal olarak A'yı Z'ye tercih etmek zorundadır (A>B ve B>Z ise A>Z).

Çoğu Aza Tercih Etme (Doyumsuzluk) Aksiyomu — Diğer şartlar sabitken, tüketicinin içinde daha fazla mal barındıran tüketim sepetini daha az mal barındırana tercih edeceğini belirten aksiyomdur.

Farksızlık Eğrisi — Tüketiciye aynı toplam fayda (tatmin) düzeyini sağlayan farklı mal bileşimlerinin (sepetlerinin) geometrik yeridir. Negatif eğimli ve orijine göre dışbükeydir.

Marjinal İkame Oranı (MRS) — Tüketicinin aynı fayda düzeyinde kalabilmek için bir birim x malı karşılığında vazgeçmeye razı olduğu y malı miktarını gösteren orandır. Farksızlık eğrisinin teğetinin eğiminin negatif işaretlisidir.

Cobb-Douglas Fayda Fonksiyonu — Mallar arasında kısmi ikamenin bulunduğunu varsayan, orijine göre dışbükey farksızlık eğrileri üreten yaygın fonksiyon türüdür [U(X,Y) = XaYb].

Gelir Tüketim Eğrisi (PCC/GTE) — Fiyatlar sabitken, tüketicinin geliri arttıkça ulaştığı optimal tüketim noktalarını birleştiren eğridir. Normal mallar için pozitif eğimlidir.

Engel Eğrisi — Fiyatlar sabit tutulduğunda, gelir düzeyi ile bir maldan talep edilen miktar arasındaki ilişkiyi gösteren eğridir. Normal mal için pozitif, düşük mal için negatif eğimlidir.

Normal Mal — Gelir arttığında talebi artan, geliri azaldığında talebi azalan mallardır. Gelir esnekliği pozitiftir.

Düşük Mal — Gelir arttığında talebi azalan, gelir azaldığında talebi artan mallardır. Örn. margarin veya ucuz kalitesiz gıdalar.

Giffen Malı — Fiyatı arttığında talebi artan, fiyatı düştüğünde talebi azalan özel bir düşük mal türüdür. Negatif gelir etkisi ikame etkisinden büyüktür ve talep eğrisi pozitif eğimlidir.

İkame Etkisi — Bir malın fiyatı değiştiğinde, reel gelir (fayda düzeyi) sabit tutulurken, göreceli fiyat değişiminin mal talebinde yarattığı değişmedir. Her zaman negatiftir.

Brüt İkame Malı — Bir malın fiyatı arttığında diğer malın talep edilen miktarı artıyorsa bu iki mal birbirinin brüt ikame malıdır. Örn. Fındık yağı ve ayçiçek yağı.