Ünite 5: Döviz Kuru Hedefleme Stratejisi — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
Para politikası araçlarının genişlemeci yönde kullanımı hakkında bilgi veriniz.
Kitabın yanıtı
Gerçekleşen en yüksek gecelik faiz oranı, 2000 yılının Kasım ve Aralık aylarında %300’ün üzerinde, Şubat ayında ise %6789 olarak gerçekleşmiştir. Şubat ayı rakamı, cumhuriyet tarihinin faiz rekoru olarak anılmaktadır. Bu durumun nedeni; merkez bankasının döviz kurunu koruyabilmek adına, döviz satması ve bu sebeple TL likiditesinin azalması ve izlenen program gereği, net iç varlıklar üzerinden para yaratımı üzerinde bir sınır olması sebebiyle piyasadaki TL likiditesini arttıramamış olmasıdır. Şubat krizinde yaşanan faiz rekorunun şiddeti, dönemin likidite ihtiyacının ne denli şiddetli olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Bu sebeple de izlenen program sonlandırılmış, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, döviz kuru hedefleme stratejisini terk etmiştir. Merkez bankasının takip eden dönemde izlediği strateji ise enflasyon hedeflemesi olmuştur.
Sıra Sizde 2
Türkiye’de Ekim 2011 döneminde uygulanan parasal sıkılaştırma politikasının nedenlerini ve sonuçlarını açıklayınız.
Kitabın yanıtı
Yürütülen döviz kuru hedefleme stratejisinin gereği olarak, merkez bankaları, kurun hedef değerinden sapmasına izin vermemek durumundadır. Bunun için merkez bankaları kurdaki değişim eğilimini önleyebilmek için döviz piyasalarına müdahale etmektedir. Döviz talebinde bir artma ya da döviz arzında bir azalma varsa kurun yükselmesine engel olmak için döviz satmakta, eğer aksi gelişmeler yaşanıyor ise de bu sefer de kurun düşmesine engel olmak için döviz satın almaktadır. Kur hedeflemesini kural olarak benimsemiş merkez bankalarının böyle davranmaları gerekmektedir. Tablo incelendiğinde yılın sonlarına doğru net döviz alım rakamlarının negatif ve yüksek değerler aldığı görülmektedir. Bu kalemin negatif değer alması merkez bankasının döviz satışında bulunduğunu gösterir. Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2000 yılının Kasım ve Aralık aylarında döviz kurunu savunmak zorunda kalmıştır. Yaşanan finansal tedirginliğin tetiklediği devalüasyon beklentisi iç ve dış spekülatif amaçlı döviz talebini arttırmış, merkez bankası da bu durumun kuru etkilememesi için yüklü miktarda döviz satmak zorunda kalmıştır. Bu tablodaki rakamların yönü ve yüksekliğinin nedeni budur. Bu durumun sonuçlarına bakılır ise merkez bankası döviz rezervlerindeki azalma, yerli para miktarındaki azalma ve faiz oranlarındaki yükselme ön plana çıkmaktadır.
Alıştırma 1myders hazırladı
Katı döviz kuru hedeflemesi kapsamında yer alan para kurulu sistemi ile tam dolarizasyon uygulamalarının benzerliklerini ve farklarını döviz rezervleri, senyoraj gelirleri ve bağımsız para politikası açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Para kurulu ve tam dolarizasyon katı kur uygulamalarıdır; ancak tam dolarizasyonda yerli para tamamen kalkarken para kurulunda sabit kurdan rezerv karşılığı yerli para bulunur.
Alıştırma 2myders hazırladı
Döviz kuru hedefleme stratejisinin dezavantajlarından biri olan finansal kırılganlık ve bilanço krizleri bağlamında, gelişmekte olan ülkelerde yabancı para cinsinden borçlanmanın risklerini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Yabancı para cinsinden borçlanan ülkelerde kurun ani yükselişi borçları katlar ve bilanço krizlerine yol açar.
Alıştırma 3myders hazırladı
Ortodoks para kurulu ile yarı para kurulu sistemlerinin temel yapısal farklarını merkez bankasının varlığı, karşılık oranları ve ihtiyati para politikası uygulama yetkisi bakımından analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Ortodoks para kurulunda merkez bankası yoktur ve %100 sıfır iç varlık esastır; yarı para kurulunda ise merkez bankası varlığını korur ve karşılıklar esnetilebilir.
