Stratejik Yönetim Süreciİşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçenek geliştirme, karar ve uygulama faaliyetlerinin tümüdür. Mevcut durumun değerlendirilmesi, stratejik analiz, yön belirleme, strateji geliştirme ve uygulama olmak üzere 5 adımdan oluşur.
Kurumsal Düzey StratejiŞirketin hangi iş alanlarında var olduğunu, hangilerinde olmak istediğini ve bu işlerle ne yapmak istediğini açıklayan üst yönetim kararlarıdır. Örneğin, Limak Holding'in inşaat, gıda, turizm ve enerji gibi farklı endüstrilerde faaliyet göstermesi kurumsal düzeyde bir çeşitlendirme stratejisidir.
İş Düzeyi (Rekabet) StratejisiTek bir ürün pazarında faaliyet gösteren bir işletmenin rakipleriyle nasıl rekabet edeceğini ve rekabet avantajı kazanacağını belirleyen kararlardır. Maliyet liderliği, farklılaştırma, odaklanma ve birleşik strateji bu düzeye örnek olarak gösterilebilir.
Fonksiyonel Düzey Stratejiİşletme içindeki pazarlama, üretim, finans, insan kaynakları ve AR-GE gibi temel bölümlerin iş düzeyi stratejilerini desteklemek amacıyla kullandıkları eylem planları ve taktiklerdir. Örneğin, düşük maliyet stratejisi izleyen bir firmanın üretim bölümünün standartlaşmaya odaklanması bu kapsamdadır.
SWOT Analizi (FÜTZ)İşletmenin içsel güçlü (üstünlükler) ve zayıf yönleri ile dış çevresindeki fırsat ve tehditleri bir araya getirerek durum tespiti yaptığı en yaygın analiz aracıdır. Dış çevredeki fırsatların içsel üstünlüklerle birleştirilmesi rekabet avantajı sağlama olasılığını artırır.
Temel Yeteneklerİşletmenin işlerini yapmada kullandığı beceriler ve yetkinlikler bütünü olup, şirketin asıl değer yaratma yeteneğini oluşturur. Rakiplerin sahip olmadığı bu eşsiz yetenekler sürdürülebilir rekabet avantajının temel dayanağıdır.
Çeşitlendirme StratejisiBir şirketin mevcut iş operasyonlarını müşterilere değer yaratacak yeni ürün ve hizmetlerle genişletme hareketidir. Örneğin, Apple'ın bilgisayar üretiminden akıllı cep telefonu (iPhone) pazarına geçmesi çeşitlendirme stratejisidir.
İlişkili ÇeşitlendirmeYeni iş veya faaliyet alanlarının, şirketin var olan faaliyetleriyle temel yetenekler ve kaynaklar açısından doğrudan bir ilişki göstermesi durumudur. Bu strateji, aktiviteleri paylaşmak veya mevcut yetenekleri farklı işler arasında transfer etmek suretiyle değer yaratır.
İlişkisiz ÇeşitlendirmeYeni iş veya faaliyet alanlarının şirketin mevcut alanlarıyla doğrudan bir ilişki göstermediği çeşitlendirme türüdür. Genellikle finansal kaynakları yüksek getiri sağlayacak şekilde kullanmak veya başarısız işletmeleri yeniden yapılandırmak amacıyla tercih edilir.
Dikey EntegrasyonŞirketlerin mevcut ürün ve hizmetleri için ihtiyaç duydukları girdileri bizzat üretme ya da bu ürünleri müşterilerine doğrudan dağıtma ve satma faaliyetlerine girişmesidir. Örneğin, Pepsi şirketinin Kuzey Amerika'da pazarlama, üretim ve dağıtımı kontrol etmek için şişeleme işletmelerini satın almasıdır.
Çekilme Stratejisiİşletmenin amaçlarına ulaşamaması veya elde edilen sonuçların beklentileri karşılamaması durumunda varlığını sürdürebilmek için mevcut işlerinin bazılarını veya tamamından vazgeçmesini ifade eden daralma ve küçülme stratejisidir.
Kurum Portföy Matrisi (BCG Matrisi)Birden çok iş alanında faaliyette bulunan işletmelerin stratejik iş birimlerini pazar payı ve pazar büyüme oranına göre değerlendirerek kaynak tahsisini optimize etmesini sağlayan Boston Danışmanlık Grubu aracıdır. İş birimlerini yıldızlar, nakit depoları, belirsizler ve sorunlular olarak sınıflandırır.
Porter'ın Beş Rekabet GücüBir endüstrinin kâr potansiyelini ve çekiciliğini değerlendirmek için kullanılan potansiyel yeni girişlerin tehdidi, ikame ürünlerin tehdidi, alıcıların pazarlık gücü, tedarikçilerin pazarlık gücü ve rakipler arasındaki rekabetin şiddeti modeli.
Maliyet Liderliği Stratejisiİşletmenin faaliyetlerini rakiplerinden daha az maliyetle gerçekleştirerek geniş bir pazar platformunda sektör ortalamasının üzerinde getiri elde etmesine yönelik jenerik rekabet stratejisidir.
Farklılaştırma Stratejisiİşletmenin mal ve hizmetlerini benzerlerinden farklı bir şekilde ve daha yüksek fiyatlarla geniş bir müşteri kitlesine sunarak ortalamanın üzerinde getiri elde etmesini amaçlayan rekabet stratejisidir.
Odaklanma StratejisiGeniş bir pazar yerine dar bir pazar alanında ve belirli bir müşteri grubunu hedefleyerek uygulanan maliyet liderliği veya farklılaştırma stratejisidir. Örneğin, Rolex'in varlıklı ve belirli bir imaja sahip tüketicilere yönelmesi.
Uluslararası Stratejiİşletmelerin kendi ülkesindeki pazarların ihtiyaçları için ürettikleri ürünleri yabancı pazarlara uygun giriş yöntemleriyle aynen ve değiştirilmeden sunması durumudur. Harley-Davidson ve Starbucks bu stratejiyi uygulayan şirketlerdendir.
Uluslarüstü Strateji (Transnational)Küresel standardizasyon ile yerele adaptasyonu bir arada başarma hedefini ifade eden stratejidir. Hem küresel verimlilik (maliyetleri düşürme) hem de yerel pazarların farklı ihtiyaçlarına esneklik sağlama amacını güder; Coca-Cola bu stratejiye örnek gösterilebilir.
