Meslek HastalığıÇalışma ortamındaki risk etmenleri ve koşullar sebebiyle çalışanın sağlığının zamanla ve tekrarlayan maruziyetler sonucunda bozulmasıdır. Örneğin, gürültülü bir fabrikada yıllarca çalışan bir işçinin zamanla kalıcı işitme kaybı yaşaması meslek hastalığıdır.
İş KazasıÇalışma ortamında aniden meydana gelen, önceden planlanmamış ve iş görene hemen o anda bedensel veya ruhsal zarar veren olaydır. Örneğin, bir pres makinesinde çalışırken aniden parmağın sıkışması ve yaralanması iş kazasıdır.
RiskTehlikeli bir olayın meydana gelme ihtimali ile bu olayın gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkacak zarar veya şiddetin bileşkesidir. Yüksekte çalışan bir işçinin düşme olasılığı ve düşerse alacağı hasarın derecesi riski oluşturur.
Risk DeğerlendirmesiÇalışma ortamında var olan veya dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörlerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması sürecidir.
PUKÖ Döngüsüİş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemini sürekli iyileştirmek için kullanılan Planla, Uygula, Kontrol Et ve Önlem Al aşamalarından oluşan sistematik döngüdür.
Operasyon NoktasıMakinelerin malzeme üzerinde delme, kesme, ezme, bükme veya şekillendirme gibi asıl işi gerçekleştiren ve en yüksek mekanik tehlikeyi barındıran hareketli kısımlarıdır.
Transmisyon DüzeniMakinelerde motordan alınan gücü operasyon noktasına ileten kayış, kasnak, zincir, dişli ve mil gibi hareketli güç iletim elemanlarıdır.
Termal KonforBir çalışma ortamındaki sıcaklık, nem, hava akım hızı ve radyant ısı gibi faktörlerin, çalışanların bedensel ve zihinsel faaliyetlerini rahatça sürdürebilmeleri için en uygun düzeyde olması durumudur.
Efektif IsıÇalışma ortamının kuru termometre sıcaklığı, ortamdaki hava akım hızı ve havanın bağıl nemine bağlı olarak insan vücudunun hissettiği ve performansını doğrudan etkileyen sıcaklık değeridir.
GürültüÇalışma ortamında veya çevrede meydana gelen, hoşa gitmeyen, istenmeyen, rahatsız edici ve işitme sağlığına zarar verme potansiyeli olan akustik ses dalgalarıdır.
Titreşim (Vibrasyon)Bir cismin iç veya dış kuvvetlerin etkisiyle denge noktası etrafında yaptığı periyodik salınım hareketidir. El aletleri kullanımı el-kol titreşimine yol açar.
Raynaud HastalığıTitreşimli el aletlerinin uzun süre kullanımı sonucu el ve ayak parmaklarındaki kılcal damarların büzülmesiyle kan akışının kesilmesi ve parmakların beyazlaşmasıyla karakterize meslek hastalığıdır.
Fibrojenik TozSolunum yoluyla akciğerlere ulaştığında lifli yapıları nedeniyle dokularda şişlik, sertleşme ve kalıcı hasar (pnömokonyoz) oluşturan silis, asbest ve talk gibi inorganik toz türleridir.
Basit Boğucu GazlarHavadaki oksijenin yerini alarak ortamdaki oksijen konsantrasyonunu yaşam için yetersiz seviyeye indiren karbondioksit, metan, etan ve azot gibi kimyasal olarak aktif olmayan gazlardır.
Kimyasal Boğucu GazlarSolunduğunda vücuttaki hemoglobinle birleşerek veya hücre düzeyinde oksijen kullanımını engelleyerek dokuların oksijensiz kalmasına yol açan karbonmonoksit ve hidrojen sülfür gibi gazlardır.
Biyolojik Risk EtkenleriÇalışma ortamında enfeksiyona, alerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen her türlü mikroorganizma, bakteri, virüs, parazit ve mantarlardır.
StresKişinin kendini tehdit altında hissettiği fiziksel, zihinsel veya psikolojik zorlanmalara karşı vücudunun savunma veya uyum sağlamak amacıyla verdiği genel tepkiler bütünüdür.
Tükenme (Burnout)İş yerindeki kronik stres faktörlerine karşı gösterilen direncin yetersiz kalması sonucu çalışanda ortaya çıkan fiziksel, duygusal ve zihinsel tükenmişlik durumudur.
ErgonomiÇalışanların fiziksel, anatomik ve psikolojik sınırlarını dikkate alarak işin, makinelerin, araçların ve çalışma ortamının insana en uygun hale getirilmesi bilimidir.
Kaçak Akım RölesiElektrik tesisatında gelen akım ile dönen akım arasındaki farkı sürekli ölçerek, bir kaçak veya çarpılma anında elektriği milisaniyeler içinde kesen hayat kurtarıcı güvenlik cihazıdır.
PiktogramKimyasal maddelerin ambalajlarında ve etiketlerinde yer alan, o maddenin taşıdığı tehlike sınıfını (alevlenir, toksik, korozif vb.) görsel olarak simgeleyen standart resimli sembollerdir.
MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu)Kimyasal maddelerin tehlikeleri, güvenli kullanım, depolama, taşıma, acil durum önlemleri ve bertaraf yöntemleri hakkında detaylı bilgi içeren 16 bölümlük standart belgedir.
Zararlılık İfadesi (H-İfadeleri)Tehlikeli maddelerin ve karışımların taşıdığı risklerin derecesini ve niteliğini belirten, Küresel Uyumluluk Sistemi kapsamında tanımlanmış standart tehlike cümleleridir (örneğin H350: Kansere yol açabilir).
Önlem İfadesi (P-İfadeleri)Tehlikeli kimyasalların kullanımından kaynaklanan olumsuz etkileri en aza indirmek için alınması gereken tedbirleri belirten standart güvenlik cümleleridir (örneğin P102: Çocukların erişemeyeceği yerde saklayın).
Mesleksel KanserlerÇalışma ortamında maruz kalınan kanserojen kimyasal, fiziksel veya biyolojik etmenlerin tetiklemesi sonucu yıllar sonra ortaya çıkan kanser türleridir.
