Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Kamu Yönetimi Lisans Programı » İdari Yargı

Ünite 5: İdari Davalar — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 50 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

İptal Davası — İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından biri yönüyle hukuka aykırı olmaları nedeniyle geriye etkili olarak ortadan kaldırılması için açılan davadır. Örneğin, usulsüz verilen bir disiplin cezasının iptali istemiyle açılan dava bu niteliktedir.

Tam Yargı Davası — İdari işlem ve eylemler nedeniyle kişisel hakları doğrudan ihlal edilenlerin uğradıkları zararların tazmini veya haklarının iadesi için açtıkları davadır. Örneğin, idari bir aracın çarpması sonucu yaralanan kişinin açtığı tazminat davası bu türdendir.

Yürütmenin Durdurulması — İptal davası açılması halinde, dava konusu işlemin uygulanmasının dava sonuna kadar ertelenmesini sağlayan geçici hukuki koruma önlemidir. Bu karar için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç zararların doğması şartları aranır.

Hukuka Uygunluk Karinesi — İdari işlemlerin, aksine bir mahkeme kararı verilinceye kadar hukuka uygun kabul edilerek ilgililer üzerinde doğrudan doğruya hukuki sonuç doğurmasıdır. Bu karine nedeniyle iptal davası açılması, dava konusu işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.

Zımni Ret — İlgililerin idareye yaptıkları başvurulara, kanunda öngörülen altmış günlük yasal süre içinde idare tarafından hiçbir yazılı cevap verilmemesi durumunda talebin reddedilmiş sayılmasıdır. Bu sürenin dolmasıyla dava açma süresi başlar.

İdari Merci Tecavüzü — Kanunen dava açılmadan önce idari makamlara başvurulmasının zorunlu kılındığı hallerde, bu başvuru yolu tüketilmeden doğrudan mahkemede dava açılması durumudur. Bu durumda mahkeme dilekçeyi görevli idari makama gönderir.

İdari İşlem — İdari makamların kamu gücü kullanarak, tek taraflı irade beyanıyla hukuk aleminde doğrudan doğruya değişiklik meydana getiren kesin ve yürütülmesi zorunlu tasarruflarıdır. Memur atama kararı veya ruhsat iptali buna örnektir.

İdari Eylem — İdarenin bir hukuki işleme dayanmayan, fiziksel veya maddi nitelikteki her türlü faaliyeti, hareketi, icraatı veya hareketsiz kalması durumudur. Kar temizleme çalışması yapan belediye iş makinesinin bir binaya zarar vermesi idari eylemdir.

Fiil Ehliyeti — Bir kişinin kendi davranışlarıyla haklar edinebilme ve borçlar altına girebilme iktidarıdır. İdari yargıda dava açabilmek için davacının fiil ehliyetine sahip olması veya kanuni temsilcisi aracılığıyla hareket etmesi gerekir.

Kanuni Temsilci — Kanun gereği velayet veya vesayet altında bulunan ya da fiil ehliyeti olmayan kişilerin ad ve hesabına hukuki işlemleri ve dava açma gibi usul işlemlerini gerçekleştiren kişidir.

Menfaat İhlali — İptal davası açabilmek için davacı ile dava konusu idari işlem arasında bulunması gereken güncel, meşru, ciddi ve makul ilişki durumudur. Bu ilişki kişisel bir hakkın ihlali kadar ağır bir şart içermez.

Kusurlu Sorumluluk — İdarenin yürüttüğü kamu hizmetinin kurulmasında, düzenlenmesinde veya işleyişinde meydana gelen aksaklık, gecikme veya eksiklik (hizmet kusuru) nedeniyle kişilere verdiği zararlardan sorumlu tutulmasıdır.

Kusursuz Sorumluluk — İdarenin herhangi bir kusuru veya hatası olmasa dahi, yürüttüğü riskli faaliyetler veya kamu külfetlerinde eşitlik ilkesi gereğince, eylemi ile meydana gelen zarar arasındaki nedensellik bağına dayanarak sorumlu olmasıdır.

Kamu Külfetlerinde Eşitlik — Kamu yararı amacıyla yürütülen faaliyetlerin getirdiği yük ve zararların toplumun sadece belirli bir kesimi veya kişisi üzerinde kalmaması, bu zararın tazminat yoluyla idare tarafından karşılanarak topluma dağıtılması ilkesidir.

Düzenleyici İşlem — İdarenin kanunlara aykırı olmamak üzere, genel, soyut, objektif ve sürekli uygulanma kabiliyetine sahip kurallar koyduğu işlemlerdir. Yönetmelikler ve tebliğler düzenleyici işlemlere örnek teşkil eder.

İvedi Yargılama Usulü — İhale, özelleştirme, acele kamulaştırma gibi hızlı çözümlenmesi gereken belirli uyuşmazlıklarda uygulanan, dava açma ve yargılama sürelerini kısaltan özel ve hızlı bir idari yargılama usulüdür.

Bağlantılı Dava — Aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hükmün diğer davanın sonucunu doğrudan etkileyecek nitelikte olduğu, birlikte görülmesi gereken birden fazla idari davadır.

Merci Tayini — Bir davanın görüleceği mahkeme konusunda çıkan yetki veya görev uyuşmazlıklarında, davanın hangi mahkemede çözümleneceğini belirlemek üzere üst mahkeme (Danıştay veya Bölge İdare Mahkemesi) tarafından yapılan belirleme işlemidir.

Görev Uyuşmazlığı — Bir idari uyuşmazlığın çözümünde Danıştay, idare mahkemeleri veya vergi mahkemeleri arasında, davanın kendi görev alanlarına girip girmediği konusunda çıkan anlaşmazlıktır.

Yetki Uyuşmazlığı — Aynı yargı koluna dahil iki farklı coğrafi yerdeki idare mahkemesi veya vergi mahkemesi arasında, uyuşmazlığa hangi yer mahkemesinin bakacağı konusunda çıkan anlaşmazlıktır.

İmtiyaz Sözleşmesi — Bir kamu hizmetinin özel hukuk tüzel kişileri tarafından kurulmasını veya işletilmesini öngören, idarenin üstün yetkilerini içeren kamu hukuku sözleşmeleridir.

Hukuk Devleti — Her türlü idari faaliyet ve eyleminde hukuka bağlı olan, vatandaşlarına tam bir hukuki güvenlik sağlayan ve idarenin tüm işlemlerini yargısal denetime tabi tutan devlet modelidir.