Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Kamu Yönetimi Lisans Programı » İdari Yargı

Ünite 4: İdari Yargının Görev Alanı ve İdari Yargı Denetiminin Sınırı — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Kamu Gücü Ölçütü — İdarenin tek yanlı, egemenliğin bir parçası olarak emretme gücünü kullanarak yaptığı işlem ve eylemlerin idare hukukuna tabi olduğunu ve uyuşmazlıkların idari yargıda çözülmesi gerektiğini savunan ölçüttür.

Kamu Hizmeti Ölçütü — İdarenin toplumsal ihtiyaçları karşılamak ve kamu yararını sağlamak amacıyla yürüttüğü faaliyetler sırasında yaptığı işlem ve eylemlerin idari yargının görev alanına girdiğini belirten ölçüttür.

Karma Ölçüt — İdarenin kamu hizmeti yürütürken aynı zamanda özel hukuku aşan, özel hukukta rastlanmayacak üstün yetkiler ve kamu gücü kullanması durumunda uyuşmazlığın idari yargıda çözüleceğini kabul eden güncel ölçüttür.

Fiili Yol (Voie de fait) — İdarenin, kişi hak ve hürriyetlerine veya mülkiyet hakkına yönelik, idarilik niteliğini kaybettirecek boyuttaki açık, ağır ve haksız müdahale teşkil eden eylemleridir; haksız fiil hükümlerine göre adli yargıda dava edilir.

İdare İşlevi — Yasama, yargı ve yürütme işlevleri dışında kalan, toplumun günlük ve kesintisiz ihtiyaçlarını karşılamak, kamu hizmetlerini yürütmek amacıyla gerçekleştirilen sürekli kamusal faaliyetlerdir.

Yasama İşlevi — Yasama organının kanun koymak, değiştirmek, kaldırmak, bütçeyi kabul etmek ve yürütmeyi denetlemek gibi doğrudan anayasal ve siyasi yetkilerini kullanması sürecindeki faaliyetleridir.

Yargı İşlevi — Bağımsız mahkemelerde görevli hakimlerin, önlerine gelen uyuşmazlıkları belirli yargılama usulü kuralları çerçevesinde kesin olarak çözüme kavuşturması faaliyetidir.

Yürütme İşlevi — Yürütme organının yüksek siyaset, milli güvenlik, yabancı devletlerle ilişkiler ve anayasal organlar arasındaki ilişkileri düzenleyen, idare işlevinden ayrı nitelikteki hükümet tasarruflarıdır.

Hükümet Tasarrufu — Yürütme organının yasama organıyla ilişkileri, anayasa değişikliği süreçleri veya yabancı devletlerle olan ilişkileri çerçevesinde yaptığı, idari yargı denetimi dışında kalan yüksek siyasi nitelikli işlemlerdir.

Tahkim — Kamu hizmeti imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıkların, idari yargı yerine taraflarca belirlenen milli veya milletlerarası hakemler marifetiyle çözümlenmesini öngören alternatif uyuşmazlık çözüm yoludur.

Takdir Yetkisi — Kanunların idareye, kamu yararını gerçekleştirebilmesi için işlem yapıp yapmama, işlemin sebebini, konusunu, zamanını veya yöntemini belirleme konusunda tanıdığı yasal hareket serbestisidir.

Yerindelik Denetimi — Hukuka uygun bir idari işlemin isabetli, yararlı veya uygun olup olmadığının yargı yeri tarafından denetlenmesi olup, idari yargı mercileri için anayasal olarak yasaklanmıştır.

Hukuka Uygunluk Denetimi — İdari eylem ve işlemlerin yürürlükteki mevzuata, üst hukuk normlarına, yargı içtihatlarına ve süreklilik kazanmış idari uygulamalara uygun olup olmadığının araştırılmasıdır.

Açık Değerlendirme Hatası — İdarenin takdir yetkisini kullanırken yaptığı, hemen fark edilebilen, getirdiği çözüm adalet duygularına açıkça ters düşen belirgin ve ağır tercih hatasıdır.

Adli Kolluk — Suç işlenmesini önlemekten ziyade, işlenmiş suçları ve suç kanıtlarını arayıp toplamak ve adli mercilere ulaştırmak amacıyla Cumhuriyet savcısının emir ve gözetiminde yürütülen, idare işlevi dışındaki faaliyettir.

Yeniden İnceleme Talebi — Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararlarına karşı, ilgililerin kararın tebliğinden itibaren on gün içinde aynı daire veya Genel Kuruldan kararın tekrar değerlendirilmesini isteme hakkıdır.

İlişik Kesme Kararı — Yüksek Askeri Şura'nın, terfi ve kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri hariç olmak üzere, askeri personelin orduyla ilişiğinin kesilmesine yönelik tesis ettiği ve yargı yolu açık olan kararlarıdır.

İdari Sözleşme — İdarenin kamu hizmetini yürütmek amacıyla, özel hukuku aşan üstün yetkiler ve şartlar içeren, uyuşmazlıkları kural olarak idari yargıda çözülen sözleşmelerdir.

Kamulaştırmasız El Atma — İdarenin, mülkiyet hakkı sahibine herhangi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın ve bedel ödemeksizin taşınmaza fiilen el koyması durumudur; fiili yol teşkil eder.

Yargısal Sürat — Anayasa'nın 141. maddesinde düzenlenen, davaların en az giderle ve mümkün olan en kısa sürede sonuçlandırılmasını ifade eden, bazı idari davaların adli yargıya bırakılmasında gerekçe gösterilen ilkedir.

Çekişmesiz Yargı — Ortada iki taraflı bir uyuşmazlık bulunmaksızın, tek taraflı olarak davacının talebi üzerine hakimin yargılama usullerini uygulayarak karar verdiği yargısal faaliyettir.