Ünite 1: Görüşme Kavramı ve İletişim Süreci

İletişim Türlerinin Oransal Dağılımı

Yapılan araştırmalara göre, bir insanın günün 2/3'ünü alan iletişim etkinliklerinin oransal dağılımı şöyledir: Yazma %9, okuma %16, konuşma %30 ve dinleme %45'tir.

İletişim Türlerinin Saatsel Dağılımı

Bir insanın günlük iletişim etkinliklerine ayırdığı süre saat bazında incelendiğinde; yazmaya 1.5 saat, okumaya 3 saat, konuşmaya 4.5 saat ve dinlemeye 7 saat ayırdığı görülmektedir.

Mesaj Etkisinde Sözsüz Unsurların Ağırlığı

Burnett ve Moriarty (1998) tarafından aktarılan araştırmaya göre, bir mesajın toplam etkisinde sözcükler %5, ses tonu %25, sözel olmayan unsurlar (beden dili vb.) ise %65 oranında rol oynamaktadır.

Kültürlerarası İletişimde Bilgi Kaybı Oranı

Li (1999) tarafından yapılan araştırmalar, farklı kültürlerin üyeleri arasında gerçekleşen iletişim süreçlerinde aktarılan bilginin yaklaşık %50'sinin kaybolduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kavramlar

İletişimDuygu, düşünce, bilgi ve kültürün semboller yardımıyla aktarıldığı, kaynak ile alıcı arasında ortaklaşma ve paylaşmayı hedefleyen dinamik bir süreçtir.

Kaynakİletişim sürecinde mesajı üreten, anlamlı iletileri simgeler aracılığıyla kodlayan ve süreci başlatan kişi, grup ya da kurumdur.

İleti (Mesaj)Kaynağın alıcıya iletmek istediği fikir, düşünce ya da duygunun sözlü veya sözsüz sembollerle ifade edilmiş biçimidir.

KodlamaKaynağın zihnindeki düşünce ve duyguları, alıcının algılayabileceği ve anlayabileceği organize edilmiş simge sistemlerine dönüştürmesi işlemidir.

Kod AçmaAlıcının, kaynak tarafından gönderilen mesajdaki sembolleri ve işaretleri çözümleyerek onlara anlam yüklemesi sürecidir.

Kanal (Oluk)İletinin kodlandıktan sonra alıcıya ulaşana kadar izlediği fiziksel yol veya mesajın üzerine yüklendiği ses dalgası, ışık gibi ortamlardır.

Alıcı (Hedef)Kaynağın gönderdiği iletileri alan, kodunu açan, anlamlandıran ve sürece tepki vererek katılan hedef öğedir.

Geri Bildirim (Yansıma)Alıcının aldığı mesajı yorumladıktan sonra kaynağa sözlü veya sözsüz olarak verdiği tepki ve cevap sürecidir.

Gürültüİletişim sürecinde mesajın sağlıklı bir şekilde iletilmesini veya anlaşılmasını engelleyen, bozan her türlü dışsal ya da içsel unsurdur.

Referans ÇerçevesiKişinin geçmiş yaşantıları, inançları ve değerleri doğrultusunda dış dünyadaki gerçekleri algılama ve değerlendirme biçimidir.

Denem AlanıBireyin geçmiş deneyimlerini, inançlarını, tutumlarını, önyargılarını ve fizyolojik/psikolojik gereksinimlerini içeren içsel referans çerçevesidir.

Fiziksel Bağlamİletişimin gerçekleştiği oda, park, salon gibi elle tutulur, gözle görülür somut çevre ve mekânsal koşullardır.

Sosyal-Psikolojik BağlamKatılımcılar arasındaki statü ilişkilerini, toplumsal rolleri, resmiyet derecesini ve ortamdaki dostluk ya da düşmanlık havasını içeren boyuttur.

Zamansal Bağlamİletişimin gerçekleştiği günün saatini, tarihi, tarihsel dönemi ve mesajların ardışık sıralanma düzenini kapsayan bağlamdır.

Kültürel BağlamBir toplumun tarihsel süreçte ürettiği, kuşaktan kuşağa aktardığı maddi ve manevi değerlerin, kuralların iletişimi etkileme boyutudur.

Sözsüz İletişimDil ve kelimeler kullanılmadan beden hareketleri, yüz ifadeleri, göz teması, ses tonu ve mesafe gibi kanallarla gerçekleştirilen iletişimdir.

JestDuygu ve düşünceleri desteklemek veya somutlaştırmak amacıyla baş, el, kol, ayak ve bacaklarla yapılan bedensel hareketlerdir.

MimikYüz kaslarının bir duyguyu, düşünceyi anlatmak veya pekiştirmek amacıyla anlık olarak hareket ettirilmesiyle oluşan yüz ifadeleridir.

Dil Ötesi (Paralanguage)Sözlü iletişim sırasında sesin tonu, şiddeti, ritmi, hızı ve vurguları gibi konuşmanın sözel olmayan ses nitelikleridir.

Kişisel MekânBireyin kendi gövdesini çevreleyen, izin verilmedikçe başkalarının girmesini istemediği psikolojik ve fiziksel sınırlarla çizili özel alandır.

Diğer Önemli Bilgiler

Ortalama Göz Teması Süresi

Kişilerarası iletişimde karşılıklı bakışma süresi ortalama 1.18 saniyedir. Bu sürenin altı ilgisizlik veya utangaçlık, üstü ise yüksek ilgi olarak değerlendirilir.

Mahrem Mesafe Sınırları

Mesafe araştırmalarına göre mahrem alan 0-30 santimetrelik bölgeyi kapsar. Bu alana sadece çok yakınların girmesine izin verilir, yabancıların girmesi rahatsızlık yaratır.

Kişisel Mesafe Sınırları

Kişisel mesafe 30-90 santimetre arasındaki alanı kapsar. Aile üyeleri, yakın arkadaşlar ve dostların bu mesafede bulunmasından rahatsızlık duyulmaz.

Sosyal Mesafe Sınırları

Sosyal mesafe 90-200 santimetre arasındaki alanı kapsar. İş yaşamında, alışverişlerde ve resmi görüşmelerde taraflar arasında korunan standart mesafedir.

Genel Mesafe Sınırları

Genel mesafe 200 santimetre ve üzerindeki alanı tanımlar. Topluma açık yerlerde, birbirini hiç tanımayan kişilerin bir arada bulunduğu ortamlarda korunur.

Görüşme ve Gözlem İlişkisi

Görüşme sürecinde gözlemin kullanılması, sözsüz iletişimin sürece dahil edilmesini sağlayarak elde edilen verilerin kalitesini ve güvenilirliğini artırır.

Sözsüz İletişimde Evrensel Yüz İfadeleri

Baltasş ve Baltaş (2000) araştırmalarına göre; mutluluk, korku, öfke, hayret, üzüntü ve tiksinti gibi temel yüz ifadeleri tüm kültürlerde aynı anlamı taşır.

Alın Kırıştırmanın Kültürel Farklılığı

Alın kırıştırmak Türk kültüründe sinirlenme ve kızgınlık olarak algılanırken, Avrupa ülkelerinde düşünme ve söylenenleri değerlendirme süreci olarak yorumlanır.

Görüşme Kavramının Temel Tanımı

Kadushin ve Kadushin (1997) görüşmeyi, katılımcıların üzerinde anlaştıkları belirli bir amaç doğrultusunda gerçekleştirdikleri yapılandırılmış bir sohbet olarak tanımlar.

Sınavda Dikkat Et

İletişim türlerinin oranlarına dikkat edin; sınavda gün içinde en çok zaman ayrılan faaliyetin 'dinleme' (%45) olduğu sorulabilir.
Mesajın etkisindeki unsurların dağılımını (%5 sözcükler, %25 ses tonu, %65 beden dili) mutlaka ezberleyin, çünkü sayısal veriler AÖF sınavlarında sıkça tercih edilir.
Gürültü türlerini (fiziksel, fizyo-nörolojik, psikolojik, toplumsal-kültürel) örnekleriyle eşleştirebilmeniz gerekir; özellikle önyargıların psikolojik gürültü olduğunu unutmayın.
Mesafe türlerinin santimetre aralıklarını (mahrem, kişisel, sosyal, genel) karıştırmayın; sosyal hizmet görüşmelerinin 'sosyal mesafe' (90-200 cm) sınırlarında yapılması gerektiğini bilin.
Gösterge türlerini (ikon, belirtisel, simge) örnekleriyle çalışın; ders zili belirtisel gösterge iken, harita ve fotoğraf ikon (görüntüsel) göstergedir.
İletişim ilkelerini (kaçınılmazlık, geriye döndürülemezlik, tekrar edilemezlik) iyi kavrayın; 'iletişimin niceliği niteliğini artırmaz' ilkesi çeldirici olarak karşınıza çıkabilir.