Ünite 2: Görüşme Kavramının İncelenmesi: Sosyal Hizmetlerdeki Yeri ve Önemi

Konuşma Süresi Oranı (%80 Kuralı)

Etkili bir sosyal hizmet görüşmesinde zamanın büyük kısmı başvurana ayrılmalıdır. Başvuranın konuşma süresinin ortalama %80'ini kullanması beklenir; aksi takdirde görüşmeci yeterli bilgi alamaz ve süreç amacından uzaklaşır.

Odak Grup Katılımcı Sayısı

Odak grup görüşmelerinin verimli geçebilmesi için katılımcı sayısının 6 ile 12 kişi arasında sınırlandırılması gerekir. Bu sayı, hem grup içi etkileşimi canlı tutmak hem de her katılımcıya yeterli söz hakkı tanımak için idealdir.

Kadushin ve Kadushin (1997) Literatürü

Sosyal hizmet literatüründe görüşme ve sohbet arasındaki farkları, görüşmenin mesleki normlarını ve yapılandırılma düzeylerini en detaylı şekilde ortaya koyan temel kaynaklardan biri Kadushin ve Kadushin'in 'The Social Work Interview' adlı eseridir.

Bowers (1949) Bireyle Çalışma Tanımı

Bowers, bireyle sosyal çalışmayı insan ilişkilerindeki bilgi ve becerileri kullanarak, kişideki yetenekleri ve toplumdaki kaynakları harekete geçirip birey ile çevresi arasında uyum yaratma sanatı olarak tanımlamıştır.

Anahtar Kavramlar

GörüşmeBelirli, bilinçli ve profesyonel bir amaca ulaşmak için tasarlanmış, rollerin ve kuralların önceden belirlendiği, sözel ve sözel olmayan paylaşımları içeren planlı bir iletişim sürecidir.

SohbetHerhangi bir bilinçli amacı, rol dağılımı, zaman ve yer sınırlaması olmayan, katılımcıların eşit otoriteyle gerçekleştirdiği serbest ve kendiliğinden gelişen etkileşimdir.

Bireyle Sosyal ÇalışmaBireysel ve ailesel düzeydeki psikososyal sorunların çözümünde, müracaatçıların içsel kapasitelerini ve çevresel kaynaklarını harekete geçirerek uyum sağlamalarını hedefleyen mikro düzeydeki sosyal hizmet yöntemidir.

Sosyal İnceleme GörüşmesiBaşvuranın geçmiş yaşantısı, aile ortamı ve sosyal çevresi hakkında nesnel ve öznel bilgileri biriktirerek toplamak ve en uygun hizmeti belirlemek amacıyla yapılan ardışık görüşmelerdir.

Teşhis GörüşmesiBelirli bir sorunun varlığını (örneğin çocuk istismarı şikayetini) doğrulamak, değerlendirmek ve hızlıca karar almak amacıyla yürütülen net ve amaç odaklı görüşme türüdür.

Tedavi GörüşmesiBaşvuranın tutum, davranış ve duygularında ya da sosyal çevresinde olumlu bir değişim yaratmak amacıyla psikolojik ilke ve prosedürlerin uygulandığı terapötik görüşmelerdir.

Yapılandırılmış GörüşmeSorulacak soruların, sıralamasının ve cevap kategorilerinin önceden kesin olarak belirlendiği, görüşmeciye hiçbir esneklik ve doğaçlama alanı tanımayan standartlaştırılmış tekniktir.

Yarı-Yapılandırılmış GörüşmeÖnceden belirlenmiş bir soru kılavuzuna bağlı kalmakla birlikte, görüşmeciye süreç içinde derinlemesine sorular sorma ve konuyu esnetme inisiyatifi tanıyan yöntemdir.

Yapılandırılmamış GörüşmeÖnceden hazırlanmış hiçbir soru veya kalıbın bulunmadığı, tamamen başvuranın verdiği anlık cevaplara göre şekillenen, esnekliği en yüksek ancak güvenilirliği en düşük görüşme tekniğidir.

Odak Grup GörüşmesiBenzer özelliklere sahip 6-12 kişilik küçük bir grupla, bir moderatör eşliğinde belirli bir konunun tartışılması yoluyla grup normlarını ve düşünce kalıplarını ortaya çıkarmayı amaçlayan tekniktir.

EmpatiBaşka bir kişinin duygusal durumunu, düşüncelerini ve bakış açısını doğru bir şekilde fark etme, anlama ve bu anlayışı ona sözel veya sözsüz olarak iletme becerisidir.

Transferans (Aktarım)Başvuranın geçmişinde, özellikle çocukluğunda önemli olan kişilere karşı geliştirdiği bilinçli veya bilinçsiz duygu ve beklentilerini profesyonel görüşmeciye yöneltmesi olgusudur.

Karşıt TransferansGörüşmecinin, başvuranın davranışlarına veya kişiliğine karşı kendi geçmiş yaşantılarından yola çıkarak bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde kişisel duygu ve tutum geliştirmesidir.

Birincil Sosyal Hizmet KurumlarıTemel kuruluş amacı doğrudan sosyal hizmet sunmak olan İl Sosyal Hizmet Müdürlükleri, huzurevleri ve aile danışma merkezleri gibi kurumlardır.

İkincil Sosyal Hizmet KurumlarıAsli işlevi sağlık, adalet veya eğitim olan ancak bünyesinde sosyal hizmet uygulamalarına ve uzmanlarına yer veren hastaneler, psikiyatri klinikleri ve ıslahevleri gibi kurumlardır.

Diğer Önemli Bilgiler

SYDV Personeli Eğitim Projesi (2007)

T.C. Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü tarafından 2007 yılında hazırlanan eğitim kitapçığında, sosyal yardım başvurusu yapanlar ile çalışanlar arasındaki transferans ve karşıt transferans süreçleri detaylıca incelenmiştir.

Trafik Kazasındaki Anne Örneği

Dört çocuk annesi bir kadının kazası sonrasında doktor fiziksel iyileşmeye, avukat hukuki sorumluluğa odaklanırken; sosyal çalışmacı kadının anne-eş-çalışan rollerinin tahribatını ve çocukların bakım ihtiyacını inceler.

Elektronik Posta ile Görüşme Avantajı

McCoyd ve Kerson (2006) tarafından yapılan çalışmada, e-posta ile yapılan görüşmelerin coğrafi olarak uzak, utangaç veya toplum tarafından dışlanmış hassas gruplara ulaşmada büyük bir doğallık ve kolaylık sağladığı vurgulanmıştır.

Karasar (2005) Yanlılık Sınıflandırması

Niyazi Karasar'ın bilimsel araştırma yöntemleri çalışmasında, görüşmelerdeki objektifliği zedeleyen yanılgı kaynakları; görüşmeci, görüşülen kişi ve aralarındaki etkileşimden kaynaklananlar olmak üzere 3 grupta toplanmıştır.

Cinsel İstismar Vakalarında Oyun Tekniği

Sosyal hizmetlerde küçük yaştaki cinsel istismar mağduru çocuklarla yapılan görüşmelerde, çocuğun travmatik süreci anlatabilmesi için klasik soru-cevap yerine oyun etkinlikleriyle yapılandırılmış özel görüşmeler tercih edilir.

Psikiyatri Kliniğinde Sosyal Araştırma

Bir psikiyatri kliniğinde tedavi planı hazırlayan tıp uzmanlarına sunulmak üzere, sosyal çalışmacıdan başvuranın aile ve çevre koşullarını ortaya koyan özel amaçlı bir sosyal inceleme raporu hazırlaması istenir.

Sohbetteki Üstü Kapalı Anlaşma

Sohbette katılımcılar, memnuniyetsizlik veya gerginlik yaratacak üzücü, endişe verici ve utandırıcı konuları konuşmamak üzere üstü örtülü bir anlaşma yaparlar; görüşmede ise bu normlar bilinçli olarak askıya alınır.

Sınavda Dikkat Et

Sohbet ve görüşme farklarına çok dikkat edin; sınavda 'bilinçli amaç', 'rol dağılımı' ve 'mesleki normlar' üzerinden ayırt edici sorular kesinlikle gelir.
Görüşmedeki %80 konuşma süresi kuralını unutmayın; başvuranın aktif, görüşmecinin ise dinleyici konumunda olduğunu gösteren kritik bir istatistiktir.
Birincil ve ikincil sosyal hizmet kurumlarının ayrımını iyi öğrenin; hastane ve psikiyatri kliniklerinin ikincil kurum olduğunu unutmayın.
Görüşme türlerinin (Sosyal İnceleme, Teşhis, Tedavi) senaryo sorularına hazırlıklı olun; vaka örneklerindeki ana hedefe bakarak türü teşhis edin.
Transferans ve karşıt transferans kavramlarını karıştırmayın; duyguyu yönlendiren başvuran ise transferans, görüşmeci ise karşıt transferanstır.
Yapılandırılmış görüşmelerin esneklik tanımadığını ancak farklı görüşmeciler arasında yüksek güvenilirlik sağladığını sınavda seçeneklerde arayın.