← Ünite 7
Görüşme Teknikleri

Ünite 7: Özel Durumlarda Görüşme

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Konvansiyonu (2012)
Bu uluslararası sözleşme, çocukların kendilerini ilgilendiren her konuda görüş bildirme ve ifade özgürlüğü haklarını yasal güvenceye kavuşturarak uzmanların çocuklarla görüşmesini hak temelli bir zorunluluk haline getirmiştir.
2030 Yılı Türkiye Yaşlı Nüfus Projeksiyonu
Nüfus bilimsel kestirimlere göre, Türkiye'de ortalama ömrün uzaması ve doğum oranlarının düşmesiyle birlikte 2030 yılında 65 yaş üstü nüfusun yaklaşık 10 milyon dolayına ulaşacağı öngörülmektedir.
Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2011)
Türkiye'de geçmişte SHÇEK bünyesinde yürütülen yaşlı ve engelli hizmetleri, 2011 yılında kurulan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bünyesindeki bu genel müdürlüğe devredilmiştir.
Dünya Sağlık Örgütü ICIDH Sınıflaması (1980 & 1997)
DSÖ tarafından geliştirilen bu uluslararası sınıflama sistemi; bozukluk, yetersizlik ve engel kavramlarını birbirinden net sınırlarla ayırarak engellilik alanındaki kavram karmaşasını önlemeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kavramlar

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları KonvansiyonuÇocukların ifade özgürlüğü, katılım ve korunma haklarını güvence altına alan uluslararası sözleşmedir. Sosyal hizmet uzmanlarının çocuklarla görüşme yapmasının en temel yasal dayanağını oluşturur.
Sistem YaklaşımıÇocuğu tek başına değil, içinde yaşadığı aile ve çevre sistemiyle bir bütün olarak ele alan yaklaşımdır. Çocukta sağlanan değişimin kalıcı olması için ailenin de sürece dahil edilmesini savunur.
Yapılandırılmış GörüşmeSoruların ve cevap kategorilerinin önceden kesin olarak belirlendiği görüşme formatıdır. Çocuklarla yapılan görüşmelerde esneklik gerektiğinden bu formatın tam olarak uygulanması mümkün değildir.
ErgenlikÇocukluk ile yetişkinlik arasında yer alan, bireyin bilişsel, duygusal ve fiziksel olarak olgunlaştığı geçiş evresidir. Bireyin adeta ikinci doğumu olarak kabul edilir ve kimlik arayışıyla karakterizedir.
GerontolojiYaşlılık dönemini, yaşlanma süreçlerini ve yaşlı bireylerin sosyal, psikolojik ve fiziksel durumlarını inceleyen yaşlılık bilimidir.
GeriatriYaşlılık döneminde ortaya çıkan hastalıkların tanı, tedavi ve rehabilitasyonuyla ilgilenen yaşlılık tıbbı veya hekimliğidir.
Başarılı YaşlanmaYaşlılığı bir kayıp veya gerileme dönemi olarak görmek yerine, üretkenliğin, sağlığın ve sosyal katılımın devam ettiği aktif bir gelişimsel aşama olarak ele alan modern yaklaşımdır.
İletişimsel Azınlıkİletişim kurabilmek için olağan yolların dışında özel becerilerin, dillerin veya araçların kullanılmasının zorunlu olduğu özel gereksinimli birey ve grupları tanımlayan kavramdır.
Bozukluk (Impairment)Dünya Sağlık Örgütü'ne göre psikolojik, fizyolojik veya anatomik yapıda ya da işlevde görülen herhangi bir kayıp veya anormallik durumudur.
Yetersizlik (Disability)Bir bozukluğa bağlı olarak, insan için normal kabul edilen aktiviteleri ve eylemleri yerine getirme yeteneğinde görülen sınırlanma veya eksikliktir.
Engel (Handicap)Bireyin sahip olduğu bozukluk veya yetersizlik nedeniyle, toplumsal ve çevresel düzenlemelerin eksikliği sonucu sosyal rollerini yerine getirememesiyle oluşan dezavantajlılık durumudur.
Medikal ModelEngelliliği tamamen tıbbi bir bozukluk, hastalık veya anormallik olarak gören ve sorunun kaynağını doğrudan bireyin biyolojik yapısına yükleyen geleneksel yaklaşımdır.
Sosyal ModelEngelliliği bireyin fiziksel eksikliğinden ziyade, çevrenin ve toplumsal düzenlemelerin o kişiye göre tasarlanmamasından kaynaklanan bir sorun olarak gören hak temelli yaklaşımdır.
Sağır Kültürüİşitme engelini tıbbi bir tanı veya engel olarak kabul etmek yerine, kendine özgü bir dili (işaret dili) ve değerleri olan ayrı bir kültürel kimlik olarak gören yaklaşımdır.
Gecikmiş Dil ve KonuşmaÇocuğun dil kazanımı, sözcük dağarcığı ve konuşma becerilerinin gelişimsel olarak kendi yaş grubundaki akranlarından belirgin düzeyde geri olması durumudur.
Psikiyatrik Sosyal HizmetRuh sağlığı alanında, psikiyatri kliniklerinde tedavi ekibiyle işbirliği içinde hastaların sosyal işlevselliğini artırmak ve baş etme becerilerini geliştirmek amacıyla yürütülen uzmanlık alanıdır.
Dışsal YüklemeGönülsüz başvuranların yaptıkları hataların veya yaşadıkları olumsuzlukların nedenlerini kendilerinde aramak yerine alkol, şans veya diğer insanlar gibi dış faktörlere bağlama eğilimidir.
İçsel YüklemeBireyin kendi eylemlerinin, kararlarının ve bunların doğurduğu sonuçların sorumluluğunu üstlenmesi ve sorunun kaynağını kendi davranışlarında görebilmesi becerisidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Gourse ve Chescheir Araştırması (1981)

Deneyimli 11 sosyal çalışmacı ve psikologla yapılan bu çalışma, adli makamlarca yönlendirilen gönülsüz başvuranların da doğru müdahalelerle görüşme sürecinden yüksek düzeyde verim alabildiğini ortaya koymuştur.

Irueste-Montes ve Montes Araştırması (1988)

Adli yönlendirmeyle anne baba eğitimi programına katılan dirençli ve ciddi sorunlu ailelerin, zaman içinde gönüllü katılımcılar gibi müdahaleye açık hale geldiklerini deneysel olarak kanıtlayan araştırmadır.

Foucault'nun Azınlık Ölçütleri

Filozof Michel Foucault'ya göre bir grubun azınlık sayılması için istatistiksel azlık değil; ekonomik olanaklardan yararlanamama, kendini temsil edememe ve hayatını seçememe ölçütleri esas alınır.

John W. Santrock - Yaşam Boyu Gelişim

Çocuk, ergen ve yaşlı bireylerin gelişimsel evrelerini ve bilişsel-fiziksel değişimlerini anlamak için sosyal hizmet uzmanlarının başvurduğu temel akademik kaynaktır.

TÜBA Etik Kurulu Tanımı (2006)

Türkiye Bilimler Akademisi tarafından yapılan tanımda etik; insanların doğru ve yanlışı ayırt etmek, doğru davranışları bulmak amacıyla kuramsal araçlar geliştirdikleri bir düşün alanı olarak belirtilmiştir.

Van Depremi Sosyal Hizmet Deneyimi

Deprem sonrası bölgede yürütülen psikososyal destek çalışmalarında, yerel halkla iletişim kurabilmek amacıyla Kürtçe bilen uzmanların görevlendirilmesi, dilsel azınlıklarla çalışmanın somut bir örneğidir.

Türk İşaret Dili Standartlaşma Sorunu

Türkiye'de işitme engellilerle çalışan uzmanların karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, ulusal düzeyde üzerinde tam uzlaşma sağlanmış standart bir Türk İşaret Dili'nin henüz tam olarak oturmamış olmasıdır.

Psikiyatride 'Soğuk Algınlığı': Depresyon

Ruh sağlığı alanyazınında depresyon, toplumda en sık görülen ve en yaygın ruhsal sorun olması nedeniyle mecazi olarak psikiyatrinin soğuk algınlığı şeklinde adlandırılmaktadır.

Sosyal Biyografi Uzmanlığı Rolü

Psikiyatrik kliniklerde görev yapan sosyal çalışmacı, hastanın tüm sosyal geçmişini, aile yapısını ve çevresel ilişkilerini araştırarak tanı aşamasında tedavi ekibine hayati bilgiler sunar.

Sınavda Dikkat Et

  • Çocuk hakları maddelerine dikkat edin; özellikle Madde 3 (çocuğun yüksek yararı) ve Madde 12 (katılım hakkı) sınavlarda doğrudan soru olarak karşımıza çıkabilir.
  • Ergenlerle görüşürken 'çocuk gibi davranmama' ve 'gizlilik sınırlarını baştan belirleme' ilkeleri, ergenin direncinin kırılmasında en kritik adımlardır.
  • Gerontoloji (yaşlılık bilimi) ve Geriatri (yaşlılık tıbbı) terimlerinin ayrımını iyi öğrenin; sınavda eşleştirme veya tanım sorusu olarak sorulma ihtimali çok yüksektir.
  • Engellilikte 'Sosyal Model'i iyi kavrayın; sorunun bireyde değil çevresel düzenlemelerin eksikliğinde olduğunu savunan bu model sosyal hizmetin temel felsefesidir.
  • İşitme engellilerle görüşürken 'bağırarak konuşmama' ve 'dudak okuma için yüz yüze durma' teknik kuralları pratik ve teorik sınavlarda sıkça sorgulanır.
  • Depresyon vakalarında 'umutsuzluk' ve 'intihar düşüncesi' görüldüğünde uzmanın görevinin doğrudan tedavi etmek değil, derhal psikiyatriste yönlendirmek olduğunu unutmayın.
  • Gönülsüz başvuranların 'dışsal yükleme' (suçu dışarıya atma) eğilimini 'içsel yükleme'ye (sorumluluk alma) dönüştürmek, görüşmenin birincil başarısıdır.