Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Eğitim Tarihi

Ünite 8: Türkiye Cumhuriyetin’de Eğitim — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 25 soru var.

1 / 250 doğru

Köy Enstitüleri

1940 yılında açılan, ilkokul öğretmeni yetiştirirken aynı zamanda köylerin sosyal, kültürel, tarımsal ve sağlık alanındaki ihtiyaçlarını karşılayacak rehberler yetiştirmeyi amaçlayan özgün bir öğretmen okulu modelidir. 1954 yılında ilköğretmen okullarına dönüştürülmüştür.

Köy Enstitüleri — 1940 yılında açılan, ilkokul öğretmeni yetiştirirken aynı zamanda köylerin sosyal, kültürel, tarımsal ve sağlık alanındaki ihtiyaçlarını karşılayacak rehberler yetiştirmeyi amaçlayan özgün bir öğretmen okulu modelidir. 1954 yılında ilköğretmen okullarına dönüştürülmüştür.

YİBO (Yatılı İlköğretim Bölge Okulu) — Dağınık yerleşim yerlerine ve nüfusu az köylere sahip bölgelerdeki çocukların ilköğretime erişimini sağlamak amacıyla devlet tarafından kurulan yatılı ilköğretim kurumudur.

Yaygın Eğitim — Örgün eğitim sistemine hiç girmemiş veya herhangi bir kademesinde bulunan ya da çıkmış vatandaşlara okuma-yazma öğretmek, meslek kazandırmak ve sürekli eğitim imkânı sunmak amacıyla Halk Eğitim Merkezleri aracılığıyla yürütülen eğitim faaliyetleridir.

Yüksek Öğretmen Okulu — Genel liselere öğretmen yetiştirmek amacıyla uzun yıllar faaliyet gösteren, hazırlık sınıfı ve lise bitirme sınavı gibi seçme süreçleriyle öğrenci alan köklü yükseköğretim kurumlarıdır. 1978'de kapatılmış veya dönüştürülmüşlerdir.

Karma Eğitim — Kız ve erkek öğrencilerin aynı mekânda ve aynı sınıflarda birlikte öğrenim görmesi uygulamasıdır. Türkiye'de ilk olarak 1921'de yükseköğretimde (Darülfünun) başlamış, 1924'ten itibaren ortaokullarda, 1934'ten itibaren ise liselerde zorunlu ve yaygın hale gelmiştir.

AB Müktesebatı — Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde (Helsinki Zirvesi ve Ankara Anlaşması çerçevesinde) eğitim, hukuk, ekonomi gibi alanlarda uyumlu hale getirmek zorunda olduğu AB hukuk sistemi ve müktesebat bütünüdür.

İnas Darülfünunu — Osmanlı döneminde İstanbul'da açılan Kız Üniversitesi'dir. 1920 yılında Darülfünun'a bağlanmış, kız öğrencilerin erkeklerle aynı fakültede eğitim görme mücadelesi sonucunda karma eğitimin temelleri buradaki protestolarla atılmıştır.

Eğitim Enstitüleri — Cumhuriyet döneminde ortaokullara ve ilköğretimin ikinci kademesine branş öğretmeni ya da sınıf öğretmeni yetiştirmek amacıyla açılan (2 veya 3 yıllık) yükseköğretim düzeyindeki öğretmen okullarıdır. 1982'de eğitim fakültelerine dönüştürülmüşlerdir.

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı — 1926 yılında Maarif Teşkilatına Dair Kanun ile kurulan, Milli Eğitim Bakanlığı'nın bilimsel danışma ve karar organıdır. Eğitim sistemini, ders programlarını ve ders kitaplarını hazırlatmak, incelemek ve onaylamakla görevlidir.

Harf İnkılabı — Yüzyıllardan beri kullanılan Arap alfabesinin Türkçenin ses yapısına uygun olmaması nedeniyle, 1928 yılında 1353 sayılı Yasa ile Latin esaslı yeni Türk alfabesine geçilmesi devrimidir. Bu inkılap okuma yazma oranının artmasına ve kültürel modernleşmeye zemin hazırlamıştır.

Maarif Mıntıkası — 1926 tarihli Maarif Teşkilatına Dair Kanun ile birkaç ilin gruplandırılarak bir eğitim bölgesi oluşturulması ve başlarına Maarif Emini atanması şeklinde uygulanan kısa ömürlü bir yerinden yönetim modelidir.

Bologna Bildirgesi — 1999 yılında imzalanan ve Avrupa'da ortak bir yükseköğretim alanı oluşturmayı öngören, Türkiye'nin de yükseköğretim sisteminde uyumlaştırma çalışmaları yaptığı uluslararası kriterler bütünüdür.

Örgün Eğitim — Belirli yaş grubundaki ve aynı seviyedeki bireylere, amaca göre hazırlanmış programlarla okul çatısı altında düzenli olarak yapılan; okulöncesi, ilkokul, ortaokul, ortaöğretim ve yükseköğretimi kapsayan eğitim türüdür.

Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü — MEB merkez teşkilatının yeniden yapılandırılmasıyla birlikte halk eğitimi merkezleri, çıraklık merkezleri ve yaygın eğitim programlarını planlayıp yürüten genel müdürlüktür.

Millet Mektepleri — Harf İnkılabı sonrasında yeni Türk alfabesiyle halka okuma yazma öğretmek ve yurttaşlık eğitimi vermek amacıyla 11 Kasım 1928’de kurulan örgütlü halk eğitimi kurumlarıdır. Bu okullara devam edenlerin sayısı 1932 yılına kadar 2,5 milyonu aşmıştır.

Şer’iye ve Evkaf Vekâleti — Osmanlı Devleti döneminde dini ve vakıf işlerini yürüten, Cumhuriyet'in ilanından sonra 3 Mart 1924 tarihli yasa ile kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulduğu bakanlıktır. Bu bakanlığın kaldırılması Türkiye'yi laikleştiren en önemli hamlelerden biridir.

Anadolu Öğretmen Liseleri — Geçmişte öğretmen lisesi statüsünde olan, öğretmenlik mesleğine ilgi duyan yetenekli öğrencileri lisans düzeyindeki eğitim fakültelerine hazırlayan ortaöğretim kurumlarıdır.

İlköğretmen Okulu — Cumhuriyet döneminde ilkokullara öğretmen yetiştirmek üzere ortaokul veya lise üzerine eğitim veren, köy enstitülerinin kapatılmasından sonra tek tip ilkokul öğretmenliği eğitimi veren kurumlardır. 1974'ten itibaren liseye dönüştürülmüşlerdir.

Taşımalı İlköğretim — Nüfusu az ve okulsuz köylerdeki öğrencilerin, merkezi yerleşim yerlerindeki okullara her gün araçlarla taşınarak eğitim almalarını sağlayan uygulamadır.

Köy Eğitmen Kursları — Okulsuz binlerce köyün öğretmen ihtiyacını karşılamak amacıyla askerliğini erbaş olarak yapmış okur-yazar köy gençlerinin 8 aylık kursta eğitilerek küçük köylerde görevlendirilmesi amacıyla 1936'da başlatılan uygulamadır.

Millî Eğitim Şûrası — Millî Eğitim Bakanlığı'nın en yüksek danışma kurulu olup, eğitim ve öğretimle ilgili gerekli görülen konuları tartışmak ve tavsiye niteliğinde kararlar almak üzere toplanan kuruldur. İlk şura 1939 yılında Hasan Âli Yücel döneminde toplanmıştır.

Maarif Kongresi — Millî Mücadele’nin en kritik günlerinde, Sakarya Muharebesi arifesinde 1921 yılında Ankara’da toplanan ve eğitimcilerin ülkenin eğitim sorunlarını tartışarak geleceğe yönelik çözümler ürettikleri kongredir. Atatürk bu kongrede Osmanlı’dan devralınan kozmopolit eğitim mirasını eleştirerek millî bir eğitim programı gerekliliğini vurgulamıştır.

Eğitimde FATİH Projesi — Eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak ve okullardaki teknolojiyi iyileştirmek amacıyla dersliklere etkileşimli tahta ve internet altyapısı kurarak e-içeriklerle desteklenen öğretimi hedefleyen MEB ve Ulaştırma Bakanlığı ortak projesidir.

Tevhid-i Tedrisat Kanunu — 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen ve Türkiye'deki bütün bilim ve eğitim kurumlarını Maarif Vekâleti'ne bağlayan kanundur. Bu yasa ile Osmanlı'dan kalan mektep-medrese ikiliği sonlandırılmış, eğitimde birlik ve laiklik sağlanmıştır.

Darülfünun Reformu — Osmanlı'dan devralınan İstanbul Darülfünunu'nun inkılaplara ve bilimsel araştırmalara yeterli desteği vermemesi üzerine, Prof. Albert Malche'nin raporu doğrultusunda 1933 yılında kapatılması ve yerine çağdaş İstanbul Üniversitesi'nin kurulması reformudur.