Ünite 5: Yenileşme Dönemi Osmanlı Diplomasisi: Karlofça’dan Nizam-ı Cedid’e (1699-1792) — Alıştırmalar

Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.

1. Sıra Sizde 1
   Prut Antlaşması Osmanlılara iç ve dış politikada hangi kazanımları sağlamıştır?
   Kitabın yanıtı

   Prut Osmanlılarda fetihçi ruhu yeniden canlandırdı ve Karlofça’da kaybedilen toprakların geri alınabileceği düşüncesinin taraftar kazanmasına yol açtı. Söz konusu düşünceyi savunan grubun önde gelen ismi Silahdar Damat Ali Paşa sadrazamlığa getirildi. Diğer taraftan Ruslarla iş birlikçilik yapan Eflak ve Boğdan’ın yerli voyvodaları yerine 110 yıl sürecek olan İstanbul’un Fenerli tüccar Rum ailelerinden seçilen idareciler buralara voyvoda olarak atanmaya başlandı. Bu durum Balkanlardaki Ortodoks Hıristiyan tebaanın Ruslar ile aralarındaki duygusal ve kültürel bağların kesin hatlarıyla ayrılmasına yol açtı. Bu gelişmeler Rusların Balkanlardaki nüfuzunu azaltmış ve Balkanlarda çıkartmak istedikleri isyan çabalarına büyük darbe vermiştir. Ancak Rusların Balkanlarda boşalttıkları yeri bu kez hemen Avusturya doldurmuştur.
2. Sıra Sizde 2
   Lale Devri’nde diplomasi alanındaki yenilikler nelerdir?
   Kitabın yanıtı

   Sadece üst düzeyde değil aynı zamanda Osmanlıların önemli ticaret merkezi olan Avrupa şehirlerinde de konsoloslukların açılması bu sadrazam devrinde kararlaştırıldı ve Kazazcızade Ömer Efendi 1725’te Viyana’ya gönderildi. Bundan böyle Osmanlılar kendilerini Avrupa’dan tecrit etmeyerek onların iç gelişmelerinden haberdar olmaya ve batı arasında bir entegrasyonun ilk adımlarını da atmaya başladılar. XVIII. yüzyıl boyunca başlangıçta tedirgin ve endişeli olarak Avrupalılarla bazı alanlarda iş birliği yapmaya başladılar. Hem Avrupa’da hem de Osmanlılarda birbirine karşı eski devirlerden kalma tabular yavaş da olsa yıkılmaya başlamıştı. Bundan dolayı Damat İbrahim Paşa uzun bir süreden sonra ilk defa çok uzun sadarette kalma başarısını sağladı ve bu süre zarfında da Avrupa ülkeleri ile barış siyaseti izledi.
3. Sıra Sizde 3
   Mehmed Ragıb Paşa’nın Avrupa’ya karşı izlediği diplomasi politikalarının temelinde neler vardır?
   Kitabın yanıtı

   İşte Avrupa’da diplomasi alanında kaygan bir zemin üzerinde kendisini bulan Mehmed Ragıb Paşa, Avrupa ülkeleri arasında çıkan Yedi Yıl Savaşı’na karşı tarafsızlık politikası izlemiştir. Zayıf ve kendisini yenilemeyi başaramayan bir ordu ile savaşa girmeyi düşünmediği gibi barış politikasının önde gelen savunucularından biriydi. 1736-1739 Osmanlı-Rus Savaşı’nı bitiren Belgrad Antlaşması görüşmelerinde Mektupçu unvanıyla müzakerecilik yapması ve yabancı diplomatlarla temasları onu diplomasi alanında birikim sahibi etmişti. Bu özelliği 1741’de Reisülküttablığa getirilmesinde büyük rol oynamıştı. Sultan’ın kız kardeşiyle de evli olması Mehmed Ragıb Paşa’nın ölümüne kadar Osmanlı devlet yönetiminde çok etkili olmasını sağlamıştır.