Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Diplomasisi

Ünite 5: Yenileşme Dönemi Osmanlı Diplomasisi: Karlofça’dan Nizam-ı Cedid’e (1699-1792) — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 18 soru var.

1 / 180 doğru

Yunan Projesi

Çariçe II. Katerina ve II. Joseph'in Osmanlı İmparatorluğu'nu tamamen parçalayarak eski Bizans'ı canlandırmayı ve toprakları kendi aralarında paylaşmayı hedefledikleri ortak siyasi plandır.

Yunan Projesi — Çariçe II. Katerina ve II. Joseph'in Osmanlı İmparatorluğu'nu tamamen parçalayarak eski Bizans'ı canlandırmayı ve toprakları kendi aralarında paylaşmayı hedefledikleri ortak siyasi plandır.

Mütekabiliyet Esası — Uluslararası diplomasi hukukunda devletler arasında karşılıklılık ilkesidir. Nizam-ı Cedid dönemiyle birlikte Osmanlı diplomasisinde protokoler ve diplomatik ilişkilerde bu esas benimsenmiştir.

Sefâretnâme — Avrupa ülkelerine elçi olarak gönderilen devlet görevlilerinin, gittikleri ülkelerin siyasi, askeri, ekonomik, sosyal ve kültürel yapıları hakkında hazırlayıp merkeze sundukları rapor ve gezi anıları niteliğindeki eserlerdir. En ünlüsü Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi'ninkidir.

İkamet Elçiliği — Nizam-ı Cedid dönemiyle birlikte Osmanlı Devleti'nin Avrupa başkentlerinde geçici (ad hoc) elçiler yerine sürekli olarak bulundurmaya başladığı daimi diplomatik temsilciliklerdir. İlk örnekleri Londra'da açılmıştır.

Karlofça Antlaşması — 1699 yılında imzalanan, Osmanlı Devleti'nin batıda büyük çapta ilk toprak kaybına uğradığı ve diplomaside defansif (savunma) dönemin başladığı antlaşmadır. Bu antlaşma sonrasında Osmanlı bürokrasisinde askerî sınıfın yerini kalemiye sınıfı almıştır.

Nizam-ı Cedid — III. Selim döneminde Osmanlı Devleti'ni kurtarmak amacıyla askeri, idari, mali ve diplomasi alanlarında yapılan köklü yenilikler ve düzenlemeler bütünüdür.

Aynalıkavak Tenkihnamesi — 1779 yılında Rusya ile imzalanan ve Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Kırım konusundaki gerginlik yaratan maddelerini düzenleyerek Şahin Giray'ın hanlığını onaylayan belgedir.

Humbaracı Ahmed Paşa — Asıl adı Claude Alexander de Bonneval olan, Osmanlı ordusunu ve topçu/humbaracı ocağını batılı tekniklere göre ıslah etmek üzere I. Mahmud döneminde getirilen Fransız asıllı askeri ve siyasi danışmandır.

Pasarofça Antlaşması — 1718 yılında İngiltere ve Hollanda arabuluculuğuyla imzalanan, Belgrad ve Kuzey Sırbistan'ın Avusturya'ya bırakıldığı antlaşmadır. Bu antlaşmadan sonra Osmanlılar fetih siyasetini bırakıp tamamen savunma ve statükocu politikaları benimsemiştir.

Yaş Antlaşması — 1792 yılında Osmanlı ile Rusya arasında imzalanan, Kırım'ın Rus ilhakının resmen tanındığı ve Osmanlı'nın Karadeniz kuzeyindeki iddialarından vazgeçerek statükoyu kabul ettiği antlaşmadır.

İran Mukasemename Antlaşması — 1724 yılında Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasında Fransa'nın arabuluculuğuyla imzalanan ve Safevi İran topraklarının iki devlet arasında paylaşılmasını öngören antlaşmadır.

Diplomatik İhtilâl (1756) — Yedi Yıl Savaşları öncesinde geleneksel müttefiklerin değişmesiyle sonuçlanan olaydır. İngiltere ile Prusya (Westminster Antlaşması), Fransa ile Avusturya (Versailles Antlaşması) arasında ittifak kurulmuştur.

Belgrad Antlaşmaları — 1739 yılında Avusturya ve Rusya ile ayrı ayrı imzalanan, Karlofça sonrasında Osmanlıların iki büyük devlete karşı kazandığı son büyük zafer niteliğindeki antlaşmalardır. Bu antlaşmayla Belgrad geri alınmış ve Rusların Karadeniz'de gemi bulundurması yasaklanmıştır.

Prut Antlaşması — 1711 yılında Baltacı Mehmed Paşa ile I. Petro arasında imzalanan, Rusların Karlofça'da kaybedilen yerleri ve işgal ettikleri toprakları geri vermesini sağlayan antlaşmadır. Bu başarı Osmanlı'da Karlofça yenilgisinin yarattığı psikolojik bezginliği ortadan kaldırmıştır.

Küçük Kaynarca Antlaşması — 1774 yılında imzalanan, Osmanlı tarihinin toprak kaybından ziyade hukuk, ticaret ve diplomasi alanındaki en ağır antlaşmasıdır. Kırım bağımsız olmuş, Ruslara Ortodoks tebaanın hamiliği ve Boğazlardan geçiş hakları verilmiştir.

Lale Devri — Pasarofça Antlaşması ile başlayıp Patrona Halil İsyanı ile sona eren, Batı ile barış politikasının güdüldüğü, ilk kez Avrupa'ya elçilerin gönderildiği ve kültürel/teknik yeniliklerin denendiği dönemdir.

Ziştovi Antlaşması — 1791 yılında Osmanlı ile Avusturya arasında imzalanan ve Avusturya'nın savaşta işgal ettiği Belgrad dâhil tüm toprakları Osmanlı'ya geri vermesini öngören antlaşmadır. Son Osmanlı-Avusturya savaşıdır.

Üçlü Birlik (Triple Alliance) — 1788 yılında İngiltere, Prusya ve Hollanda arasında Fransa, Rusya ve Avusturya'nın yayılmacı politikalarına karşı denge kurmak amacıyla oluşturulan siyasi ve askeri ittifaktır.