Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Diplomasisi

Ünite 5: Yenileşme Dönemi Osmanlı Diplomasisi: Karlofça’dan Nizam-ı Cedid’e (1699-1792) — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 17 kelime var.

1 / 170 doğru

1711 yılında Baltacı Mehmed Paşa ile I. Petro arasında imzalanan, Rusların Karlofça'da kaybedilen yerleri ve işgal ettikleri toprakları geri vermesini sağlayan antlaşmadır. Bu başarı Osmanlı'da Karlofça yenilgisinin yarattığı psikolojik bezginliği ortadan kaldırmıştır.

Karlofça Antlaşması — 1699 yılında imzalanan, Osmanlı Devleti'nin batıda büyük çapta ilk toprak kaybına uğradığı ve diplomaside defansif (savunma) dönemin başladığı antlaşmadır. Bu antlaşma sonrasında Osmanlı bürokrasisinde askerî sınıfın yerini kalemiye sınıfı almıştır.

Prut Antlaşması — 1711 yılında Baltacı Mehmed Paşa ile I. Petro arasında imzalanan, Rusların Karlofça'da kaybedilen yerleri ve işgal ettikleri toprakları geri vermesini sağlayan antlaşmadır. Bu başarı Osmanlı'da Karlofça yenilgisinin yarattığı psikolojik bezginliği ortadan kaldırmıştır.

Pasarofça Antlaşması — 1718 yılında İngiltere ve Hollanda arabuluculuğuyla imzalanan, Belgrad ve Kuzey Sırbistan'ın Avusturya'ya bırakıldığı antlaşmadır. Bu antlaşmadan sonra Osmanlılar fetih siyasetini bırakıp tamamen savunma ve statükocu politikaları benimsemiştir.

Lale Devri — Pasarofça Antlaşması ile başlayıp Patrona Halil İsyanı ile sona eren, Batı ile barış politikasının güdüldüğü, ilk kez Avrupa'ya elçilerin gönderildiği ve kültürel/teknik yeniliklerin denendiği dönemdir.

Sefâretnâme — Avrupa ülkelerine elçi olarak gönderilen devlet görevlilerinin, gittikleri ülkelerin siyasi, askeri, ekonomik, sosyal ve kültürel yapıları hakkında hazırlayıp merkeze sundukları rapor ve gezi anıları niteliğindeki eserlerdir. En ünlüsü Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi'ninkidir.

Humbaracı Ahmed Paşa — Asıl adı Claude Alexander de Bonneval olan, Osmanlı ordusunu ve topçu/••• ocağını batılı tekniklere göre ıslah etmek üzere I. Mahmud döneminde getirilen Fransız asıllı askeri ve siyasi danışmandır.

Belgrad Antlaşmaları — 1739 yılında Avusturya ve Rusya ile ayrı ayrı imzalanan, Karlofça sonrasında Osmanlıların iki büyük devlete karşı kazandığı son büyük zafer niteliğindeki antlaşmalardır. Bu antlaşmayla ••• geri alınmış ve Rusların Karadeniz'de gemi bulundurması yasaklanmıştır.

Diplomatik İhtilâl (1756) — Yedi Yıl Savaşları öncesinde geleneksel müttefiklerin değişmesiyle sonuçlanan olaydır. İngiltere ile Prusya (Westminster Antlaşması), Fransa ile Avusturya (Versailles Antlaşması) arasında ittifak kurulmuştur.

Küçük Kaynarca Antlaşması — 1774 yılında imzalanan, Osmanlı tarihinin toprak kaybından ziyade hukuk, ticaret ve diplomasi alanındaki en ağır •••. Kırım bağımsız olmuş, Ruslara Ortodoks tebaanın hamiliği ve Boğazlardan geçiş hakları verilmiştir.

Aynalıkavak Tenkihnamesi — 1779 yılında Rusya ile imzalanan ve Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Kırım konusundaki gerginlik yaratan maddelerini düzenleyerek Şahin Giray'ın hanlığını onaylayan belgedir.

Yunan Projesi — Çariçe II. Katerina ve II. Joseph'in Osmanlı İmparatorluğu'nu tamamen parçalayarak eski Bizans'ı canlandırmayı ve toprakları kendi aralarında paylaşmayı hedefledikleri ortak siyasi plandır.

Üçlü Birlik (Triple Alliance) — 1788 yılında İngiltere, Prusya ve Hollanda arasında Fransa, Rusya ve Avusturya'nın yayılmacı politikalarına karşı denge kurmak amacıyla oluşturulan siyasi ve askeri ittifaktır.

Ziştovi Antlaşması — 1791 yılında Osmanlı ile Avusturya arasında imzalanan ve Avusturya'nın savaşta işgal ettiği Belgrad dâhil tüm toprakları Osmanlı'ya geri vermesini öngören antlaşmadır. Son Osmanlı-Avusturya savaşıdır.

Yaş Antlaşması — 1792 yılında Osmanlı ile Rusya arasında imzalanan, Kırım'ın Rus ilhakının resmen tanındığı ve Osmanlı'nın Karadeniz kuzeyindeki iddialarından vazgeçerek statükoyu kabul ettiği antlaşmadır.

Nizam-ı Cedid — III. Selim döneminde Osmanlı Devleti'ni kurtarmak amacıyla askeri, idari, mali ve diplomasi alanlarında yapılan köklü yenilikler ve düzenlemeler bütünüdür.

İkamet Elçiliği — Nizam-ı Cedid dönemiyle birlikte Osmanlı Devleti'nin Avrupa başkentlerinde geçici (ad hoc) elçiler yerine sürekli olarak bulundurmaya başladığı daimi diplomatik temsilciliklerdir. İlk örnekleri Londra'da açılmıştır.

Mütekabiliyet Esası — Uluslararası diplomasi hukukunda devletler arasında karşılıklılık ilkesidir. Nizam-ı Cedid dönemiyle birlikte Osmanlı diplomasisinde protokoler ve diplomatik ilişkilerde bu esas benimsenmiştir.