Ünite 4: Metin Üzerinde Çalışmalar — Alıştırmalar

Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.

1. Sıra Sizde 1
   A) Metni inceleyerek içerisinden 10 adet sülâsî mücerred masdar çıkarıp bunların ism-i fâ‘illerini yazınız. B) Metni inceleyiniz ve içerisinde kullanılmış 10 adet sülasi mücerred ism-i mefûl bularak aşağıya yazınız. C) Metinde geçen aşağıdaki mezîdünfih kelimelerin vezinlerini çıkarıp, karşısına türünü yazınız.
   Kitabın yanıtı

   A) cezm-câzim, celb-câlib, hulûs-hâlis, neşr-naşir, ri'âyet-râ'î, vürûd-vârid, vusûl-vâsıl, vaz'-vâzı', keşf-kâşif, tülû'-tâli'. B) ma'rûf, masnû', me'mûl, me'lûf, ma'mûr, mestûr, metbû', mezbûr, mezkûr, mechûl. C) muntazır: müfta'il (ism-i fâil), istishâb: istif'âl (masdar), müzeyyen: mufa'al (ism-i mefûl), ikmâl: if'âl (masdar), mütehassir: mütefa'il (ism-i fâil), mukāvele: mufâ'ale (masdar), mütenâsib: mütefâ'il (ism-i fâil), tasavvur: tefa''ul (masdar), müctenib: müfta'il (ism-i fâil), münbit: müf'il (ism-i fâil).
2. Alıştırma 1myders hazırladı
   Kaptan Kolomb'un Yeni Dünyayı Keşif Seferi metnini inceleyerek, metinde geçen ve yerlilerin İspanyollara karşı duyduğu duyguları ifade eden kelimeleri tespit edip cümle içinde kullanınız.
   Yanıt / ipucu

   Metinde geçen 'taaccüp' (şaşkınlık) ve 'korku' ifadelerine odaklanılmalıdır.
3. Alıştırma 2myders hazırladı
   Farsça çoğul yapma kurallarını dikkate alarak; 'dost', 'mürg' (kuş) ve 'der' (kapı) kelimelerini canlılık/cansızlık durumlarına göre uygun eklerle çoğul hâle getiriniz.
   Yanıt / ipucu

   Dost-ân, mürg-ân (canlı); der-hâ (cansız) şeklinde yapılandırılmalıdır.
4. Alıştırma 3myders hazırladı
   Kaptan Kolomb'un keşif yolculuğunda uğradığı adaların isimlerini metinden bularak, bu adaların keşif sırasını ve metinde geçen özel adlandırmaları listeleyiniz.
   Yanıt / ipucu

   Gumar adası, Beşaret-i Meryem, Ferdinand, Vizabella ve Hayt adası sırasıyla not edilmelidir.
5. Alıştırma 4myders hazırladı
   Osmanlı Türkçesi metinlerinde kelime türetme mantığını kavramak adına, metin içerisindeki Arapça veya Farsça kökenli üç kelime seçerek bu kelimelerin köklerini ve türetilme biçimlerini analiz ediniz.
   Yanıt / ipucu

   Örneğin; 'Teşrin' kelimesinin köküne ve zaman bildiren yapısına dair sözlük incelemesi yapılabilir.