Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Türkçesi 2

Ünite 4: Metin Üzerinde Çalışmalar — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Sülâsî Mücerred Masdar — Asıl kök harfleri üç tane olan ve ek almamış yalın masdar biçimidir. Metindeki 'جزم (cezm)' ve 'جلب (celb)' kelimeleri buna örnek gösterilebilir.

İsm-i Fâil — Bir fiili yapan, gerçekleştiren kişiyi veya özneyi gösteren türetilmiş kelime çeşididir. Metindeki 'كَاشِف (kâşif)' kelimesi keşfeden anlamındadır.

İsm-i Mefûl — Fiilden etkilenen, üzerinde iş yapılan nesneyi veya edilgen durumu bildiren kelime kalıbıdır. Metinde geçen 'مَصْنُوع (masnû‘)' yapılmış anlamındadır.

Cem‘-i Mükesser — Arapçada kuralsız (kırık) çoğul yapısı olup tekil kelimenin harf diziliminin değişmesiyle yapılır. Metindeki 'مَوَاقِع (mevâkı‘)' ve 'بَلَايَا (belâyâ)' bu türdendir.

Mezîdünfih Masdar — Sülâsî kök üzerine ilave harfler getirilerek türetilmiş ve mastar halinde bulunan kelimelerdir. Metindeki 'اِلْتِمَاس (iltimâs)' kelimesi buna örnektir.

Hurûf-ı Med — Farsça ve Arapçada kelime içinde sesleri uzatmak için kullanılan elif, vav ve ye (ا، و، ى) harfleridir. Uzun â, û ve i seslerini verirler.

Vav-ı Ma‘dûle — Farsçada hı (خ) harfinin yanında yazıldığı halde okunmayan, harfin okunuşunu genişleten vav harfidir. 'خو' şeklinde yazılan kelimelerde görülür.

Müfred — Dil bilgisinde tekil isimleri ifade eden, sayıca bir olan varlıkları gösteren kavramdır. Örneğin Farsçadaki 'آب (âb - su)' kelimesi müfreddir.

Cem‘ — İsimlerin birden fazla varlığı karşılamak üzere çokluk haline getirilmesini ifade eden dil bilgisi terimidir. Canlılar için '-ân', cansızlar için '-hâ' eki alır.

Sıfat-ı Müşebbehe — İsimlerin kalıcı niteliklerini, renk ve mizaç gibi sürekli sıfatlarını bildiren Arapça kelime kalıplarıdır.

Mübalağa-i Fâil — Bir işi veya hareketi çokça yapan, abartılı bir şekilde o niteliğe sahip olan kişiyi bildiren kalıptır.

İsm-i Tafdîl — Arapçada üstünlük veya en üstünlük bildiren sıfat kalıplarını ifade eden dil bilgisi terimidir.

Cem‘-i Sâlim — Kelimenin asıl yapısı bozulmadan sonuna düzenli çoğul ekleri getirilerek yapılan kurallı çoğul türüdür.

Kapalı E (Ê) — Farsçada kısa i seslerinin umumiyetle i ile e arasında okunduğu ses değeridir. Kelimelerin fonetik telaffuzunda belirgindir.

Vokal — Dil biliminde sesli harfleri ifade eden ve kelimelerin okunmasını sağlayan ses birimleridir. Farsçada a, e, i, o/u sesleridir.

Siyakat Yazı Türü — Osmanlı arşiv belgelerinde, özellikle mali kayıtların tutulmasında kullanılan ve Farsça unsurlarla formüle edilmiş özel bir yazı türüdür.

Türetilmiş İsim — Kök kelimelere çeşitli yapım ekleri getirilerek yeni anlamlar türetilmiş olan isim kategorisidir.