Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Türkçesi 2

Ünite 5: Farsçada Kelime Yapımı: İsim ve Sıfatlar — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Asıl Sayı — Farsçada sayıların temel halini ifade eden ve Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan sayılardır. Metindeki örneğe göre; 1 için 'yek' (يك), 2 için 'dü' (دو) ve 10 için 'deh' (ده) kullanılır.

Sıra Sayısı — Asıl sayıların sonuna -üm, -ümî veya -mîn ekleri getirilerek yapılan ve sıralama bildiren sayılardır. Metindeki örneğe göre 'yeküm' veya 'nühüst' kelimeleri birinci anlamına gelir.

-bân Eki — İsimden isim yapma eki olup hem meslek sahibi ismini hem de muhafazalık/koruyuculuk anlamı türetir. Metindeki örneğe göre 'bâğ-bân' kelimesi bağ bekçisi veya bahçevan demektir.

-dân Eki — Alet ismi yapan ve bir eşyanın konulduğu ya da muhafaza edildiği nesneyi bildiren sonektir. Metindeki örneğe göre 'şem'-dân' kelimesi mumluk anlamı verir.

Adiyet (Nesubiyet) Sıfatı — Ülke, millet ve aile isimlerinin sonuna -î eki getirilerek o yere veya topluluğa mensubiyet bildiren sıfat türüdür. Metindeki örneğe göre 'İrân-î' kelimesi İranlı demektir.

Mücerret (Soyut) İsim — Somut olmayan kavramları ifade etmek için ismin sonuna -î ekinin getirilmesiyle oluşturulan soyut yapılı isimdir. Metindeki örneğe göre 'hiç-î' kelimesi hiçlik anlamı taşır.

Nâ- Ön Eki — Farsçada kelimelerin önüne getirilerek olumsuzluk anlamı veren ve Türkçedeki '-sız, -siz' eklerinin görevini üstlenen önektir. Metindeki örneğe göre 'nâ-pâk' temiz olmayan demektir.

Benzetme Sıfatı — Kelimelerin sonuna eklenen -âsâ, -mânend, -sân, -vâr ve -veş gibi eklerle bir nesneyi başka bir şeye benzeterek yapılan sıfatlardır. Metindeki örneğe göre 'cennet-âsâ' cennet gibi demektir.

Renk Bildiren Sıfat Eki — İsimlerin sonuna getirilerek onlara renk durumu ve niteliği kazandıran -gûn, -fâm, -î ve -e gibi eklerdir. Metindeki örneğe göre 'gül-gûn' gül renkli veya pembe anlamını verir.

Fiil Gövdesi — Masdar ekleri olan -den veya -ten atıldıktan sonra geriye kalan ve emri bildiren kısımdır. Metindeki örneğe göre 'gît-mek' masdarından ek atıldığında kök kalır.

Geçmiş Zaman Gövdesi — Farsça masdarların sonundaki -n (ن) harfinin atılmasıyla elde edilen ve geçmiş zaman tekil üçüncü şahsı karşılayan fiil köküdür. Metindeki örneğe göre 'reft-en' masdarından 'reft' elde edilir.