Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Türkçesi 2

Ünite 3: Mezidünfih Masdarlar 2 — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Muzâf (Tamlanan) — Arapça tamlamalarda ilk sırada yer alan ve sahiplik/aitlik bildirilen kelimedir. Normal şartlarda sonu ötreli (üsdün/esre istisnaları hariç) okunur; örneğin 'Beytü’l-harem' tamlamasındaki 'Beyt' kelimesi muzâftır.

Muzâfun İleyh (Tamlayan) — Arapça tamlamalarda ikinci sırada yer alan, tamlananın kime veya neye ait olduğunu belirten kelimedir. Başında genellikle harf-i ta‘rîf (el takısı) bulunur ve sonu esreli okunur.

Harf-i Ta‘rîf (El Takısı) — Arapça'da kelimeleri belirli (marife) hale getiren 'ال' takısıdır. İngilizcedeki 'the' edatına benzer; tamlama yazılırken elîfi okunmaz, lam harfi ise sonraki harfin güneş veya ay harfi olmasına göre sesletilir.

Şemsî Harfler — Harf-i ta'rifin (el takısı) lam harfini okutmayarak kendinden sonraki harfe benzeştiren (şeddeli okutan) 14 harftir. 'ت, ث, د, ذ, ر, ز, س, ش, ص, ض, ط, ظ, ل, ن' harfleri bu gruba girer; örneğin 'eş-şems'.

Kamerî Harfler — Harf-i ta'rifin lam harfinin aynen ve net bir şekilde okunmasını sağlayan harf grubudur. Şemsî harfler dışındaki diğer Arap alfabesi harfleri kamerîdir; örneğin 'el-kamer' tamlamasında 'l' sesi açıkça duyulur.

Sıfat Tamlaması — Tamlayanın (ikinci kelimenin) bir sıfat olduğu, mevsûf olan birinci kelimeyi nitelendirdiği tamlama türüdür. Cinsiyet, sayı ve belirlilik bakımından uyum şarttır; örneğin 'Ramazânü’l-mübârek' (mübarek ramazan).

Harf-i Cer — Arapçada kelimelerin önüne gelerek onlara e/a, de/da, den/dan, için gibi anlamlar kazandıran ön edatlardır (b, an, fî, l, min, ke). Geldikleri tamlamanın başını/sonunu etkileyerek esreli okuturlar; örneğin 'fî sebîlillâh'.

Elif-i Maksûre — Arapça kelimelerin sonunda yer alan ve 'ى' harfiyle gösterilen kısa elif şeklidir. Bu tür kelimeler tamlanan olduğunda 'ى' harfi okunmaz, kendinden önceki harf üstünlü veya esreli okunur.

He-i Resmiye (Teli Te) — Tamlanan kelime 'ه' veya 'ت' ile bittiğinde tamlama halinde 'ة' şeklinde yazılan ve okunan harf formudur. Örneğin 'Leyletü’l-kadr' tamlamasındaki kapalı te bu kapsamdadır.

Farsça İzafet (Terkib-i İzâfî) — Üç kelimeden oluşan bazı Arapça kökenli tamlamalarda Osmanlı Türkçesinin uyguladığı, ilk kelimeyi sonraki gruba bağlarken araya esre (-i) sesi koyma kuralıdır; örneğin 'Derûn-ı Bâbü’s-selâm'.