Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Türkçesi 2

Ünite 3: Mezidünfih Masdarlar 2 — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 9 kelime var.

1 / 90 doğru

Üç kelimeden oluşan bazı Arapça kökenli tamlamalarda Osmanlı Türkçesinin uyguladığı, ilk kelimeyi sonraki gruba bağlarken araya esre (-i) sesi koyma kuralıdır; örneğin 'Derûn-ı Bâbü’s-selâm'.

Muzâf (Tamlanan) — Arapça tamlamalarda ilk sırada yer alan ve sahiplik/aitlik bildirilen kelimedir. Normal şartlarda sonu ötreli (üsdün/esre istisnaları hariç) okunur; örneğin 'Beytü’l-harem' tamlamasındaki 'Beyt' kelimesi •••.

Muzâfun İleyh (Tamlayan) — Arapça tamlamalarda ikinci sırada yer alan, tamlananın kime veya neye ait olduğunu belirten kelimedir. Başında genellikle harf-i ta‘rîf (el takısı) bulunur ve sonu esreli okunur.

Şemsî Harfler — Harf-i ta'rifin (el takısı) lam harfini okutmayarak kendinden sonraki harfe benzeştiren (şeddeli okutan) 14 harftir. 'ت, ث, د, ذ, ر, ز, س, ش, ص, ض, ط, ظ, ل, ن' ••• bu gruba girer; örneğin 'eş-şems'.

Kamerî Harfler — Harf-i ta'rifin lam harfinin aynen ve net bir şekilde okunmasını sağlayan harf grubudur. Şemsî ••• dışındaki diğer Arap alfabesi ••• •••; örneğin 'el-kamer' tamlamasında 'l' sesi açıkça duyulur.

Sıfat Tamlaması — Tamlayanın (ikinci kelimenin) bir ••• olduğu, mevsûf olan birinci kelimeyi nitelendirdiği tamlama türüdür. Cinsiyet, sayı ve belirlilik bakımından uyum şarttır; örneğin 'Ramazânü’l-mübârek' (mübarek ramazan).

Harf-i Cer — Arapçada kelimelerin önüne gelerek onlara e/a, de/da, den/dan, için gibi anlamlar kazandıran ön edatlardır (b, an, fî, l, min, ke). Geldikleri tamlamanın başını/sonunu etkileyerek esreli okuturlar; örneğin 'fî sebîlillâh'.

Elif-i Maksûre — Arapça kelimelerin sonunda yer alan ve 'ى' harfiyle gösterilen kısa ••• şeklidir. Bu tür kelimeler tamlanan olduğunda 'ى' harfi okunmaz, kendinden önceki harf üstünlü veya esreli okunur.

He-i Resmiye (Teli Te) — Tamlanan kelime 'ه' veya 'ت' ile bittiğinde tamlama halinde 'ة' şeklinde yazılan ve okunan harf formudur. Örneğin 'Leyletü’l-kadr' tamlamasındaki kapalı te bu kapsamdadır.

Farsça İzafet (Terkib-i İzâfî) — Üç kelimeden oluşan bazı Arapça kökenli tamlamalarda Osmanlı Türkçesinin uyguladığı, ilk kelimeyi sonraki gruba bağlarken araya esre (-i) sesi koyma kuralıdır; örneğin 'Derûn-ı Bâbü’s-selâm'.