Ünite 2: XIV. Yüzyıl Batı Türk Edebiyatı-II: Anadolu Sahası Şair ve Yazarları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
Şeyyâd Hamza’nın Türk edebiyatındaki yeri ve önemi hakkında bilgi veriniz.
Alıştırma 1myders hazırladı
Şeyyâd Hamza'nın edebi kişiliğini, Yûnus Emre ile olan bağını ve Anadolu sahasındaki ilk mesnevi kabul edilen Yûsuf u Zelîhâ adlı eserinin toplumsal yönlerini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Şeyyâd Hamza, Yûnus Emre'yi takip eden çizgide yer alır; Peygamber sevgisini işleyen na'tlarıyla tanınır. 1529 beyitlik Yûsuf u Zelîhâ mesnevisi ise sadece bir aşk hikâyesi olmayıp aile idaresi, çocuk terbiyesi ve devlet yönetimi gibi toplumsal konuları barındırır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Yûsuf-ı Meddâh'ın dil ve anlatım özelliklerini belirterek, onun meddahlık kimliğini yansıtan en önemli eseri Varka vü Gülşâh'ın yapısal özelliğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Yûsuf-ı Meddâh, halkın konuşma diline yakın, sade bir Türkçe kullanmıştır. Varka vü Gülşâh mesnevisinin topluluk önünde okunmaya uygun 'meclisler' halinde kaleme alınmış olması, onun meddahlık kimliğini doğrudan yansıtmaktadır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Elvân Çelebi'nin kaleme aldığı Menâkıbü’l-kudsiyye adlı eserin Türk edebiyatındaki türsel önemini ve içeriğinde hangi tarihi şahsiyetlerin anlatıldığını belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Menâkıbü’l-kudsiyye, Türk edebiyatında menkıbe türünün ilk örneğidir. Eserde şairin büyük dedesi Baba İlyas, Dede Garkın, dedesi Muhlis Paşa, babası Âşık Paşa ve dönemin tarikat çevresi anlatılmaktadır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Hoca Mes’ûd'un tercüme metodunu açıklayarak, bu metodun Süheyl ü Nevbahâr ve Ferheng-nâme-i Sa’dî adlı eserlerine nasıl yansıdığını değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Hoca Mes’ûd, kelimesi kelimesine çeviri yapmak yerine okuyup anladıklarını kendi sözleriyle aktararak çevirilerine telif niteliği kazandırmıştır. Süheyl ü Nevbahâr'da araya gazeller serpiştirmiş, Ferheng-nâme-i Sa’dî'de ise Sadi'nin Bostân'ından seçtiği beyitleri manzum olarak Türkçe tercüme etmiştir.
