Mahzenü'l-EsrarGenceli Nizamî'nin yazdığı ve XVI. yüzyılda Türk edebiyatındaki dinî-tasavvufî mesneviler için temel model kabul edilen eserdir. Ahmed-i Rıdvan tarafından Türkçeye uyarlanmış, sonrasında Derviş Hayalî ve Gelibolulu Âlî gibi şairler tarafından örnek alınmıştır.
SelimnameYavuz Sultan Selim'in hayatını, kısa saltanatındaki zaferlerini ve askerî mücadelelerini merkeze alarak yazılan tarihî mesnevi türüdür. Üsküplü İshak Çelebi, Şükrî-i Bitlisî ve İdris-i Bitlisî gibi şairler bu türde eserler vermiştir.
SüleymannameKanunî Sultan Süleyman'ın yaklaşık yarım asırlık saltanatını, seferlerini ve başarılarını anlatan tarihî mesnevi türüdür. Hadidî ve Tatavlalı Mahremî gibi yazarlar bu türde eser kaleme almıştır.
GazavatnameOsmanlı akıncılarının ve devlet adamlarının sınır boylarındaki gazi/akıncı mücadelelerini dinî, mitolojik ve menkıbevî unsurlarla harmanlayarak anlatan mesnevi türüdür. Priştineli Baharî'nin 'Fetihname-i Engerus'u bu türün örneğidir.
SûrnâmeOsmanlı padişah ve şehzadelerinin sünnet, düğün ve doğum gibi görkemli merasimlerini edebî imkânlarla anlatan mesnevi türüdür. Gelibolulu Âlî'nin 'Câmi’u’l-Buhur der-Mecalis-i Sur' adlı eseri bu türün en önemli örneğidir.
ŞehrengizFars edebiyatındaki 'şehrâşûb' türünden hareketle geliştirilen, bir şehrin güzellerini, gezilip görülecek yerlerini, esnafını ve coğrafi özelliklerini öven şiir türüdür. Genellikle mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır.
HasbihâlŞairlerin kişisel sorunlarını, zamandan ve talihden şikâyetlerini ya da başlarından geçen aşk ve macera olaylarını birinci ağızdan dile getirdikleri mesnevi türüdür. Molla Maşîzâde'nin 'Ebkâr-ı Efkâr'ı buna örnektir.
SergüzeştnameŞairlerin gençliklerinden yaşlılıklarına kadar başlarından geçen yolculukları, sıkıntıları, hapis hayatı veya ilginç olayları anlattıkları otobiyografik karakterli mesnevi türüdür. Şirvanlı Sevâdî ve Zaifî bu türde eser yazmıştır.
SakinameEğlence meclislerini, içki kültürünü ve bu meclislerin terminolojisini işleyen mesnevi ya da kaside nazım şeklindeki eserlerdir. Edirneli Revânî'nin 'İşretnâme'si Anadolu sahasındaki ilk örneğidir.
Alegorik AnlatımSoyut kavramların, fikirlerin veya tasavvufî gerçeklerin kişileştirilerek somut olaylar ve semboller vasıtasıyla anlatılmasıdır. Lamiî'nin 'Gûy u Çevgân' mesnevisi bu anlatımın tipik bir örneğidir.
PendnameDoğrudan ahlâkî öğütler veren, dinî ve tasavvufî nasihatler içeren mesnevi türüdür. Güvahî'nin 1526 yılında yazdığı Pendname bu türün çok okunan örneklerindendir.
MeheknameBursalı Celîlî tarafından yazılan, altın, gümüş ve mihenk taşı arasındaki ilişkiden yola çıkarak şairin değerinin bilinmeyişini sembolik bir dille anlattığı küçük mesnevidir.
İşretnâmeEdirneli Revânî tarafından yazılan, Anadolu sahasında sakiname türünün ilk örneği kabul edilen 694 beyitlik mesnevidir.
