Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » 2. Meşrutiyet Dönemi Türk Edebiyatı

Ünite 5: Toplumsal Faydacı Edebiyat Anlayışı: Millî Edebiyat Dönemi — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Millî Edebiyat — 20. yüzyıl başlarında Türk milletinin kendi özüne dönmesi, kimliğini arayıp bulması ve bunu estetik değerlerle birleştirerek oluşturduğu, dili, muhtevası ve şekli millî olan edebiyat hareketidir. Örnek olarak Ziya Gökalp ve Ömer Seyfettin'in bu dönemde kaleme aldığı eserler gösterilebilir.

Yeni Lisan — 1911 yılında Selanik'te Genç Kalemler dergisinde yayımlanan aynı adlı makaleyle başlayan ve Millî Edebiyat'ın dil anlayışını belirleyen akımdır. Yabancı dillerin kurallarından arındırılmış, İstanbul konuşma dilini esas alan sade bir Türkçe savunulmuştur.

Osmanlıcılık — Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımına karşı imparatorluk bütünlüğünü korumak amacıyla din, etnik köken ve dil farkı gözetmeksizin tüm tebaayı ortak bir Osmanlı üst kimliği altında birleştirmeyi amaçlayan siyasi ideolojidir.

Türkçülük (Türk Milliyetçiliği) — 19. yüzyılda ilmî ve kültürel sahada başlayan, II. Meşrutiyet sonrasında ise siyasi ve sosyal bir ideolojiye dönüşerek bütün Türkleri ortak bir kültür ve tarih bilincinde birleştirmeyi hedefleyen düşünce akımıdır.

Turancılık — Ziya Gökalp'ın ilk dönemlerinde savunduğu, dünyadaki bütün Türk coğrafyalarını ve topluluklarını siyasi ve kültürel olarak tek bir çatı altında birleştirmeyi amaçlayan geniş kapsamlı milliyetçilik mefkûresidir.

Türkiye Türkçülüğü — Ziya Gökalp'ın I. Dünya Savaşı ve sonrasındaki gerçekler doğrultusunda Turan ülküsünü bir kültür hedefi olarak görüp, siyasi hedefi yalnız Türkiye coğrafyasındaki Türklerin kalkınması ve millî devletin kurulması olarak daraltıp şekillendirdiği milliyetçilik anlayışıdır.

Halka Doğru — Aydının, Batı medeniyetini öğrenmek için halktan uzaklaştığını savunarak, asıl millî kültürün (harsın) bulunduğu halka geri dönmesi ve ondan beslenmesi gerektiğini savunan Türk milliyetçiliği programıdır.

Tahris — Ziya Gökalp tarafından formüle edilen, aydının halka giderek onun dili, edebiyatı, müziği, gelenek ve görenekleri gibi millî kültür unsurlarını derleyip ortaya çıkarması sürecidir.

Tehzip — Halktan derlenen ham millî kültür unsurlarının, Batılı sanat ve ilim metotlarıyla işlenerek modern, çağdaş ve yeni bir yapıya kavuşturulması sürecidir.

Mütareke Edebiyatı — I. Dünya Savaşı sonrasında Mondros Mütarekesi imzalandığı ve İstanbul'un işgal edildiği yıllarda (1918-1919 sonrasında) gelişen, dönemin çalkantılarını ve ruh halini yansıtan edebiyat koludur.

Türk Derneği — 25 Aralık 1908'de kurulan, Türklerin tarihini, dilini, etnografyasını araştırmayı ve Türk dilini ıslah ederek bir sözlük oluşturmayı amaçlayan ilk Türk milliyetçiliği derneğidir.

Beş Hececiler — Millî Edebiyat yıllarında yazmaya başlayan ve Cumhuriyet döneminde de hece vezniyle şiir yazmayı sürdüren Faruk Nafiz, Enis Behaç, Halit Fahri, Orhan Seyfi ve Yusuf Ziya'dan oluşan şairler topluluğudur.

Memleketçi Edebiyat — 1922 sonrasında Millî Edebiyat'ın devamı niteliğinde değerlendirilen, Anadolu'ya ve Anadolu insanının gerçekliğine yöneliş temasını işleyen edebiyat anlayışıdır.