Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Çağdaş Türk Edebiyatları 2

Ünite 3: Çağdaş Özbek Edebiyatı 1 — Boşluk Doldurma

Özetten alınan cümlelerde eksik kavramı yaz. 13 soru var.

1 / 130 doğru

Ayrıca Timur'un torunu Seyyid Ahmed (Taaşşuknâme yazarı), Gedaî, Atâî ve tanbur, ud, çeng gibi telli sazların işleyen 130 beyitlik mesnevisiyle devrin musiki kültürü hakkında ışık tutan Ahmedî de bu dönemin mühim şahsiyetlerindendir.

Ayrıca Timur'un torunu Seyyid Ahmed (Taaşşuknâme yazarı), Gedaî, Atâî ve tanbur, ud, çeng gibi telli sazların münazarasını işleyen 130 beyitlik mesnevisiyle devrin musiki kültürü hakkında ışık tutan Ahmedî de bu dönemin mühim şahsiyetlerindendir.

Ayrıca Türk edebiyatında ilk 'Hamse' yazarı olan Nevaî, 'Ferhad ve Şirin' mesnevisinde Türk dilinin birleştirici gücünü ve ulusal bilincini açıkça dile getirmiştir.

Çağatay edebiyatının 17. ile 19. yüzyıllar arasındaki dönemi Özbek hanlıkları devri veya gerileme ve çökme devri olarak değerlendirilmektedir.

Bu devir edebiyatı saray etrafında geliştiği için Hive, Buhara ve Hokand edebî muhiti olmak üzere üç ana bölümde incelenmektedir.

Ayrıca Kâmil Harezmî geleneksel musiki araştırmalarını başlatmış, Harezm 'Şeşmakam'ı notaya aktarılmıştır.

Mukimî, yergi unsurları içeren 'Tenapçılar', 'Toy', 'Saylov' şiirleriyle ve halkın sorunlarını mizahi dille anlatan 'Seyahatname'si ile bu döneme damgasını vurmuştur.

Zevkî ise Hokand edebî muhitinde hiciv türünün en güçlü temsilcisi olmuş, 'Veksel', 'Kâzi Seylov', Dükçi İşan İsyanı izlenimleri ve 1918-1921 kıtlık yıllarını anlatan 'Kahatlık' şiiriyle toplumsal acıları kaleme almıştır.

Süreli yayınlar açısından 28 Nisan 1870'te ilk resmî gazete olan Rusça 'Türkestanskiye Vedomosti' General Kaufman ve N. A. Mayev editörlüğünde çıkarılmıştır.

Bu dönemin en büyük öncülerinden Mahmudhoca Behbudî, Semerkant'ta yeni okullar açmış, ders kitapları hazırlamış ve ilk Özbek tiyatro eseri olan 'Pederküş'ü (1911) yazmıştır.

Fıtrat, Taşkent'te kurduğu 'Çağatay Gurungi' (Çağatay Sohbetleri) topluluğu ile dil, tarih ve edebiyat alanında devrim niteliğinde çalışmalar yapmış, Buhara medreselerini ve eğitim sistemini eleştiren eserleriyle ceditçiliğin fikir babalarından biri olmuştur.

Abdulla Avlanî, 'Seda-yı Türkistan' gazetesi yazarlığı, 'Turan' tiyatro topluluğu kuruculuğu ve hazırladığı 'Türkî Gülistan Yahut Ahlak' (1913) gibi ders kitaplarıyla tanınır.

Hamza Hakimzade Niyazî ise şair, bestekâr, yönetmen ve öğretmen kimliğiyle 'Yengil Edebiyat', 'Qış Kitabı' gibi ders kitapları yazmış, 'Zehirli Hayat' ve 'Parancı Sırları' gibi tiyatrolarıyla Özbek tiyatrosunun gelişimine öncülük etmiştir.

Abdulla Kadirî, ilk realist Özbek romanı olan 'Ötken Künler' (1925-1926) ve 'Méhrâbdan Çayân' (1928) eserleriyle Türkistan edebiyatına damga vurmuştur.