Ünite 1: Edebî Eleştirinin Tanımı, Kapsamı ve Türk Edebiyatında Eleştirinin Tarihî Kaynakları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
Eleştirinin doğru hüküm vermek olduğunu kabul edersek, doğru hüküm vermek için öncelikle neleri bilmemiz gerektiğini düşününüz.
Alıştırma 1myders hazırladı
Edebî eleştirinin tanımını yaparak, onu edebiyat tarihi ve edebiyat kuramlarından ayıran temel farkları açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Edebî eleştiri; somut sanat eserlerini inceleme, tartışma, değerlendirme ve yargılama işidir. Edebiyat tarihi geçmişteki eserleri tarihî olaylar olarak sınıflandırırken, edebiyat kuramları ise yöntem ve ilkeleri araştırır; eleştiri ise doğrudan somut eser odaklıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Metinler arası ilişkilerden 'ek metinsellik' (paratextualité) ve 'art metinsellik' (hypertextualité) kavramlarını örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ek metinsellik; başlıklar, önsözler, sonsözler ve notlar gibi metnin çevresindeki unsurları kapsar. Art metinsellik ise bir metni daha önceki bir metne bağlayan tercüme, parodi, nazire ve taklit gibi kaynaklık ilişkilerini ifade eder.
Alıştırma 3myders hazırladı
Türk-İslam belâgat geleneğindeki 'muktezâ-yı hâle mutabakat' kuralının ne anlama geldiğini ve günümüz dil bilimindeki karşılığını belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Muktezâ-yı hâle mutabakat, sözün söylendiği şartlara ve bağlama uygun olarak dile getirilmesini esas alan kuraldır. Bu kural, günümüz edebi bilimi, iletişim kuramları ve edimbilim (pragmatik) ile büyük bir paralellik göstermektedir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Roman Jakobson'un bildirişim kuramındaki altı temel elementi yazarak, bu elementlerin eski belâgat geleneğindeki karşılıklarını örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Jakobson'a göre elementler: Verici (mütekellim), alıcı (muhatab), nesne (haber), mesaj, kanal ve kod'dur. Eski belâgat geleneğimizde de verici için mütekellim, alıcı için muhatab, nesne için ise haber kavramları kullanılmıştır.
