Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Eleştiri Tarihi

Ünite 1: Edebî Eleştirinin Tanımı, Kapsamı ve Türk Edebiyatında Eleştirinin Tarihî Kaynakları — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 15 soru var.

1 / 150 doğru

Söz Akdları Kuramı

J. L. Austin ve J. Searle tarafından kurulan; söz söylemenin aynı zamanda düz-söz, edim-söz ve etki-söz olmak üzere bir iş gördüğünü savunan kuramdır.

Söz Akdları Kuramı — J. L. Austin ve J. Searle tarafından kurulan; söz söylemenin aynı zamanda düz-söz, edim-söz ve etki-söz olmak üzere bir iş gördüğünü savunan kuramdır.

İç Metinsellik (Intertextualité) — Bir metnin içinde başka bir metnin bulunması durumunu ifade eden ve edebiyatımızda 'metinler arası' olarak bilinen transtektüel ilişki türüdür.

Sem (Anlambilimcilik) — Kelimeyi oluşturan en küçük anlamlı birimdir. Kelimeleri birbirinden ayıran özel semler olduğu gibi kelimeleri birbirine bağlayan genel semler de bulunur.

Bildirişim Kuramı — R. Jakobson tarafından geliştirilen; dil aracılığıyla iletişim kurmayı verici, alıcı, nesne, mesaj, kanal ve kod olmak üzere altı temel element bağlamında inceleyen kuramdır.

Hüküm Eleştirisi — Eserin değer problemiyle ilgilenen, onun hakkında iyi veya kötü, güzel veya çirkin, faydalı veya zararlı tarzında değer yargıları veren eleştiri türüdür.

Meşk — Osmanlı medreselerinde ve geleneksel sanatların (hat, musiki, şiir vb.) öğretiminde usta-çırak ilişkisi içinde uygulanan alıştırma ve öğrenme yöntemidir.

Edimbilim (Pragmatik) — Konuşan özne ile dil işaretleri arasındaki ilişkileri, dili hayattan koparmadan doğuş ve bağlam şartları içinde inceleyen bilim dalıdır.

Edebî Eleştiri — Sanatın veya edebiyatın incelenmesi, tartışılması, değerlendirilmesi ve yargılanması işidir. Eser ile yazar arasında köprü rolü üstlenerek okuyucunun eseri daha iyi anlamasını sağlar.

Beş Sanat — Belâgat ilminde vericinin alıcıyı ikna etmek ve delil sunmak amacıyla kullandığı yöntemlerin (Burhan, Cedel, Hitâbet, Şiir, Vehmüyyat/Safsata/Mugalâta) doğruluk değerine göre yapılan sınıflandırmasıdır.

Cihet-i Câmia — Eski belâgat geleneğimizde iki kelime veya cümlenin birbirine bağlanabilmesini ve anlam bütünlüğü kurmasını sağlayan ortak anlamsal kesişim kümesidir (İzotopi).

Açıklayıcı Eleştiri — Eseri yargılamak amacını gütmeyen, onu anlamak ve yorumlamak isteyen eleştiri türüdür. Kendi içinde yorumlayıcı, bilimsel ve biçimsel olmak üzere üçe ayrılır.

Art Metinsellik (Hypertextualité) — Yeni bir metni eski bir metne bağlayan, aralarında kaynaklık ilişkisi (tercüme, parodi, nazire gibi) bulunan ön-metin ve art-metin arasındaki ilişkiler toplamıdır.

Tezkire — Divan edebiyatında şairlerin hayatlarını, sanatsal kişiliklerini ve şiirlerinden örnekleri içeren biyografik nitelikli eserlerdir.

Belâgat — Türk-İslam medeniyetinde bir düşünce ya da duygunun yerinde ve zamanında, en açık biçimde ve akıcı bir dille ifade edilmesini inceleyen, meani, beyan ve bedî kısımlarından oluşan güzel konuşma ve yazma bilimidir.

Muktezâ-yı Hâle Mutabakat — Belâgat ilminde bir sözün mevcut şartlara, bulunulan yere ve zamana uygun bir tarzda söylenmesi kuralıdır. Günümüz edimbilim kuramlarıyla birebir örtüşür.