Ünite 4: Biçimbilim-I: Sözcük — Araştır & Paylaş

Birinci Ölçüt = Değişmez anlam ve farklı konumlarda tekrarlanabilirlik: Uzak biçimi (a) ve (b) de farklı durumlarda tekrarlanmış ve anlamını korumuştur; bu yüzden bağımsız bir sözcük olarak sınıflandırılabilir: a. enuzakmesafeikikafaarasındadırbiribirinianlamayan b. biribirinianlamayanikikafaarasındakimesafeenuzakmesafedir (a) ve (c) de görülen dadı biçimi ise bağımsız bir sözcük olarak ayrıştırılamaz. Böyle bir seçim, arta kalan dizilimlerden rb ünsüzleriyle başlayan ve sadece r ünsüzünden oluşan bir sözcük bulmayı gerektirecektir. Oysa, Türkçede bu olanaksızdır. İkinci Ölçüt = Yerine koyma: (c) de yakın biçimi uzak biçimi ile yer değiştirmiştir. Yakın bir sözcükse uzak da öyle olmalıdır. Öyleyse, bunlar karşıtsallık ilişkisi içinde olan bağımsız yapılardır.

Orman, kibar, orman kibarı sözlükçede listelenmelidir çünkü bunların anlamları nedensizlik ilkesi doğrultusunda belirlenmiştir ve kural işletilerek bunlara erişim mümkün değildir. Orman kibarı sözcükten daha büyük bir yapı olan sözcük öbeği görünümündedir. Ancak ifade ettiği ‘kaba, görgüsüz’ anlamı, kendisini oluşturan parçaların anlamlarının toplamı değildir. Bu yüzden de deyim olarak adlandırılırlar. Deyimler de sözlükbirimler gibi sözlükçede listelenirler.

WRITE WRITE write writer writers writable rewrite rewrites rewriting sözcükbiçimler writes writing wrote WRITER WRITABLE REWRITE sözcük ailesi sözlükbirim