Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Osmanlı Türkçesi yazımında noktalama işaretlerinin bulunmayışının metin çözümlemesindeki etkilerini ve modern çeviriyazı metinlerinde noktalama kullanımının sağladığı avantajları karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Eski yazıda kesintisiz bloklar hâlinde yazılan metinler anlam karışıklığına yol açarken; çeviriyazıda kullanılan büyük harf, nokta ve ayırma işaretleri cümle sınırlarını belirler, özel adları tanıtır ve kelime öbeklerindeki yapısal ilişkileri görünür kılar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Arapça ve Farsçadan Türkçeye geçen alıntı kelimelerin orijinal imlalarının korunması kuralı ile bu kelimelerin zamanla Türkçeleşerek uğradığı biçimsel ve harf düzeyindeki değişikliklere somut örnekler veriniz.
Yanıt / ipucu
Orijinal imlanın korunması kuralına rağmen halk söyleyişiyle 'سفره' kelimesinin 'صفره' (sofra), 'زقاق' kelimesinin 'سقاق' (sokak) şeklinde yazılması Türkçeleşme sürecine örnektir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Osmanlı Türkçesi alfabesindeki dört ünlü harfin (elif, he, vav, ye) Türkçenin sekiz ünlüsünü karşılamadaki yetersizliğini ve tek heceli Türkçe köklerin iç sesinde 'e' ünlüsünün yazılış kuralını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Alfabe ünlüler için sınırlı harf sunduğundan sekiz ünlü tam karşılanamaz; tek heceli kelimelerin iç sesinde 'e' ünlüsü genellikle harfsiz bırakılırken diğer ünlüler harfle gösterilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Geniş okuyucu kitlelerine yönelik popüler yayınlar ile bilimsel metinler/tenkitli yayımlar için tercih edilen çeviriyazı yöntemleri arasındaki temel amaç ve uygulama farklarını tartışılarak değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Popüler yayınlarda sadeleştirme yapılarak metnin anlaşılması amaçlanırken; bilimsel metinlerde tüm ince ses detayları, nüsha farkları ve yazım özellikleri titizlikle korunarak aktarılır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Osmanlı Türkçesi yazım sistemini oluşturan üç temel esası analiz ederek, bu esasların toplumda konuşma dilinden farklı yapay bir 'okuma dili' gelişimine nasıl zemin hazırladığını uygulama üzerinde inceleyiniz.
Yanıt / ipucu
Alıntı kelimelerin orijinal yazılışlarının korunması, Türkçe kelimelerde bazı Arapça ünsüzlerin kullanılmaması ve ünlülerin sınırlı harfle gösterilmesi, yazıya dayalı yapay bir okuma dilinin doğmasına yol açmıştır.
