Ünite 7: Tanzimat Birinci Kuşak Tiyatro — Örnekler

Namık Kemal, tiyatroyu sadece bir eğlence aracı olarak değil, halkı eğitmek ve ahlaki normları yerleştirmek için kullanılan bir kürsü olarak görmüştür. Örneğin, bir izleyici 'Vatan yahut Silistre' oyununu izlediğinde, sahnedeki vatan sevgisi ve fedakârlık temaları sayesinde vicdanında bir uyanış yaşar. Tiyatro, bu yönüyle halkın ahlaki gelişimine katkı sağlayan bir okul işlevi görür.

Ahmet Vefik Paşa, Batılı yazar Moliére'in eserlerini Türk toplumunun yapısına uygun hale getirerek 'Zoraki Tabip' gibi oyunlar ortaya koymuştur. Bu uyarlamalar, orijinal eserdeki evrensel komedi unsurlarını korurken, karakterleri ve olay örgüsünü yerel geleneklerle harmanlar. Böylece, yabancı bir eser Türk izleyicisinin kendi hayatından kesitler bulabileceği yerli bir oyuna dönüşür.

Ahmet Midhat Efendi'nin 'Açıkbaş' adlı eseri, halkın sömürülmesine neden olan batıl inançları ironik bir dille eleştirir. Eserdeki karakterler üzerinden, halkın cahilliğinden faydalanan kişilerin yarattığı toplumsal tahribat gözler önüne serilir. Yazar, bu oyunla izleyiciye batıl inançlardan uzak durmaları gerektiğine dair ahlaki bir ders vermeyi hedefler.