Ünite 5: Meşrutiyet Dönemi Tiyatromuz — Alıştırmalar

Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.

1. Sıra Sizde 1
   Meşrutiyet döneminde tiyatro alanında yaşanan gelişmeleri ve bu dönemde yazılan oyunların genel özelliklerini kısaca açıklayınız.
   Kitabın yanıtı

   Meşrutiyet’in ilânıyla birlikte baskıdan kurtulan aydınlar tiyatroya yönelmiş, İstibdat’ın kötülükleri, Jön Türkler, subaylar ve sürgüne gönderilen aydınlar oyunların ana konuları haline gelmiştir. Çoğu melodramatik eğilimde olan bu oyunlar, dönemi yansıtmaları bakımından önemlidir. Ayrıca bu dönemde ilk tiyatro okulu olan Darülbedayi kurulmuş, psikolojik oyunlar ve manzum eserler yazılmaya başlanmıştır.
2. Sıra Sizde 2
   Darülbedayi’nin kuruluş amaçları nelerdir?
   Kitabın yanıtı

   Darülbedayi’nin kuruluş amacı üç temel noktada toplanıyordu: Sanatçı yetiştirmek, oyun yazarının yetişmesini desteklemek ve halkın tiyatro zevkini ve kültürünü arttırmak.
3. Sıra Sizde 3
   Müslüman kadınların sahneye çıkması süreci hakkında bilgi veriniz.
   Kitabın yanıtı

   Müslüman kadınların sahneye çıkması ilk kez Afife (Jale) ile başlamıştır. Afife, Hüseyin Suat’ın Yamalar oyununda sahneye çıkmış ancak polis baskıları ve yasaklarla karşılaşmıştır. Müslüman kadınların sahneye çıkması, Atatürk’ün direktifiyle Cumhuriyet’in ilânından sonra yasal ve kalıcı bir zemine oturmuştur. Cumhuriyetten sonra sahneye çıkan ilk Müslüman kadın ise 1923’te Bedia Muvahhit olmuştur.
4. Sıra Sizde 4
   Meşrutiyet dönemi tiyatrosunda Avrupa tiyatrosunun etkilerini ve bu etkilerin yansımalarını değerlendiriniz.
   Kitabın yanıtı

   Dönem yazarları, özellikle Fransız tiyatrosundan etkilenmiş; tezli oyunlar, fikir tiyatrosu ve psikolojik öğeler öne çıkmıştır. İbsen ve Maeterlinck gibi yazarların etkileri görülmeye başlanmış, Avrupa klasiklerinin yanı sıra dönemin duygularına uygun popüler Fransız oyunları uyarlanmıştır. Ayrıca simgecilik akımı da Halit Fahri gibi yazarların eserlerinde kendini göstermiştir.