Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Türk Tiyatrosu

Ünite 5: Meşrutiyet Dönemi Tiyatromuz — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 14 kelime var.

1 / 140 doğru

Doğalcılığın katı gerçekliğine tepki olarak doğan, dış dünyanın gerçeğinden ziyade iç dünyanın, rüyaların, gizli anlamların ve simgelerin önem kazandığı sanat akımıdır. Maeterlinck ve Ibsen bu akımın öncülerindendir.

Darülbedayi — 1914 yılında İstanbul Belediye Başkanı Cemil Topuzlu Paşa tarafından kurulan, Fransız tiyatro adamı André Antoine'ın davet edildiği ilk resmi Türk tiyatro okulu ve sahne kurumudur. Sanatçı yetiştirmek, oyun yazarlarını desteklemek ve halkın tiyatro kültürünü artırmak amacıyla kurulmuştur.

İstibdat — II. Abdülhamit dönemindeki baskıcı, sansürlü ve otoriteryönetim rejimini ifade eder. Meşrutiyet tiyatrosunda bu dönem, hafiyeler, curnalcılık, sürgünler ve haksızlıklar üzerinden eleştirilen ana temaların başında gelmiştir.

Revü — Günün popüler simalarını, siyasi olaylarını ve toplumsal dedikodularını karikatürize ederek müzik, dans ve dekor eşliğinde sahneye taşıyan hafif eğlence türüdür. Geleneksel ortaoyunu ile büyük benzerlikler taşır.

Manzum Oyun — Diyalogların ve metnin bütünüyle şiir biçiminde (vezinli ve kafiyeli olarak) kaleme alındığı tiyatro eseridir. Meşrutiyet döneminde Halit Fahri Ozansoy'un 'Baykuş'u ve Yusuf Ziya Ortaç'ın 'Binnaz'ı bu türün önemli örneklerindendir.

Tuluat — Önceden yazılmış kesin bir metne bağlı kalmaksızın, oyuncuların konunun gidişatına göre anlık doğaçlama yapmasına dayanan geleneksel halk tiyatrosu biçimidir. Meşrutiyet döneminde halkın ağırlıklı olarak bu basit güldürülere ilgi duyduğu eleştirilmiştir.

Vodvil — Genellikle hafif, eğlenceli, yanlış anlamalara ve gülünç durumlara dayanan, güldürü ağırlıklı komedi türüdür. İbnürrefik Ahmet Nuri'nin uyarladığı 'Hisse-i Şâyia' bu türün başarılı örneklerindendir.

Edebi Heyet (Okuma Kurulu) — Darülbedayi bünyesinde sahnelenecek oyunları incelemek, değerlendirmek ve seçmek üzere kurulan ••• ve tiyatroculardan oluşan kuruludur. Abdülhâk Hâmit, Halit Ziya ve Cenap Şahabettin gibi isimler bu kurulda yer almıştır.

Bocalama Dönemi — Darülbedayi'nin 1915'teki ilk temsilinden Cumhuriyet'in ilanına kadar geçen, mali sıkıntılar, disiplinsizlikler, yönetim krizleri ve sanatçı kavgaları nedeniyle sancılı ve istikrarsız geçen ilk on yıllık sürecidir.

Fecr-i Âtî — Servet-i Fünûn sonrasında kurulan, san'at şahsî ve muhteremdir anlayışını benimseyen edebi topluluktur. Bu gruptan Şehabettin Süleyman, Tahsin Nahit ve Müfit Ratip gibi isimler psikolojik ve cesur tiyatro eserleri vermiştir.

Töre Komedyası — Bir toplumun veya sosyal sınıfın aksayan yönlerini, geleneklerini, evlilik ve aile ilişkilerini eleştirel bir mizahla ele alan tiyatro türüdür. Safeti Ziyâ'nın 'Haralambos Cankıyadısı' ve Cenap Şehabettin'in 'Körebe'si bu türdendir.

Natüralizm (Doğalcılık) — XIX. yüzyılın sonunda ortaya çıkan, toplumu ve insanı biyolojik ve çevresel determinizm çerçevesinde, bilimsel bir nesnellikle ele alan edebi ve tiyatro akımıdır. Emile Zola ve Taine gibi isimler bu akımı savunmuştur.

Simgecilik (Sembolizm) — Doğalcılığın katı gerçekliğine tepki olarak doğan, dış dünyanın gerçeğinden ziyade iç dünyanın, rüyaların, gizli anlamların ve simgelerin önem kazandığı sanat akımıdır. Maeterlinck ve Ibsen bu akımın öncülerindendir.

Tezli Oyun — Yazarın izleyiciye iletmek istediği belirli bir tezi, ideolojik, ahlaki veya toplumsal bir savı kanıtlamak ya da savunmak amacıyla yazdığı tiyatro eseridir. Dönemde Fransız tiyatrosundan bu tarz ••• uyarlanmıştır.

Musâhipzâde Tiyatrosu — ••• Celâl'in Osmanlı tarihini, geleneklerini, yozlaşmış kurumlarını, rüşvet ve yobazlığı eleştirel bir mizahla sahneye taşıdığı, 'İstanbul Efendisi' ve 'Lale Devri' gibi müzikli eserleriyle tanınan tiyatro anlayışıdır.