Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Türkçedeki tekrar gruplarının tarihsel süreçte yabancı kelimelerin anlaşılmasını sağlama işlevini düşünerek, günümüz Türkçesinden bu duruma uygun iki adet örnek bularak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, metindeki 'aktif faal' veya 'dizüstü laptop' gibi yabancı ve Türkçe kelimelerin bir arada kullanıldığı güncel örnekleri incelemeli ve benzer şekilde 'doküman belge' veya 'detay ayrıntı' gibi ikilemeler bularak bunların yabancı sözcükleri Türkçeleştirme ve anlamı pekiştirme işlevini açıklamalıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Metinde geçen 'eş anlamlı', 'yakın anlamlı' ve 'zıt anlamlı' kelimelerle kurulan tekrar gruplarını karşılaştırınız ve her bir kategori için metinden farklı birer örnek yazınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, ögeler arasındaki anlamsal ilişkileri karşılaştırmalıdır. Eş anlamlı için 'ses seda', yakın anlamlı için 'doğru dürüst', zıt anlamlı için ise 'aşağı yukarı' gibi örnekler vererek aralarındaki anlamsal farkları ortaya koymalıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Tekrar gruplarının anlam özelliklerine göre yapılan üçlü sınıflandırmayı (her ikisi de anlamlı, biri anlamlı biri anlamsız, her ikisi de anlamsız) dikkate alarak, çevrenizde veya okuduğunuz metinlerde duyduğunuz bu üç türe uygun örnekleri listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, her iki ögesi anlamlı olan 'ev bark', biri anlamlı diğeri anlamsız olan 'çer çöp' (veya eskiyen/arkaikleşen sözcükler) ve her iki ögesi de anlamsız olan 'ıvır zıvır' gibi örnekler bularak yapıları anlam yönünden analiz etmelidir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Pekiştirmeli tekrarların oluşum yollarını inceleyiniz. Metinde belirtilen üç ana yöntemden (ünlü değişimi, ünsüz eklenmesi/değişimi, başa hece getirilmesi) her birine uygun birer pekiştirmeli tekrar grubu örneği bularak yapılarını çözümleyiniz.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, ünlü değişimi için 'sıkı fıkı', ünsüz değişimi için 'para mara', başa hece getirilmesi yöntemi için ise 'bambaşka' veya 'sımsıcak' örneklerini vererek bu yapıların ses özelliklerini açıklamalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Tekrar gruplarının cümledeki görev çeşitliliğini araştırınız. Bir tekrar grubunu hem sıfat hem de zarf görevinde kullanabileceğiniz iki farklı cümle kurarak aralarındaki işlevsel farkı tartışınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, örneğin 'hızlı hızlı' tekrar grubunu 'Hızlı hızlı adımlarla yürüdü' (sıfat/tamlayan) ve 'Soruları hızlı hızlı çözdü' (zarf tümleci) cümlelerinde kullanarak, kelime grubunun üstlendiği farklı dil bilgisel görevleri göstermelidir.
