Hızlı Bakış
← Ünite 5

Ünite 5: Ses Olayları 1 — Hızlı Bakış

Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.

Sınavda Dikkat Et

  • Tamamlanmış ses olayları ile eklenme sırasında ortaya çıkan nöbetleşmelerin (eşzamanlı vs. artzamanlı) farkını iyi ayırt edin; sınavda bu sınıflandırma üzerinden soru gelebilir.
  • Eski Türkçeden günümüze gelen ses değişimlerinde (öndamaksıllaşma, artdamaksıllaşma vb.) kelimelerin köken halleri ile bugünkü halleri arasındaki ses uyumlarına dikkat edin.
  • Ağızlardaki farklı söyleyişlerin bilimsel olarak 'bozuk' veya 'yanlış' değil, dilin doğal gelişimi sonucu ortaya çıkmış varyantlar olduğunu unutmayın.
  • Alıntı sözcüklerin Türkçeye uyarlanması sırasında yaşanan ünlü türemesi (iskelet, istatistik) ile ünsüz çifti çözülme yöntemlerini karıştırmayın.
  • Nöbetleşme (alternasyon) kavramının, sesin eklenme sırasında diğer sesin yerini alması veya sıfırla nöbetleşmesi (burun > burnu) olduğunu iyi kavrayın.
  • Konuşma dili ile yazı dili arasındaki farkların (harf düşmeleri, büzülmeler, /h/ düşmesi) sınavda örneklerle sorulabileceğini göz önünde bulundurun.

Bilinmesi Gereken Kavramlar

Ses OlayıÜnlü DaralmasıÜnlü GenişlemesiÖndamaksıllaşma (İnceleme)Artdamaksıllaşma (Kalınlaşma)YuvarlaklaşmaDüzleşmeÜnlü TüremesiÜnlü DüşmesiNöbetleşme (Alternasyon)Sıfırla NöbetleşmeÜnsüz TekleşmesiÜnsüz İkizleşmesiÜnsüz DüşmesiÜnsüz TüremesiDudaksıllaşmaAykırılaşma (Benzeşmezlik)Göçüşme (Metatez)ÖtümlüleşmeÖtümsüzleşmeKaynaşmaBüzülme

Önemli Olaylar / Örnekler

  • Türkiye Türkçesindeki Göbek Sözcüğünün Kökeni
  • Beş Sözcüğünün Ana Türkçedeki Uzun Ünlüsü
  • J Sesinin Türkçeye Giriş Serüveni
  • Doğu Karadeniz ve Kıbrıs Ağızlarındaki Dil Etkileşimleri
  • TDK Yazım Kılavuzuna Göre Tekleşme Sürecindeki Kelimeler
  • Ana Türkçedeki İlk Hece Uzun Ünlülerinin İkizleşmeye Etkisi
  • Eski Türkçedeki -G Sesinin Türkiye Türkçesindeki Akıbeti
  • Misk ve Mıs Kelimelerinin Farklı Anlamlarda Yaşaması
  • Rumeli Ağızlarında Söz Başı /h/ Sesinin Düşmesi
  • Eski Anadolu Türkçesinde Söz Başında /v/ Türemesi
  • Kehrübâ Kelimesinden Evrilen Kehrbar Örneği
  • Mundar Kelimesinin Yazı Dilindeki Kabulü
  • Azerbaycan Türkçesinde Standart Olan Göçüşme Örnekleri
  • Farsçadan Alınan Hane Bileşiklerinde Büzülme
  • Yer ve Sokak Adlarındaki Üçüncü Tekil İyelik Eki Düşmesi
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250